على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

1215

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

مكيدن كودك پستان مادر را . يق ما حجم الصبى ثديها اى ما مص . و برآمدن پستان دختر . و گوشت باز كردن از استخوان وقت خوردن . و نيشتر زده خون مكيدن به شيشه و شاخ . و بستن دهان شتر تا نگزد . حجم ( hajm ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - ماده و برآمدگى و ستبرى و جسامت از هر چيز و باصطلاح طبيعى آن مقدارى از فضا كه در تصرف جسمى در آيد . حجن ( hajn ) م . ع . حجنه حجنا ( از باب ضرب ) : فرا خويشتن كشيد آن را بچوگان . و حجن العود : خمانيد چوب را . و حجن فلانا عن الشيئ : برگردانيد فلان از آن چيز و بازداشت . حجن ( hajn ) ا . ع . از اعلام است . حجن ( hojon ) ع . ج . احجن و حجناء . حجن ( hajan ) م . ع . زمن در ستور و گرى حجن ( hajan ) م . ع . حجن الشيئ حجنا ( از باب سمع ) : كج گرديد آن چيز و حجن بالدار : اقامت نمود به خانه . و حجن عليه و به : بخيلى كرد به آن . حجن ( hajan ) و ( hajen ) ا . ع . كنه . حجن ( hajen ) ص . ع . شعر حجن : موى مرغول و فروهشته . حجناء ( hajn ' ) ص . ع . مؤنث احجن يقال شوكة حجناء : شوكة كج . ج : حجن . حجناء ( hajn ' ) ا . ع . نام اسبى . و گوشى كه يكى از دو طرف آن از جانب پائين بسوى جبهه مائل باشد و يا هر دو طرف آن بسوى جبهه بر يكديگر خميده باشد . حجنة ( hojnat ) ا . ع . كژى و حجنة المغزل : آهنى كژ كه بر سر دوك باشد و نخى كه مىريسند بدان آويخته شده و دراز مىگردد . و حجنة الشوكة كذلك . حجنة ( hojnat ) و ( hajanat ) ا . ع . حجنة الثمام : برگ گياه يز . و كذلك حجنة الثمام . حجو ( hajv ) م . ع . حجا بالمكان حجوا ( از باب نصر ) : اقامت نمود در آنجاى . و حجا القوم : پاداش داد قوم را . و حجوته : غالب آمدم او را در فطانت و چيستان . و حجا بالشيئ : بخيلى كرد به آن چيز . و حجت الريح السفينة : راند باد كشتى را . و حجا السر : نگاهداشت راز را . و نيز حجو : آواز دادن شتر نر و شناختن شتر ماده آن آواز را و مايل شدن بسوى وى . يق حجا الفحل الشول . و استادن . و باز داشتن . و به گمان دعواى چيزى كردن . و انى احجوبه خيرا : من گمان خير به آن مىبرم . حجوة ( hajvat ) ا . ع . مردى كه داراى بخل باشد . حجوج ( hajavvaj ) ا . ع . راهى كه گاه راست شود و گاه كج . حجور ( hojur ) و حجورة ( hojurat ) ا . ع . ج . حجر كه بمعنى اسب ماديان باشد . حجورة ( hajjurat ) ا . ع . حاجورة كه نوعى از بازى باشد مر كودكان را . حجول ( hajul ) ا . ع . دور و بعيد . حجول ( hojul ) م . ع . حجلت عينه حجولا ( از باب ضرب ) : فرو شد چشم او بمغاك . حجول ( hojul ) ا . ع . ج . حجل ( hajl ) و ( hejl ) و ( hejel ) و ( hejjel ) . حجوم ( hajum ) ا . ع . كشندهء خون و مكنده . و فرج زن بدان جهة كه مىمكد . حجوم ( hojum ) ا . ع . ج . حجم . حجون ( hajun ) ا و ص . ع . كاهل . و هر غزوه‌اى كه نخست خلاف آن ظاهر كنند و آخر كار همان جا روند و يا غزوهء دور و دراز يق سرنا عقبة حجونا اى طويلة . و غزوة حجون اى بعيدة . و نيز حجون ا خ : نام كوهى در مكه و هى مقبرة . و نام موضعى ديگر . حجوى ( hajv ) ا . ع . غلبهء در فطانت . حجى ( haj ) م . ع . حجى به حجى ( از باب سمع ) : مولع و حريص شد به آن و لازم گرفت آن را . و حجى الرجل : گذاشت آن را و تجاوز كرد . حجى ( haj ) ع . ج . حجاة . حجى ( haji ) ص . ع . عاقل و هوشمند و دانا و واقف . حجى ( haji ) و ( haj ) ص . ع . سزاوار و لايق و شايسته . مر . حجى ( hajiy ) . حجى ( hej ) ا . ع . عقل و زيركى . و مقدار و اندازه . و زمزمه . ج : احجاء . حجى ( hajiy ) ص . ع . سزاوار هو حجى به : او سزاوار است به آن . و كذلك هو حج به . و هو حجا به كله بمعنى الا انك اذا فتحت الجيم لم تؤنث و لم تثن و لم تجمع على قياس قمن . و نيز حجى : عاقل و دانا و حريص و راغب . حجئ ( haji ' ) ص . ع . سزاوار يق حجئ بكذا . و پناه گيرنده يق حجئ اليه . حجيا ( hojy ) ا . ع . غلبهء در فطانت . حجيا ( hojayy ) ا . ع . چيستان . يقال حجياك ما فى يدى و هى لعبة و اغلوطة نحو قولهم اخرج ما فى يدى و لك كذا و يقال ايضا انا حجياك فى هذا اى من يحاجيك . حجيب ( hajib ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - حجاب و پرده . حجيج ( hajij ) ص . ع . رجل حجيج : مردى كه غور زخم آن بميل آزموده . شده باشد . و مرد حجت‌گوى . و ج . حاج