على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
1221
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
حذاء ( hez ' ) م . ع . حذا النعل حذوا و حذاء ( از باب نصر ) : اندازه كرد كفش را و بريد . و حذا النعل بالنعل : برابر كرد كفش را با كفش . و كذلك حذا القذة بالقذة . و حذالى نعلا : ساخت براى من نعل . و حذا الرجل نعلا : كفش در پاى مرد كرد . و حذا التراب فى وجوههم : پاشيد خاك در روى آنها . و حذا الخل لسانه : گزيد تيزى سركه زبان او را . و كذلك حذا الشراب لسانه . حذا زيدا : عطا داد زيد را . مر . حذو . حذاء ( hez ' ) م . ع . حاذاه محاذاة و حذاء . مر . محاذاة . حذاء ( hazz ' ) ا و ص . ع . مونث احذ ناقهء سبك دم و كوتاهدم و ناقهء تيزرو كه روز پنجم آب خورد . و نيز حذاء : تيزرو و گذران كه به آن چيزى در آويختن نتواند . و قصيدهاى كه در آن تصرف حذذ كرده باشند و قصيدهء جيد بىعيب - از اضداد است . ج : حذ ( hozz ) . و يمين حذاء : سوگندى كه بسرعت خورند و يا سوگندى كه بدان حق صاحب خود را باطل گردانند . و رحم حذاء : رحمى كه صلهء آن بجاى نيارند . و قطاة حذاء : آنكه دمش سبك و پرهاى وى اندك باشد . و يد حذاء : دست كوتاه . و كذلك لحية حذاء . حذاء ( hazz ' ) ا . ع . كفشگر . ج : حذاؤن . حذار ( hez r ) م . ع . حاذر محاذرة و حذارا . مر . محاذرة . حذار حذار ( haz ra - haz re ) و ( haz ra - haz ren ) ع . كلمهء امر يعنى پرهيز كن . حذارمة ( hoz remat ) ص . ع . بسيار گوى يق رجل حذارمة . حذارى ( haz r ) ع . ج . حذر ( hazer ) و ( hazor ) . حذارى ( haz r ) و ( haz ri ) ع . ج . حذرية ( hezreyat ) . حذاريات ( hoz reyy t ) ا . ع . تحذير كنندگان و ترسانندگان . حذاريك ( haz rayka ) ع . كلمهء امر يعنى دور دار خود را . يق حذاريك زيدا : يعنى دوردار خود را از زيد . حذافة ( hoz fat ) ا . ع . چيزى از پوست و جز آن كه انداخته شود . و ما فى رحله حذافة : نيست در پالان وى چيزى از طعام . و اكل الطعام فما ترك منه حذافة : يعنى خورد طعام را و چيزى از آن باقى نگذاشت . حذافة ( hazz fat ) ا . ع . حلقهء دبر . حذافير ( haz fir ) ا . ع . مردمان آمادهء جنگ . و اشدد حذافيرك : آمادهء جنگ شو . و اخذه بحذافيره اى باسره او بجوانبه او باعاليه . و ج . حذفار و حذفور . حذاق ( hez q ) م . ع . حذق حذاقا و حذقا و حذقا . و حذاقة . مر . حذق حذق ( hazaq ) . حذاق ( hez q ) ا . ع . يوم حذاق الصبى : روزى كه كودك قرآن را ختم كند . حذاق ( hez q ) و ( hoz q ) ع . ج . حذقة . حذاق ( hozz q ) ع . ج . حاذق . حذاقة ( hez qat ) ا . ع . زيركى و ماهرى در كار . حذاقة ( hez qat ) م . ع . حذق حذاقة و حذقا و حذقا و حذقا : مر . حذق و حذق و حذق ( hazaq ) . حذاقت ( hez qat ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - دانائى و زيركى و استادى و ماهرى در كار . و حذاقت داشتن : ماهر بودن در عمل . حذاقة ( hoz qat ) ا . ع . لقمه و نواله . و ما عنده حذاقة : نيست نزد او چيزى از طعام . حذاقة ( hoz qat ) ا خ . ع . نام پدر بطنى از قضاعة . حذاقى ( hoz qiy ) ا . ع . مرد فصيح . و كارد تيز كرده شده . و خر كره . حذال ( haz l ) ا . ع . مور و نملة . حذال ( haz l ) و ( hoz l ) ا . ع . آب سرخ كه از درخت طلح بيرون آيد و يا چيزى در درخت طلح مشابه صمغ و نيز چيزى است كه از بيخ سلم بيرون آيد و در شير افگنند و بخورند . حذال ( hez l ) ا . ع . زعفران مانندى كه در گل انار باشد . حذالة ( hoz lat ) ا . ع . كرانهء دامن پيراهن . و نوعى از صمغ سرخ . و ريزهء كاه . و هر چيز بلايه . حذام ( haz m ) و ( haz me ) ا خ . ع . نام زنى . حذام ( hoz m ) ص . ع . سست كاهل . يق اشترى عبدا حذام المشى . حذامير ( haz mir ) ا . ع . اخذه بحذاميره : گرفت تمام آن را و نگذاشت از آن چيزى . حذاؤن ( hazz una ) ع . ج . حذاء . حذاية ( hoz yat ) ا . ع . بهرهاى از غنيمت . حذة ( hezat ) ا . ع . مقابل و برابر . يق دارى حذة داره و هو حذتك . حذة ( hozzat ) ا . ع . پارهاى از گوشت حذحاذ ( hazh z ) ص . ع . قرب حذحاذ : قرب سريع و شتاب . حذذ ( hazaz ) ا . ع . كوتاهى دم .