على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

1248

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

برآيد و يا صخره‌اى كه در دريا رويد . ج : حشاف . حشفه ( hacafe ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - مهرهء نره تا ختنه‌گاه و تژه . حشفيفل ( hacfifol ) ا . پ . شقاقل و گزر دشتى . حشك ( hack ) م . ع . خشك الناقة حشكا ( از باب ضرب ) : ندوشيد ناقه را چندى تا گرد آيد شير در پستان وى . و حشكت السحابة : بسيار آب گرديد ابر . و حشكت النخلة : بسيار بار باشد خرما بن . و حشك القوم : گرد آمدند مردم . و حشك نفسه : تا سه بر افتاد او را . و حشكت القوس : سخت گرديد كمان . و حشكت السماء : باران ريزه باريد آسمان . و حشكت الريح : سست شد باد و مختلف گرديد جهت وزيدن آن . و حشكت الناقة لبنها حشكا و حشوكا : گرد آمد شير در پستان ناقه . حشك ( hacak ) م . ع . حشكت الدابة حشكا ( از باب سمع ) : جو خورد آن ستور . حشك ( hacak ) ا . ع . بسيار پر شيرى پستان . و زود گرد آمدن شير در پستان . و فزع سخت . حشكة ( hackat ) ا . ع . باران ريزه . حشكة ( hacakat ) ا . ع . جاؤا بحشكتهم : آمدند همه . حشل ( hacl ) ا . ع . فرومايهء از هر چيزى . حشل ( hacl ) م . ع . حشله حشلا ( از باب ضرب ) : فرومايه كرد آن را . حشم ( hacm ) م . ع . حشمه حشما ( از باب ضرب ) : خجل كرد او را و تشوير داد . و شنوانيد آنچه مكروه داشت آن را . حشم ( hacam ) ا . ع . عيال . و قرابت . و چاكران مرد و كان وى از اهل و همسايگان كه بجهة وى غضب كنند بر ديگران و با حريف جنگ نمايند - واحد و جمع در وى يكسان است و يا احشام جمع آنست . و نيز حشم : جويندگان . حشم ( hacam ) م . ع . حشم حشما ( از باب سمع ) : خشم كرد و غضب نمود . و حشمه : بخشم آورد او را . و حشم حشما ايضا : خجل شد و شرمگين گرديد . حشم ( hacam ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - چاكران و خدمتگاران . حشم ( hocom ) ع . ج . حشيم . حشماء ( hacm ' ) ا . ع . همسايگان و مهمانان . حشمة ( hecamat ) ا . ع . شرم و انقباض از كسى . حشمة ( hocmat ) ا . ع . زن . و حق و حرمت . و قرابت . حشمة ( hacamat ) ا . ع . حشمة الرجل : چاكران مرد و كسان وى از اهل و همسايگان كه بجهة وى غضب كنند بر ديگران . حشمت ( hecmat ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - بزرگوارى و عظمت و شوكت و توقير و جلالت و احترام و جاه و جلال و خدم و مال و دبدبه . حشن ( hacan ) ا . ع . چرك از چربش شير . حشن ( hacan ) م . ع . حشن السقاء حشنا ( از باب سمع ) : بوى گرفت آن خيك و چركين گرديد از دير ماندن شير در آن . حشنة ( hecnat ) ا . ع . كينه . حشو ( hacv ) ا . ع . شتران ريزه . و مردم خرد و فرومايه . و زيادتى در سخن و سخن زياده . و نفس مرد . و آگند بالش و جز آن . حشو ( hacv ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - آگندگى و آنچه از پنبه و پشم و جز آن در لحاف و بالش و غير آن پر كنند و چغبت و چغنوت و چغنست نيز گويند . و كلام زايد كه در اداى مطلب واقع شود . و باصطلاح سياق آنچه از ابواب جمع و خرج كه محتاج بشرح باشد و عملى كه در طرف يمين محاسبه نويسند . حشو ( hacv ) م . ع . حشوت الوسادة و غيرها بالقطن و نحوه حشوا ( از باب نصر ) : آگندم و ساده و جز آن را با پنبه و مانند آن . و حشاه : زد بر حشاى آن . حشوة ( hecvat ) ا . ع . مردم رذل . يق فلان من حشوة بنى فلان يعنى فلان از اراذل بنى فلان است . حشوة ( hocvat ) و ( hecvat ) ا . ع . روده‌ها و آنچه در جوف باشد . يق اخرجت حشوة الشاة اى جوفها . و علف بسيار . هرزه . يق ما اكثر حشوة ارضه . و در هر دو حشوة بكسر حا نيز گويند . حشود ( hacud ) ا . ع . ناقه‌اى كه زود شير در پستان وى فراهم آيد . و آنكه خطا نكند آبستن شدن را از يك بار گشنى كردن گشن . حشور ( hacvar ) ا . ع . واحد حشورة يك ستور گرد اندام استوار خلقت . حشورة ( hacvarat ) ا . ع . تهيگاه برآمده . و پير زال بخيل و بزرگ . و زن كلان شكم . - و ستور گرداندام استوار خلقت . حشور : يكى . حشوش ( hocuc ) ع . ج . حش و و حش و حش . حشوك ( hacuk ) ص . ع . ناقة حشوك : ناقه‌اى كه شير در پستان وى