و سبكى آن . و باصطلاح عروض افگندن و تد مجموع از آخر ركن بحر كامل پس در متفاعلن متفاماند و آن را منقول سازند به فعلن . حذر ( hazar ) و ( hezr ) ا . ع . بيم و پرهيز و ابو حذر : حربا و آفتاب‌پرست . حذر ( hazar ) و ( hezr ) م . ع . حذر منه حذرا و حذرا و محذورة ( از باب سمع ) : پرهيز كرد از آن و ترسيد . و حذر الشيئ : ترسيد از آن چيز . و حذر فلان حذرا : ساختگى كرد فلان و آماده شد . و منه قوله تعالى وَ إِنَّا لَجَمِيعٌ حاذِرُونَ اى متاهبون مستعدون . حذر ( hazer ) و ( hazor ) ص . ع . مرد بيدار با پرهيز و ترسنده . ج : حذرون و حذارى . حذر ( hazar ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - ترس . و حذر كردن : ترسيدن . حذرف ( hezref ) ا . ع . ام حذرف : كفتار . حذرفوت ( hazrafut ) و حذرفوف ( hazrafuf ) ا . ع . چيده ناخن و پشيز خرما . و ما له حذرفوت يعنى ندارد چيزى . و كذلك ما يملك حذر فوتا . و كذا ما له حذرفوفا . حذرقة ( hozroqqat ) ا . ع . نوعى از قليه . حذرك ( hazaraka ) ع . كلمهء امر يعنى دوردار خود را . يق حذرك زيدا . حذرمة ( hazramat ) م . ع . حذرم الرجل حذرمة : بسيار گفت آن مرد . حذرون ( hazeruna ) ص . ع . ج . حذر ( hazer ) . حذرى ( hozorr ) ا . ع . باطل . حذرياء ( hezrey ' ) ا . ع . پشتهء زمين سخت . حذريان ( hezrey n ) ص . ع . رجل حذريان : مرد بيدار سخت با ترس و پرهيز . حذرية ( hezreyat ) ا . ع . قطعهء زمين سخت . ج : حذارى . و پشتهء زمين سخت . و پرهاى گردن خروس . ج : حذارى ( haz r ) و حذارى . حذف ( hazf ) م . ع . حذفه حذفا ( از باب ضرب ) : قطع كرد آن را . و حذف من ذنب الفرس : گرفت موى از دم اسب و بركند از آن . و حذفه بالعصا : انداخت آن را بعصا . و حذف فى مشيته : جنبانيد سرين و كتف را در رفتن و يا گام نزديك نهاد . و حذف فلانا بجائزة : صله داد فلان را . و حذف السلام : سبك و مختصر داد سلام را و دراز نكرد . و نيز حذف : انداختن حرفى از كلمه . و انداختن پاره‌اى از سر به زخم شمشير و تير . يق حذف رأسه بالسيف . و چيزى سوى كسى انداختن . حذف ( hazf ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - انداختن حرفى از كلمه را . حذف ( hazaf ) ا . ع . نوعى از بطهاى خرد و يا يك نوع مرغى . و نوعى از گوسپندان سياه ريزه و بىدم و گوش از گوسپندان حجاز و جرش و زاغ خرد كه آن را خورند . حذفة يكى . و حذف الحب : برگ دانه . حذفاء ( hazf ' ) ص . ع . اذن حذفاء : گوش حذف كرده و انداخته شده . حذفاء ( hozaf ' ) ا . ع . سيرت و طريقه يق هم حذفاء ابيهم . حذفار ( hezf r ) ا . ع . سوى و كرانه . ج : حذافير . و اخذه بحذفاره : گرفت تمام آن را و نگذاشت از آن چيزى . حذفة ( hazafat ) ا . ع . واحد حذف يعنى يك زاغ خرد و يك جرش . حذفة ( hozafat ) ا . ع . زن كوتاه بالا . حذفرة ( hazfarat ) م . ع . پر كردن و مملو گردانيدن . حذفور ( hozfur ) ا . ع . كرانه و سوى . و شريف . و جماعت بسيار . ج : حذافير . و اخذه بحذفوره : گرفت تمام آن را و نگذاشت از آن چيزى . حذق ( hazq ) و ( hezq ) و ( hazaq ) م . ع . حذق الصبى القرآن حذقا . حذقا ( از باب سمع ) و حذاقا و حذاقة ( از باب ضرب ) : آموخت آن كودك همهء قرآن مجيد را و ماهر شد در آن . و حذق الرجل فى صنعته : ماهر شد آن مرد در صنعت خود و شناخت دقايق و رموز آن را . و حذق الشيئ حذقا و حذاقة ( از باب ضرب ) : بريد آن چيز را و يا كشيد آن را تا باداس و جز آن به برد . و حذق الخل حذوقا و حذقا و حذقا : سخت ترش گرديد آن سركه . و حذق الرباط يد الشاة : نشان گذاشت ريسمان بر دست گوسپند . و حذق الخل فاه : گزيد تندى و ترشى سركه دهن آن را . حذقة ( hezqat ) ا . ع . پاره . ج : حذاق و حذاق . يق تركت الحبل حذاقا يعنى پاره‌پاره . و كذلك تركت الحبل حذاقا . حذل ( hazl ) ا . ع . ميل . يق حذلك مع فلان اى ميلك . حذل ( hezl ) ا . ع . بارى كه از آن گرانبار روند . حذل ( hozl ) ا . ع . كرانهء پيراهن و ازار . و هو فى حذل امه اى فى حجرها . و اسفل ميان‌بند و اسفل نيفهء ازار . حذل ( hozl ) و ( hezl ) و ( hozal ) ا . ع . اصل . حذل ( hazal ) ا . ع . نوعى از حبوب و از آن نان سازند . و كرانهء دامن پيراهن و آماس و سرخى چشم باروانى آب . حذل ( hazal ) م . ع . حذلت العين