على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
803
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
تثليث ( taslis ) م . ع . ثلث البسر تثليثا : رسيد سيوم حصهء غورهء خرما . و ثلث الفرس : بعد مصلى آمد اسب رهان . و ثلث قنالته اذا صر منها ثلاثة اخلاف فان صر خلفين قيل شطر بناقته و ان صر واحدا قيل خلف بناقته . و نيز تثليث : سه گوشه كردن و سه بخش كردن و سه نمودن و خداى عز و جل را سه دانستن چنان كه مذهب اهل صليب است تعالى شأنه عن ذلك علوا كبيرا . و باصطلاح نجوم واقع شدن ستارهاى بچهارم برج كه ثلث فلك است از ستارهء ديگر . تثليث ( taslis ) ا خ . ع . نام جائى . تثليخ ( taslix ) م . ع . آلوده گردانيدن يق ثلخه تثليخا . تثليم ( taslim ) م . ع . ثلم الاناء تثليما : رخنه كرد در آن آوند . تثمثم ( tasamsom ) م . ع . تثمثم عنه : متوقف شد و باز ايستاد . و ما تثمثم : توقف نكرد . تثمل ( tasammol ) م . ع . تثمل ما فى الاناء : در آشاميد آنچه در آن آوند بود . تثميد ( tasmid ) م . ع . ثمدته النساء : بر كشيدند زنان همهء آب وى را از كثرت جماع . تثمير ( tasmir ) م . ع . ميوه چيدن . و نفع يافتن . و مسكه برآوردن شير يق ثمر السقاء . و ثمر الرجل ماله : بسيار كرد آن مرد مال را . و نيز تثمير : دانه بستن كشت . تثميغ ( tasmiq ) م . ع . ثمغ رأسه تثميغا : پوشيد سر خود را . تثميل ( tasmil ) م . ع . ثمله تثميلا : باقى گذاشت آن را . تثميم ( tasmim ) م . ع . ثممه تثميما : پايمال كرد آن را . و ثممت العظم تثميما : جدا كردم استخوان شكستهء جوش خورده را . تثمين ( tasmin ) م . ع . ثمنت السلعة تثمينا : بحدس و تخمين قيمت كردم آن كالا را و نيز تثمين : چيزى را هشت سو كردن . تثنى ( tasanni ) م . ع . دو تا شدن و باز گرديدن . و خراميدن . تثنية ( tasneyat ) م . ع . ثناه تثنية : دو گردانيد آن را . و ثنى عنقه : خم كرد گردن خود را . و ثنى عليه : ثنا گفت بر وى . و فى المثل هو لا يثنى و لا يثلث يعنى او كلانسال است ارادهء ايستادن كرد و نتوانست نه در اول مرتبه و نه در دويم مرتبه و نه در سيوم . و نيز تثنية : به دو نسبت كردن و دويم گردانيدن . تثنيه ( tasnie ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - دو تائى و عدد دويم از چيزى . تثؤب ( tasa'ob ) م . ع . تثاءب ( tas ob ) . تثوب ( tasavvob ) م ع . نافله خواندن بعد فريضه . و كسب ثواب كردن . تثور ( tasavvor ) م ع . برانگيخته شدن و برخاستن و برآمدن گرد و دود . و برجستن سنگخوار و ملخ . و ظاهر شدن خون و برآمدن حصبه بر اندام . و بهيجان آمدن و برآمدن آب و روان گرديدن آن . تثول ( tasavvol ) م . ع . تثولت النحل : گرد آمدند زنبوران عسل و انبوه شدند . و تثول عليه : فرو گرفت او را بدشنام و قهر و زدن . تثوى ( tasavvi ) م . ع . تثويته : ميهمان او شدم . تثويب ( tasvib ) م . ع . ثوب تثويبا : بازگشت بعد از آنكه رفته بود . و ثوبه الله مثوبته : پاداش دهد او را خدا . و نيز تثويب : بدل كردن . و اذان گفتن و بعد اذان بار ديگر خواندن بهر نماز بكلمهء « الصلاة رحمكم اللّه » و يا كلمهء « الصلاة قامت قامت و الصلاة خير من النوم » دو بار گفتن در اذان فجر و اقامت گفتن و نافله خواندن بعد فريضه . و بانگكنان چادر بر سر گذاشتن براى خواندن و دو بار خواندن . تثوية ( tasveyat ) م . ع . ثويته تثوية : مقيم گردانيدم آن را . و ثوى فلان : بمرد فلان . تثوير ( tasvir ) م . ع . برانگيختن كسى را . و ثور القرآن : بحث كرد از علم قرآن . تثى ( tasy ) ا . ع . پست مقل . و پوست خرما . تثيب ( tasayyob ) م . ع . ثيب گرديدن زن . تثيتل ( tasaytol ) م . ع . ابلهى به خود بستن بعد تعاقل كردن و خود را ابله وانمود كردن . تثيب ( tasyib ) م . ع . ثيب گرديدن زن . و كلانسال شدن مادر شتر . تجا ( taj ) ص . پ . تند و تيز و برنده . تجاب ( taj b ) ا . ع . سنگريزههاى سيم كه يك بار گداخته باشند و هنوز سيم در آنها باقى بود . تجاب ( taj bb ) م . ع . نكاح كردن دو مرد خواهر يكديگر را . تجابة ( tej bat ) ا . ع . واحد تجاب . تجاثى ( taj si ) م . ع . بر زانو نشستن . تجأجؤ ( taja'jo ' ) م . ع . باز ايستادن و باز ماندن . و تجأجأ عنه : ترسيد از وى . تجاحد ( taj hod ) م . ع . با هم انكار كردن . تجاحف ( taj hof ) م . ع . بشمشير و عصا