على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

1209

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

ريگ را . و لا ادرى اين حتكوا : نمىدانم كه كجا رفتند . حتك ( hatak ) ا . ع . شترمرغ بچگان و يا ريزهء آنها . حتكان ( hatak n ) م . ع . حتك حتكا و حتكانا . مر . حتك . حتكى ( hetekk ) ا . ع . رفتار مرد كوتاه . حتل ( hatl ) ا . ع . عطا و بلايه از هر چيزى . حتل ( hatl ) و ( hetl ) ا . ع . مانند و همتا . حتم ( hatm ) ا . ع . قضا . ج : حتوم . و خالص از هر چيزى و به اين معنى مقلوب محت است . و چيزى لازم كه كردن آن واجب باشد . حتم ( hatm ) م . ع . حتم الله عليه الامر حتما ( از باب ضرب ) : واجب گردانيد خداوند بر او آن كار را . و حتم بكذا : حكم كرد آن را . و حتم عليه الامر : واجب گردانيد آن كار را بر او . و حتم الامر : استوار كرد آن كار را . حتم ( hatm ) ص و م ف . پ . - مأخوذ از تازى - واجب و لازم و حكم . و بطور حتم : البته و حكما و بطور وجوب . و حتم كردن : حكم كردن و واجب كردن . حتمة ( hotmat ) ا . ع . سياهى . حتمة ( hatamat ) ا . ع . شيشهء ريزه‌ريزه . و سياهى . حتمى ( hatmi ) ص . پ . - مأخوذ از تازى - لازم و واجب و مهم . حتن ( hatn ) و ( hetn ) ا . ع . مانند و قرين و همتا و همسر و حريف . ج : احتان . حتن ( hatan ) ا . ع . كرانه‌هاى كوه . حتن ( hatan ) م . ع . حتن الحرحتنا ( از باب سمع ) : سخت شد گرما . حتناء ( hatn ' ) ص . ع . ابل حتناء : شتران بىموى . حتنال ( hatn l ) و حتنان ( hatn n ) ا . ع . نجات و گريز و رهائى و ما له عنه حتنال اى بد . و كذلك ما له عنه حتنان . حتنان ( hatn ne ) و ( hetn ne ) ا . ع . هر دو به صيغهء تثنيه يق هماحتنان يعنى آن دو مساوىاند در تيراندازى و جز آن . و كذلك هما حتنان . حتنى ( hatn ) ص . ع . وقعت النبل حتنى : افتادند تيرها برابر و متساوى . حتو ( hatv ) م . ع . حتاحتوا ( از باب نصر ) : سخت دويد و حتا هدب الكساء : ريشهء چادر را اندرون كرده دوخت . حتوت ( hatut ) ا . ع . خرما بنى كه غورهء آن ريخته باشد . حتود ( hatud ) ا . ع . چشم سلاق‌دار . ج . حتد . حتود ( hotud ) ا . ع . شارع و راههاى فراخ . حتود ( hotud ) م . ع . حتد با المكان حتودا ( از باب ضرب ) : مقيم شد در آنجاى . حتور ( hotur ) ا . ع . تنگ‌گيرى نفقه بر عيال . حتور ( hotur ) م . ع . حتر حترا و حتورا . مر . حتر . حتوف ( hotuf ) ع . ج . حتف . حتوم ( hotum ) ع . ج . حتم . و ج . حاتم . حتومة ( hotumat ) ا . ع . حموضة و ترشى . حتوى ( hattaviy ) ص . ع . منسوب به حتى . حتئ ( hati ' ) ا . ع . پست مقل . حتى ( haty ) م . ع . حتيته حتيا ( از باب ضرب ) : دوختم آن را و استوار كردم آن را . و تافتم آن را . حتى ( hatt ) ع . بمعنى تا و هى حرف للغاية و للتعليل و بمعنى الا فى الاستثناء و تخفض و ترفع و تنصب و لهذا قال الفراء اموت و فى نفسى من حتى شيئ و گاه بمعنى با باشد يق اكلت السمكة حتى راسها اى مع راسها . حتى ( hatt ) ا خ . ع . نام كوهى در عمان . حتى ( hattiy ) ا . ع . مقل و پست مقل و مقل بلايه و خشك . و متاع زنبيل و بورياى بافتهء از برگ خرما كه از آن زنبيل سازند . و ثفل خرما . و پوست آن . و سرگين و يا پشكل جمع شدهء در جائى . و پرهاى مگس و جز آن در انگبين . حتى الامكان ( hattal - 'emk n ) م . ف . پ . - مأخوذ از تازى - يعنى ما دامى كه امكان داشته و محال نباشد و باندازه‌اى كه ممكن بود . حتى المقدور ( hattal - maqdur ) م . ف . پ . - مأخوذ از تازى - باندازه‌اى كه قدرت باشد و بتوان . حتى الوسع ( hattal - vos ' ) م ف . پ . - مأخوذ از تازى - ما دامى كه بتوان و گنجايش داشته باشد . حتيرة ( hatirat ) ا . ع . مهمانى بناى نو . حث ( hass ) م . ع . حثه عليه حثا و و حثيثى و حثحوثا ( از باب نصر ) : برانگيخت آن را بر او و استوار كرد آن را بر آن . و حث الفرس على العدو : صيحه زد بر آن اسب تا بدود و يا مهميز زد با پاى خود بر آن و يا تازيانه زد بر آن . حث ( hoss ) ا و ص . ع . كاه ريزه و ريگ و خاك باريك و يا ريگ خشك و درشت . و نان خشك بىنان خورش و پست به آب ترناكرده و نياميخته يق سويق حث . حثا ( has ) ا . ع . خاك پاشيده . و پوستهاى خرما و سبوس . حثاة ( has t ) ا . ع . واحد حثا . حثاث ( has s ) و ( hes s ) ا . ع . خواب .