على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
1153
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
[ حرف ] چ چ . پ . كه چه و جيم فارسى نيز گويند عبارت است از حرف هفتم از الفباى فارسى و در حساب جمل مانند جيم سه بشمار آيد و اين حرف را گاه به ژ بدل كنند مانند كاچ و كاژ و گاه به ش مانند لخچه و لخشه و گاه زائد بود و خوانده نشود مانند لفچ و لف . چا ( c ) ا . پ . چاى . مر . چاى . چابك ( c bok ) ص . پ . جلد و چست و چالاك و تند و تيز و تيز فهم و زيرك . و ظريف و رعنا . چابك ( c bok ) ا . پ . تازيانهء اسب . و چابك زدن : تازيانه زدن . چابك ادا ( c bok - ad ) ص . پ . حاضر سخن . و سازنده و نوازنده . چابك بازى ( c bok - b zi ) ا . پ . تازيانه زنى . چابك پا ( c bok - p ) ص . پ . تيز پا و تندرو . چابك خرام ( c bok - xer m ) ص . پ . تيزگام . چابك دست ( c bok - dast ) ص . پ . شتاب كار و جلد كار و با وقوف و تيز دست و ظريف . چابك ركاب ( c bok - rek b ) و چابك ركيب ( c bok - rakib ) ص . پ . سوار نيك و فارس . چابك سوار ( c bok - sov r ) ص . پ . چابك و مسلط در سوارى . و سوداگر اسب . و تازيانه زن . چابك سوارى ( c bok - sov ri ) ا . پ . با وقوفى در رام كردن اسب . چابك قدم ( c bok - qadam ) ص . پ . تيزگام و تندرو . چابكى ( c boki ) ا . پ . تندى و چستى و چالاكى و سرعت و جلدى . و راهوارى اسب كه در راندن تازيانه نخواهد . چابوك ( c buk ) ص . پ . چابك . چاپ ( c p ) ا . پ . - مأخوذ از هندى - طبع و باسمه و تافت و انطباع . و تافتگى از روى خط و نوشته . و مهر و نشان . و دروغ و دو روئى . چاپاتى ( c p ti ) ا . پ . نان فطير نازك . چاپار ( c p r ) ا . پ . - مأخوذ از تركى - پيك و قاصد و پيك سوار و نامه بر و بريد و پست . چاپار خانه ( c p r - x ne ) ا . پ . جائى كه در آن اسبهاى الاغ را نگاه مىدارند . چاپارى ( c p ri ) ا . پ . مانند پيك سوار سفر كردن . چاپچى ( cap - ci ) ا . پ . مطبعه چى و آنكه در چاپخانه كار مىكند . و دروغگو . چاپخانه ( c p - x ne ) ا . پ . جائى كه در آن چاپ مىكنند و مطبعه . چاپق ( c poq ) ا . پ . چاپوق . چاپلوس ( c plus ) ا و ص . پ . فروتن و فريب دهنده و خوشامدگوى و چرب زبان . چاپلوسى ( c plusi ) ا . پ . تملق و خوشامدگوئى و چرب زبانى و فريب و فروتنى . چاپله ( c ple ) ا . پ . بىموئى كه از جرب عارض شده باشد . چاپوق ( c puq ) ا . پ . گودى زير بغل .