على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

1212

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

حجاج ( haj j ) و ( hej j ) ا . ع . جانب و استخوان ابرو . و كرانهء قرص آفتاب . ج : احجة . حجاج ( hej j ) ه . ع . حاجه محاجة و حجاجا . مر . محاجة . حجاج ( hajj j ) ا و ص . ع . بسيار حج كننده . و ا خ . دهى به بيهق . و حجاج بن يوسف بن الحكم بن عتبة بن مسعود بن ثقيف معروف به حجاج ثقفى از امراى عبد الملك مروان ظالم مشهور كه در سال 95 هجرى وفات نمود و اليه ينسب الصاع لانه اتخذه على صاع عمر رضى اللّه عنه فيقال الصاع الحجاجى . حجاج ( hojj j ) ع . ج . حاج و حاجج . حجار ( hej r ) ع . ج . حجر ( hajar ) و ج . حجر ( hejr ) . حجار ( hajj r ) ا . ع . سنگ تراش و حجار بن الجراخ : از حكام عرب بود بر دست عمر بن الخطاب رضى اللّه عنه ايمان آورد . حجارة ( hej rat ) ا . ع . ج . حجر . و ا خ : نام شهرى در حدود اندلس . حجارى ( hej riy ) ص . ع . منسوب به شهر حجارة . حجارى ( hajj ri ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - صنعت سنگ‌تراشى . حجاز ( hej z ) ا ع . هرچه بدان ميان بندند وقت برچيدن دامن و آن رسن كه سپل شتر بدان بر ميان بندند . و حد فاصل ميان دو چيز . و مكه و مدينه و طائف و روستاهاى آنها كانها حجزت بين نجد و تهامة او بين نجد و السراة اولانها احتجزت به خمس حرار حرة بنى سليم و راقم و ليلى و شوران و النار . حجاز ( hej z ) ا . پ . مقامى از دوازده مقام موسيقى بدين تفصيل : بزرگ ، بوسليك ، حجاز ، حسينى ، راست ، رهاوى ، زنگوله ، صفاهانك ، عراق ، عشاق ، كوچك ، نوا . حجازة ( hej zat ) م . ع . حجزه حجزا و حجيزى و حجازة . مر . حجز . حجازى ( hej ziy ) ص . ع . منسوب به مالك حجاز . حجازيك ( haj zayka ) ع . كلمهء فعل اى احجز بين القوم حجزا بعد حجز . حجاف ( hoj f ) ا . ع . روانى شكم از تخمه ، لغتى است در حجاف . حجال ( hej l ) ع . ج . حجلة . و ربات الحجال : زنان . حجال ( hajj l ) ا . ع . درخشندگى . حجام ( hej m ) ا . ع . آنچه بدان دهان شتر مست بندند تا نگزد . حجام ( hajj m ) ا . ع . كشندهء خون از شاخ . و فى المثل افرغ من حجام ساباط لانه حجم كسرى مرة فى سفره فاغناه فلم يعد للحجامة اولانه كان يحجم من مر عليه من الجيش بدانق نسئة الى وقت قفولهم و مع ذلك يمر عليه الاسبوع و الاسبوعان و لا يقربه احد فحينئذ كان يخرج امه فيحجمها لئلا يلام بالبطالة فما زال دابه حتى ماتت فجاة فصار مثلا . حجام ( hajj m ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - آنكه حجامت مىكند و دلاك و سرتراش و مزين و فصاد و رگ‌زن و تانگر و تانگو ورتشلخ و گراى . حجامة ( hej mat ) ا . ع . صنعت حجامى . حجامت ( haj mat ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - چسباندن شاخ بموضعى از بدن انسانى و متخلخل كردن هواى جوف آن را باعانت مكيدن تا آن موضع برآمده و منتفخ گردد . و حجامت با شرط : آنكه پس ازين عمل در آن موضع با استره زخمهاى كوچك چند وارد كنند و بعد بواسطهء مكيدن با شاخ خون آنها را بگيرند و حجامت خشك همان قسم اول است كه مكيدن با شاخ موضعى از بدن بود . حجامتگر ( haj mat - gar ) ا . پ . رتشلخ و حجام و آنكه حجامت مىكند . حجامى ( hajj mi ) ا . پ . - مأخوذ تازى - كسى كه حجامت مىكند و رتشلخ . حجب ( hajb ) م . ع . حجب حجبا و حجابا . مر . حجاب . حجب ( hojb ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - شرم و حيا و با حجب : با شرم . و حجب داشتن : شرم و حيا داشتن . حجب ( hajab ) ا . ع . مجراى نفس . حجب ( hajeb ) ا . ع . پشته . حجب ( hojob ) ع . ج . حجاب . حجبة ( hejbat ) ا . ع . حاجبى و دربانى و پرده‌دارى . حجبة ( hajabat ) ا . ع . واحد حجبتان . مر . جبتان . و ج . حاجب . حجبتان ( hajabat ne ) ا . ع . به صيغهء تثنيه دو تندى سرين كه مشرف‌اند بر تهيگاه و يا دو استخوان بالاى زهار كه مشرف‌اند بر شكم از چپ و راست و دو استخوان سرين اسب كه مشرفند بر شكم وى . حجبى ( hajabiy ) ص . ع . منسوب به حجابة الكعبة . حجة ( hajjat ) ا . ع . مهره و يا مرواريد كه در گوش كنند . و ذو الحجة : نام ماه دوازدهم از سال تازيان . حجة ( hajjat ) و ( hejjat ) ا . ع . نرمهء گوش . حجة ( hejjat ) ا . ع . يك بار حج كردن . و سال ج : حجج . و ذو الحجة : ماه دوازدهم از سال تازيان . و ماه حج . ج : ذوات الحجة . حجة ( hojjat ) ا . ع . دليل و برهان . ج . حجج .