على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
1236
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
حرى ( hary ) م . ع . حرى الشيئ حريا ( از باب ضرب ) : كاست و ناقص گرديد آن چيز . و يق يحرى كما يحرى القمر . حرى ( har ) ا . ع . كوه حراء كه در مكه است . مر حراء . و سزاوار . و انه لحرى بكذا اى خليق . و نيز حرى : صحن خانه و فضاى باز . حرى ( hari ) ا . ع . سزاوار و مخصوص و لايق و روا . ج : احراء . حرى ( harr ) ا . ع . مونث حران زن تشنه . حرى ( hariy ) ص . ع . سزاوار و شايسته و لايق . يقال هو حرى به و هما حريان و هم حريون و احرياء و انتم احراء . حرى ( heriy ) ص . ع . منسوب به حر كه فرج باشد . حرى ( harriy ) ص . ع . منسوب بحرة . و بعير حرى : شترى كه چرا كند در زمين سنگلاخ سوخته . حريات ( harriy t ) ع . ح . حرية . حريب ( harib ) ص . ع . كسى كه مال او را ربوده باشند . ج : حربى و حرباء ( horab ' ) . حريب ( horayb ) ا . ع . مصغر حرب - كارزار كوچك و جنگ مختصر . حريبة ( haribat ) ا . ع . حريبة - الرجل : مال مسلوبهء مرد و يا مالى كه بدان زندگانى نمايد . ج : حرائب . حرية ( hariyyot ) ص . ع . مونث حرى كه لايق و سزاوار باشد . يقال هى حرية به و هن حريات و حرايا . حرية ( horriyyat ) م ع . حر العبد حرارا و حرية . مر . حرار . حريت ( horriyyat ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - آزادى و آزادگى و خلاصى و نجات از قيد بندگى . حريت ( harit ) ا . ع . نوعى از ماهى . حريثة ( harisat ) ا . ع . معيشت و كسب . و شتر لاغرشدهء از سفر . ج : حرائث . الحديث اخرجوا الى معايشكم و حرائثكم . حريد ( harid ) ص . ع . دور و منفرد و تنها . ج : حراد و حرداء . و حى حريد : قبيلهء منفرد از ديگران بسبب عزت و يا بسبب قلت . و كوكب حريد اى منفرد معتدل عن الكواكب . و رجل حريد اى فريد وحيد . حريد ( harid ) ا . ع . ماهى قديد شده . حريداء ( horayd ' ) ا . ع . يك نوع پئى در جاى زانوبند ستوران كه آنها را مبتلا به بيمارى حرد مىسازد . حرير ( harir ) ا . ع . ابريشم و جامهء ابريشمين . و مردم گرم شدهء از خشم و جز آن . و ج . حريرة . و نام راهى . و نام اسبى . حريرة ( harirat ) ا . ع . واحد حرير يعنى يك جامهء ابريشمين . و نوعى از طعام بيماران كه از آرد و شير و روغن پزند . ج : حرير . حرير سينه ( harir - sine ) ص . پ . نرم سينه . حريره ( harire ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - طعامى مر بيماران را كه از آرد برنج و يا نشاسته با شكر پزند و پختى و يا پختى نيز گويند . حريرى ( haririy ) ا . ع . ابريشم فروش و تاجر ابريشم . و يك نوع كاغذ تنك و نازكى . حريز ( hariz ) ص . ع . نيك استوار و حرز حريز : پناهگاه نيك استوار . و مكان حريز : جاى استوار . حريسة ( harisat ) ا . ع . گوسپند بشب دزديده . ج : حرائس . و ديوار سنگى كه براى گوسپندان سازند . حريش ( haric ) ا . ع . شتر بسيار خوار و شتر كفته لب . ج : حرش ( horoc ) و كرگدن . و ستورى دريائى . و جانورى به قدر انگشت كه در گوش خزد و پاهاى بسيار دارد و بپارسى هزار پا نامند . و نوعى از مار پيسه . و ا خ : نام قبيلهاى . و از اعلام است . حريش ( haric ) و حريشة ( haricat ) ا . ع . ملك يد . يق اخرجت له حريشى او حريشتى اى ملك يدى . حريشة ( haricat ) ا . ع . نوعى از ماهى . و يك نوع گياهى كه گلهاى زرد دارد . حريص ( haris ) ص . ع . آزمند . ج : حراص و حرصاء . و ثوب حريص : جامهء شكافته و كفانيده . حريص ( haris ) ص . پ . - مأخوذ از تازى - آزمند و خداوند آز و حرص و راغب و مايل و شايق و طمعكار و آرزومند و مشتاق و مستعد . حريصة ( harisat ) ا . ع . ابرى كه باران آن زمين را بخراشد . حريصى ( harisi ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - اشتياق و آرزومندى و آزمندى و طمعكارى و طمع . حريض ( hariz ) ص . ع . بر جا ماندهاى كه برخاستن نتواند . ج : احراص و حرضان . حريف ( harif ) ص . ع . هم پيشه و هم كار . يق فلان حريفى . ج : حرفاء . حريف ( harif ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - رفيق و يار و همزانو و همسفره . و خصم و خمانا و رقيب و هم چشم و دشمن در قمار . و حريف گلو و يا حريف گلوگير : دنيا و روزگار . و غرور و تكبر . حريف ( herrif ) ص . ع . تندزبان گز و تيزه زه .