على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
1161
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
چپكن ( cap - kan ) ا . پ . نوعى از جامه كه سينه و شكم را بپوشاند و بندهاى آن در پشت بسته شوند . چپل ( capal ) ص . پ . مردم چركين و نكبتى و ناتميز و كسى كه خود را به چيزهاى نا شايسته آلوده كند . چپلان ( capl n ) ا . پ . جرمق و سر موزه و چپدار و كفشى كه بالاى موزه پوشند . چپلاهنگ ( capl hang ) ا . پ . شاخهء قطع شدهء از درخت . و پوست ريشهء درخت تربانتين و پوست تخم آن . چپلك ( ceplak ) ص . پ . پليد و مردار و بناشايست آلوده . چپلوس ( caplus ) ص . پ . چاپلوس و زبان آور و فريبنده . چپله ( caple ) ا . پ . طپانچه و سيلى و ضربت . چپنلك ( cepenlek ) ا . پ . پشه دان . چپو ( capov ) و ( capav ) ا . پ . تاخت و تاراج و يغما . چپه ( cape ) ا . پ . تختهء دستهدار به شكل بيل كه كشتى بانان كشتى بدان رانند . و سگ زيرك . چپه ( cappe ) و چپه دست ( cappe - dast ) ص . پ . كسى كه با دست چپ كار مىكند . چپيدن ( capidan ) ف ل . پ . ميل كردن به طرف چپ و از طرفى به طرفى گرديدن . چپين ( coppin ) ا . پ . طبقى كه از تركه هاى بيد و مانند آن بافته شده باشد . چتر ( catr ) ا . پ . سايبان و سايبانى كه براى محافظت آفتاب بر بالاى سر نگاهدارند و فشك نيز گويند و نيز سايبانى كه براى محافظت باران بر بالاى سر نگاهدارند . و موى كوتاهى كه مردان بر فرق سر گذارند . و چتر آبگون : آسمان . و چتر روز يا چتر زرين يا چتر سحر : آفتاب . و چتر سيمابى يا چتر سيمين : ماه شب چهارده . و چتر عنبرين : شب . و چتر كحلى : آسمان و ابر سياه . و چتر مار : يك نوع گياهى . و چتر مينا : آسمان . و چتر نور : آفتاب . و چتر زدن : ورزش كردن كشتى گيران به اين طريق كه به روى هر دو دست ايستاده و هر دو پا را جفت كرده بگردش در آيند . چترك ( catrak ) ا . پ . نام گياهى . چترمان ( catrm n ) ا . پ . حاكم و فرمانروا . چتلاقوج ( catl quj ) و چتلاقوچ ( catl quc ) ا . پ . - مأخوذ از تركى - ميوهء درخت بنه و جاملا . چتو ( catu ) ا . پ . پرده و حجابى كه بر روى چيزى پوشند . چتوك ( cotuk ) ا . پ . چغوك و گنجشك و عصفور . چته ( cete ) ا . پ . چيته . چتين ( catin ) ا . پ . جزء بر آمدهء زين هم از جلو و هم از عقب . چج ( caj ) و چچ ( cec ) ا . پ . ابزارى چوبين و پنج شاخ مانند پنجهء دست و دستهدار كه غلهء كوفته را بدان باد دهند . و غربالى كه بدان غله پاك كنند . چچرغه ( cacorqe ) ا . پ . دوال تازيانه و نام نوعى از تازيانه . چچك ( cacak ) ا . پ . گل سرخ . و سورى و ورد . چچك ( cacak ) و ( cocok ) ا . پ . رخساره و روى زيبا . و خال . چچله ( cacale ) ا . پ . چپچله و زمين پر گل و لاى . و لخشك و كوهپارهء برفى كه كودكان بر آن لغزند . چچله ( cocole ) ا . پ . تلاق و بظر و گوشت پارهاى كه در بالا و ميان فرج زنان است . چچو ( co u ) ا . پ . پستان آدمى و ديگر جانوران . چخ ( cax ) ا . پ . غلاف كارد و شمشير و جز آن . و خصومت و جنگ و تعدى . و جستن بر روى كسى . و كوشش بجلدى و چابكى . و چرك و ريم . چخ ( cex ) پ . كلمهاى كه بدان سگ را دور كنند . چخاچخ ( cax cax ) ا . پ . صدا و آواز برخورد شمشير از پى هم . چخاچخى ( cax caxi ) ا . پ . منازعه و مناقشه و خصومت . چخان ( cax n ) ا و ص . پ . ستيز كننده . و سعى و جهد كننده . و متملق و تملق . و ا خ . نام موضعى . و چخان كردن : تملق كردن . چخت ( caxt ) ا . پ . مستى و شهوت و هواى نفس و آرزوى بيقاعده . چخجير ( caxjir ) و چخجيره ( caxjire ) ا . پ . قسمى از پاى جامهء گشاد كه بدان پاشنه را مىبندند . چخره ( caxre ) ا . پ . بلغت زند چرخ . چخش ( caxc ) ا . پ . جخج و گواتر . مر . جخج . چخك ( caxak ) ا . پ . خال رخساره . و آبله . چخماخ ( caxm x ) ا . پ . آتش زنه و سوخته دان . و خريطهء دو طبقهء تيماجى كه سپاهيان شانه و سوزن و چيزهاى ديگر در آن گذارند . و تبرزين . چخماغ ( caxm q ) و چخماق ( caxm q ) ا . پ . - مأخوذ از تركى - آتش زنه . چخى ( caxi ) و ( cexi ) ا . پ .