على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

1214

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

ع . ارض حجرة : زمين بسيار سنگ و كذلك ارض حجرة . حجرة ( hojrat ) ا . ع . خانهء خرد و برواره و حطيرهء شتر . ج : حجر و حجرات ( hojor t ) و ( hojar t ) و ( hojr t ) . حجروف ( hojruf ) ا . ع . جانوركى دراز و يا بزرگتر از مورچه . حجره ( hojre ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - اطاق و يورد و يورده و شبستان و خلوتگاه و اطاق مدرسه و اطاق كاروان‌سرا و دكان تجارت و جز آن . حجرى ( hojriy ) و ( hejriy ) ا . ع . حق و حرمت . حجرى ( hajariy ) ص . ع . منسوب به حجر كه سنگ باشد . حجريت ( hajariyat ) ا . پ . - ماخوذ از تازى - صلابت و سختى مانند سنگ . حجز ( hajz ) م . ع . حجزه حجزا و حجيزى و حجازة ( از باب نصر و ضرب ) : منع كرد او را و باز داشت . و نيز حجز : شتر را نشانيده سپل وى را بر ميان بستن براى علاج . و در ميان دو چيز در آمدن يق حجز بينهما . حجز ( hejz ) و ( hojz ) ا . ع . اصل و عشيره . و ناحيه . حجز ( hajaz ) ا . ع . نوعى از بيمارى روده كه از بسيارى عطش پديد آيد . حجز ( hajaz ) م . ع . حجز حجزا ( از باب سمع ) : به بيمارى حجز مبتلا گرديد . حجز ( hojz ) ع . ج . حجزة ( hojzat ) . حجزات ( hojz t ) م . ع . ج . حجزة . حجزاوى ( hejz viy ) ص . ع . منسوب به حجزى . حجزة ( hojzat ) ا . ع . ازار بستنگاه از ميان و نيفهء شلوار . و در اسب آنجاى از شكم وى را گويند كه مقابل ازار بستنگاه باشد . ج : حجز ( hojaz ) و نيز كنايه از فرج باشد ج : حجزات . و يق وردت الابل و لا حجزا اى شباعا عظام البطون . و هو ناتى الحجزة يعنى تهيگاه وى پر گوشت است و آن عيب باشد . و رجل شديد الحجزة : مرد بسيار شكيبا بر سختى و محنت . و منه حديث على عليه السلام هم اشدنا حجزا اى بنو امية و روى حجزة . حجزة ( hajazat ) ع . ج . حاجز . حجزى ( hejz ) ا خ . ع . دهى نزديك دمشق . حجف ( hajaf ) ع . ج . حجفة . حجفة ( hajafat ) ا . ع . سپرى كه در وى چوب و پى نباشد و از پوست و چرم بود و سينه . ج : حجف . حجك ( hajak ) ا . پ . گل سرخ و ورد . حجل ( hajl ) م . ع . حجل الغراب حجلا و حجلانا ( از باب نصر و ضرب ) : جهجهان رفت آن زاغ و برجست در رفتن بيك پاى . و حجل المقيد : بلند كرد پاى را و درنگى نمود در رفتن آن قيد كرده شده . و كذلك حجل الغلام . و مر فلان يحجل فى مشيته يعنى خراميد فلان . و حجل بينه حجلا ( مجهولا ) : حايل شد ميان وى . حجل ( hejl ) ا . ع . سپيدى . ج : احجال . حجل ( hajl ) و ( hejl ) و ( hejel ) ا . ع . بند و پاى بند كه بر پاى نهند . حجل ( hajl ) و ( hejl ) و ( hejel ) و ( hejell ) ا . ع . پا برنجن و خلخال . ج : احجال و حجول . حجل ( hajal ) ا . ع . كبك سرخ پاى و سرخ منقار . و دبى حجل : نام نوعى از بازى . و نيز حجل : ج . حجلة . حجلاء ( hajl ' ) ا . ع . گوسپندى كه ساقهايش سپيد باشد . و نام وادى . حجلان ( hajal n ) م . ع . حجل الغراب حجلا و حجلانا . مر . حجل . حجلة ( hajalat ) ا . ع . عمارتى مدور مانند گنبد . و خانهء آراستهء به تخت . و جامه و پرده براى عروس . ج : حجل و حجال . و شتر ريزهء نر و ماده . ج : حجل . و واحد حجل يعنى يك كبك نر . حجل حجل ( hajal - hajal ) ع . كلمه‌اى كه بدان گوسپندان را زجر كنند و يا برخيزانند براى دوشيدن . حجله ( hajle ) و ( hejle ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - اطاق و حجرهء آراسته و زينت كرده شدهء جهة عروس و داماد . حجله خانه ( hejle - x ne ) ا . پ . جائى كه آنجا را حجله ساخته‌اند . حجله ساز ( hajle - s z ) و حجله كش ( hejle - kac ) ا . پ . كسى كه ترتيب مىدهد و آرايش مىكند حجلهء عروس و داماد را . حجله گاه ( hejle - g h ) ا . پ . حجله خانه . حجلى ( hejl ) ا . ع . نوع كبك نر و اين كلمه اسم جمع است و لا نظير لها سوى ظربى . حجم ( hajm ) ا . ع . بيرون آمدگى هر چيز كه از دست ماليدن محسوس گردد . ج : حجوم . يق مرفق له حجم اى نتوء . حجم ( hajm ) م . ع . حجمه عن الشيئ حجما ( از باب نصر و ضرب ) : بازداشت او را از آن چيز و منع كرد . و نيز حجم :