چاپؤل ( c paol ) ا . پ . - مأخوذ از تركى - تاخت و تاز و تاراج . چاپه ( c pe ) ا . پ . - مأخوذ از هندى - قالب چوبى كه بدان نقش كنند . چاپيدن ( c pidan ) ف . م . پ - مأخوذ از تركى - فرا گرفتن . و تاخت كردن . و تاراج نمودن . چاتلانغوش ( c tl nquc ) ا . پ . - مأخوذ از تركى - بنه و حبة الخضرا . چاتو ( c tu ) ا . پ . ريسمانى كه بدان دزدان و مقصرين را از حلق آويزند . چاچ ( c c ) ا . پ . تودهء غلهء پاك كردهء از كاه جدا كرده . و ا خ . شهرى در تركستان مشهور بتاشكند كه كمان خوب در آنجا سازند . چاچله ( c cale ) ا . پ . كفش و پاى افزار چرمين . چاچى ( cyci ) ا و ص . پ . كمان و كمان چاچى كه در چاچ ساخته باشند . چاخو ( c - xu ) ا . پ . مقنى . و ا خ . قريه‌اى نزديك بيجار گروس . چادان ( c - d n ) ا . پ . چاى دان . چادر ( c dar ) و ( c dor ) ا . پ . خيمه و سايبان و بالا پوش و خرقه و روبنده و ردا و پرده و حجاب و سفره و سماط . و آبشار . و هر چيزى از پارچه و جز آن كه جائى و يا كسى و يا چيزى را بپوشاند . و چادر آب : آبشار . و چادر احرام : برف . و چادر اژدها و يا چادر اجساد : عناصر اربعه . و چادر ترسا : جامهء زرد و كبود در هم بافته . و آفتاب و شفق و روشنائى آفتاب . و چادر خواب : پرده و حجاب خواب . و چادر شب : جامه‌اى كه در آن رخت خواب و بستر پيچند . و چادر قلندرى : نوعى از خيمهء يك ديركى شبيه بكلاه قلندران . و چادر كافورى : سفيدى صبح صادق و چادر كحلى : آسمان و شب تاريك و چادر لاجورد : آسمان . و سبزه‌زار و مرغزار . و چادر نماز : جامه‌اى كه از سر تا پا همهء بدن را فرا گيرد و زنان در خانه در وقت نماز آن را بسر كشند . و چادر يزدى : حجاب سفيدى مخصوص زنان يزد و كرمان كه در وقت بيرون شدن از خانه بسر كشند . چادر فگندى ( c dor - fegandi ) ا . پ . قسمى از خيمه . چادر گرفته ( c dor - gerefte ) ص . پرده‌دار و نهفته . چادر نشين ( c dor - necin ) ص . پ . آنكه در زير چادر سكنا دارد و صحرانشين و بيابان گرد . چادروا ( c dor - v ) ا . پ . بلغت مردم اصفهان صبر زرد . چار ( c r ) ا . پ . داشى كه در آن خشت و آهك و كاسه و كوزه و مانند آن پزند . و چاره و علاج . و سزاوار و لايق . و عدد چهار . و چار اندر چار گفتن : بيهوده و ياوه گفتن و بىمعنى گفتن و هذيان گفتن . و چار پهلو شدن : چيز بسيار خوردن . و بر پشت خوابيدن . و چار تكبير زدن : ترك كلى كردن و تبرا از ما سوى اللّه نمودن . و نماز بر جنازهء مرده گزاردن و آن را وداع كردن . و چار در چار : چهار جهت و چهار جانب . و چار و چدر : علاج و تدبير و چاره . چار ( c r ) ا . پ . - مأخوذ از سانسكريت - تفتيش كنده . چار ابرو ( c r - abru ) ا . پ . يك قسم از قلندران كه موهاى ريش و بروت و ابرو را مىتراشند . و نيز امردى كه تازه بروت وى سبز شده باشد . چار آخر ( c r - xor ) ا . پ . چهار عنصر و چهار ستارهء دب اكبر . چار اخشيج ( c r - axcij ) و چار اركان ( c r - ark n ) و چار اژدها ( c r - aj ? dah ) ا . پ . عناصر اربعه . چار اسب ( car - asb ) ا . پ . دستهء چهار اسبى . چار اسباب ( c r - asb b ) ا . پ . چهار قوه يعنى قوهء جاذبه و ماسكه و هاضمه و دافعه و چهار عنصر و چهار علت يعنى فاعلى و مادى و صورى و غائى . چار استاد ( c r - ost d ) ا . پ . چهار عنصر . چار آئينه ( c r - ine ) ا . پ . نوعى از لباس جنگ كه چهار تخته از آهن ساخته و در مخمل گرفته گرد پشت و سينه كشند . چار باغ ( c r - b q ) ا خ . پ . كوشك و قصر و باغ سلطنتى معروفى در اصفهان از بناهاى شاه عباس اول . و نيز نام باغى در حوالى دهلى . ياد دارم از يكى از محارم شاهزادهء ظل سلطان مسعود ميرزا كه مدتها حاكم اصفهان بود شنيدم مىگفت يك وقتى در خلوت در باب ويرانى بناهاى پادشاهان صفويه گفتگو مىكردم كه اين ابنيه يا آنكه رشك جهان و سزاوار همه قسم تعمير و مرمت است و از آثار تاريخى اين مملكت محسوب مىگردد سركار و الا را مىبينم اهتمامى در ويرانى و خرابى آنها داريد و مايل نيستيد اثرى از آنها باقى ماند سبب و علت چيست گفت بلى چنين است اما اصفهان چون مركز ايران و محل عبور حكام يزد و كرمان و فارس و عراق و اهواز است اگر اين بناها برقرار باشد اسباب زحمت من فراهم خواهد شد ناچار هر يك از آنها در صدد عزل من و حكومت اين ولايت خواهند بود لهذا آنها را ويران و خراب مىكنم تا آسوده و فارغ البال باشم و اكنون جز اسم چيزى از چار باغ و ساير بناها باقى نمانده .