على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

1143

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

يقال هو و هى و هما و هم و هن جوى لانه وصف با المصدر . جوى ( javi ) ص . ع . ناموافق و داراى اندوه عشق و سوزش اندوه و طول مرض . و ماء جو : آب بوى گرفتهء گنديده . جوى ( javi ) ا . پ . دانه‌اى از جو . جوى ( jovy ) و ( juy ) ص . پ . مايل و طالب و راغب و حريص و آرزومند . و اين صفت هرگز به تنهائى استعمال نشود مانند جهان جوى و دولت‌جوى يعنى طالب و راغب به دنيا و دولت و حريص بدانها . مر . جو و جو . جوى ( juy ) ا . پ . نهر و رود روان و جدول و آب روان در نهر . و مجرائى كه جهت مشروب كردن زمين آب را از آن عبور مىدهند . و ناو پشت شمشير . و جوى تاز : توجبهء تند و سيل شديد . جوى ( javiy ) ص . ع . اندوهگين كه بيان حال خود نتواند كرد . و ناگوار و ناموافق و جاى ناموافق يق بلد جوى . جويا ( juy ) ص . پ . جوينده و تفحص كننده و پرسنده و پرسندهء با جد و جهد . و راغب و آرزومند . جويا ( juy ) ا خ . پ . نام مبارزى كه رستم او را كشت . جويان ( juy n ) ص . پ . راغب و طالب و جوينده و پويان و تفحص‌كننده . و حريص و آزمند . جويانيدن ( juy nidan ) ف م . پ . جستن كنانيدن . و تجسس كردن و تفتيش نمودن . و استفهام كردن و پژوهش كنانيدن . جويائى ( juy i ) ا . پ . تلاش و جستجو و تفتيش و كوشش و جد و جهد و ستفسار . جويبار ( juy - b r ) ا . پ . كنار جوى آب . و جائى كه در آن جوى آب بسيار باشد . و جوى بزرگى كه از جويهاى كوچك بهم رسد . جوية ( javeyat ) و ( javeyyat ) ص . ع . ارض جوية : زمين ناموافق . و كذلك ارض جوية . جويچه ( juy - ce ) ا . پ . مصغر جوى جوى كوچك و جدول كوچك . و ناو و شيار . جويك ( juyak ) ا . پ . جويچه بهمهء معانى . جويل ( javil ) ا . ع . آنچه باد برده باشد از ريزه‌هاى كاه و برگهاى افتادهء درخت . جوين ( javin ) ص . پ . منسوب به جو مانند نان جوين . جوين ( jovayn ) ا خ . پ . روستائى بخراسان و دهى بسرخس . جوين ( jovayn ) ا خ . ع . نام مردى المثل جدع جوين من سويق غيره يضرب لمن يتوسع من مال غيره و يجود به . جوينه ( javine ) ص . پ . منسوب بجو و جوين . جويندگان ( juyandag n ) پ . ج . جوينده . جوينده ( juyande ) ا فا . پ . تفحص كننده و تجسس‌كننده و تفتيش‌كننده و پژوهنده و طالب و جويان و پويان . جويه ( jovayh ) ا . ع . مصغر جاه بزرگى و منزلت خرد . جوئى ( jui ) ا . پ . جوهى كه گلى است در هندوستان . جوييدن ( juyidan ) ف م . پ . طلب كردن و تفحص نمودن . و تلاش كردن از پى شكار و جستن . جوييدن ( juyidan ) ف م . پ . جارى نمودن و روان كردن آب . جويينه ( juyine ) ا . پ . غاز و قو . جويينه ( juyine ) ص . پ . مائى و آبى . جه ( jah ) ا . پ . جاه و مكان و جاى و مرتبت و درجه و مقام . جه ( jah ) ص . پ . جهنده . جه ( jeh ) ا . پ . بلغت زند زن بدكاره و و فاحشه و روسپى . جه ( jahh ) م . ع . جهه‌جه ( از باب نصر ) : سخت باز داشت آن را . جهابذة ( jah bezat ) ع . ج . جهبذ . جهات ( jeh t ) ع . ج . جهة . جهات ( jeh t ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - سببها و اسباب . و سطوح و جانبها و جهات سته : قدام و خلف و يمين و يسار و فوق و تحت . و جهات شش : جهات سته و سطوح شش‌گانه . جهاد ( jah d ) ا . ع . زمين سخت و هموار و بىگياه . و بار پيلو . جهاد ( jeh d ) م . ع . جاهد مجاهدة و جهادا . مر . مجاهدة . جهاد ( jeh d ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - جنگ با كفار و فرچال . و جهاد اصغر : مقابله و جنگ با كفار . و جهاد اكبر : رياضت فرمودن نفس و مجاهدهء با او . و جهاد كردن : جنگ كردن در راه خدا . جهاداك ان نفعل كذا ( joh d ka - an - taf'ala - kaz ) ع . يعنى منتهاى كوشش تو است كه چنين كنى . جهادة ( joh dat ) ا . ع . بنو جهادة ا خ : نام بطنى از تازيان . جهادى ( jeh di ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - آنكه با كفار جنگ مىكند و جهاد كننده .