على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
1146
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
خروج كرد و عصاى آن حضرت صلى اللّه عليه و آله را بزانوى خود شكست و زانويش به علت خوره مبتلا گرديد . و نام مردى كه تمام دنيا را خواهد گرفت . جهجهان ( jahjah n ) ا و ص . پ . رقصان و جست كنان . و آماس و پر باد . و تند رفتن آب . جهجهة ( jahjahat ) م . ع . جهجهه بالسبع جهجهة : بانگ زد بردده تا باز دارد آن را . جهد ( jahd ) ا . ع . كوشش و رنج و مشقت يق اجهد جهدك فى هذه الامر اى ابلغ غايتك . و جهد البلاء : حالتى كه در آن مرگ را بر زندگانى اختيار نمايند . و بسيارى عيال . و افلاس الحديث اعوذ بك من جهد البلاء . و جهد الايمان : سختترين سوگند قوله تعالى جهد ايمانهم اى بالغوا فى اليمين و اجتهدوا . و جهد جاهد : در مبالغه گويند . جهد ( jahd ) م . ع . جهد جهدا ( از باب فتح ) : كوشش كرد و رنجيد . و جهد دابته : بار كرد ستور خود را فوق طاقت آن و رنج داد آن را . و جهد بزيد : آزمود زيد را . و جهد المرض فلانا : لاغر گردانيد بيمارى فلان را . و جهد اللبن : برآورد همهء مسكهء شير را . و جهد الطعام : آرزومند طعام شد و بسيار خورد . و جهد الطعام ( مجهولا ) : اشتهى . جهد ( jahd ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - سعى و كوشش . و طاقت و توانائى . و كمال جهد : كوشش بسيار . و منتهاى جهد : غايت سعى و توانائى . و جهد كردن : سعى و كوشش بسيار كردن و رنج بردن . جهد ( jahd ) و ( johd ) ا . ع . توانائى . جهد ( jahad ) م . ع . جهد عيشه جهدا ( از باب سمع ) : سخت و ناخوش گرديد زيست او . جهدش ( jahdec ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - كوشش و سعى بسيار . جهر ( jahr ) ا . ع . پشتهء درشت . و سال و پارهاى از زمانه . جهر ( jahr ) م . ع . جهر جهرا ( از باب فتح ) : آشكار گرديد . و جهر الكلام و بالكلام : آشكار كرد سخن را ( لازم و متعدى ) . و جهر الصوت : بلند كرد آواز را در خواندن . و جهر الجيش : بسيار شمرد لشكر را . و جهر الارض : نادانسته رفت در آن زمين . و جهر الرجل : ديد مرد را بىپرده و نماينده و ديدارى يافت او را . و جهر السقاء : جنبانيد مشك شير را تا دوغ گردد . و جهر البئر : پاك كرد چاه را و يا كشيد همهء آب چاه را و يا تا آب چاه رسيد . و جهر الشيئ : گشاد و برهنه كرد آن چيز را . و جهرت الشمس المسافر : خيره كرد آفتاب چشم مسافر را . و جهر فلانا : بزرگ داشت فلان را . و جهر الشيئ : اندازه كرد آن چيز را . و نيز جهر : بامداد بىآگهى نزديك كسى شدن يق جهر القوم القوم . و جهر بالقول : بلند كرد آواز خود را در گفتن . جهر ( johr ) ا . ع . جمال و بهاى مرد و نيكوئى هيئت آن و چهره يق ما احسن جهره و ما اقبح جهره . جهر ( jahar ) م . ع . جهرت العين جهرا ( از باب سمع ) : خيره گرديد چشم از آفتاب . جهر ( jaher ) ص . ع . رجل جهر : مرد ديدارى . جهرا ( jahran ) م ف . پ . - مأخوذ از تازى - ظاهرا و آشكارانه و ظاهرانه و و بطور واضح . و سرا و جهرا : بطور مخفى و آشكار . جهراء ( jahr ' ) ص . ع . مؤنث اجهر يعنى آنكه در آفتاب ديدن نتواند . جهراء ( jahr ' ) ا . ع . مؤنث اجهر در همهء معانى . مر . اجهر . و زمين هموار كه در آن درخت و پشته نباشد . و جماعت يق كيف جهراؤكم . و چشم كه حدقهء آن بيرون آمده باشد . و بزرگان قبيله . جهراء ( johar ) ع . ج . جهير . جهراوات ( jahr v t ) ا خ . ع . صحراى بيرون شيراز . جهرة ( jahrat ) ا . ع . آشكارا . قوله تعالى ارنا الله جهرة اى عيانا غير مستتر . جهرم ( jahram ) ا خ . ع . جهرم . جهرم ( jahrom ) ا خ . پ . نام شهرى در فارس . جهرمى ( jahromi ) ا و ص . پ . منسوب به جهرم . و ا خ . نام مطرب معروف خسرو پرويز كه باربد باشد چه از اهل آنجا بوده . جهرمية ( jahrameyyat ) ا . ع . نوعى از بساط . و يا جامهء كتانى منسوب بجهرم . جهره ( jahre ) ا . پ . چرخى كه جولاهگان بدان ريسمان در ماشوره پيچند . جهز ( jahz ) م . ع . جهز على الجريح جهزا ( از باب فتح ) : كشت آن خسته را . جهزاء ( jahz ' ) ص . ع . ارض جهزاء : زمين بلند . و عين جهزاء : چشم كه حدقهء آن بيرون آمده باشد . جهش ( jahc ) م . ع . جهش اليه جهشا و جهوشا و جهشانا . مر . جهشان . جهش ( jahec ) پ . م ح . جهيدن . و ا . سرشت و طبيعت . و صورت ظاهر و