على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
1126
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
لشكر و گروهى كه از دو سوى لشكر جهة استظهار مىباشند و فردوسى و نظامى بمعنى مقدمة الجيش و پيش لشكر گفتهاند . جناح ( jan h ) و ( jon h ) ا . ع . گروه از هر چيز . جناح ( jon h ) ا . پ . فيلگوش . جناح ( jon h ) ا . ع . گناه . و ميل . جناحان ( jan h ne ) و جناحين ( jan hayne ) ا . ع . به صيغهء تثنيه دو بال . و ذو الجناحين ا خ : لقب جعفر بن ابى طالب رضى اللّه عنه قاتل يوم موتة حتى قطعت يداه فقتل فقال صلى اللّه عليه و آله ان اللّه سبحانه قد ابدله بيديه جناحين يطير بهما فى الجنة حيث يشاء . و يقال ركبوا جناحى الطائر : گذاشتند وطن خود را . و ركب جناجى النعامة : كوشش كرد در كار . جناح جناح ( jan ha - jan ha ) ا . ع . كلمهاى كه بدان گوسپندان را براى دوشيدن خوانند . جناخ ( jan x ) ا . ع . دستهء زين . و جناغ . جناخ ( jon x ) ا . پ . كاسه و جام بزرگ . جنادب ( jan deb ) ع . ج . جندب . جنادة ( jon dat ) ا خ . ع . قبيلهاى بيمن . و نام چند صحابى . جنادغ ( jan de ' ) ا . ع . حشرات زمين چون ملخ و مار و سوسمار و جز آن . و بلايا و آفات . و سخن سخت و درشت . و يقال ان جنادع كل شيئ اوائله . و نيز گويند جاءت جنادع الشر . و ذات الجنادع : بلا و سختى . و نيز جنادع : ج جندعة . جنادف ( jon def ) ص . ع . ستبر كلفت از مردم و شتران . و آنكه در رفتن كتف بجنباند . و كوتاه ستبر . و ناقة جنادف : ناقهء فربه قوى . جنادفة ( jon defat ) ص . ع . ناقة جنادفة : ناقهء فربه قوى . و كذلك امة جنادفة . و زنان آزاد را بدان وصف نكنند . جنادل ( jan del ) ع . ج . جندل . جنادل ( jon del ) ص . ع . قوى و بزرگ . جنار ( jonn r ) ا . ع . درختى . جنازة ( jen zat ) و ( jan zat ) ا . ع . مرده . و تخت كه مرده را به روى بردارند . ج : جنائز . و هرچه بر مرده گران و دشوار آيد . و بيمار . و خيك مى . و رمى فى جنازته يعنى مرد . و كذلك طعن فى جنازته . جنازه ( jen ze ) ا . پ . تابوت مرده و كاهو و كاهوكب و لاشهء مرده . جنازه روان ( jen ze - rav n ) ا . پ . اسب . جنازه كش ( jen ze - kac ) ا . پ . كسى كه تابوت مرده را حمل مىكند . جناس ( jen s ) م . ع جانس مجانسة و جناسا . مر . مجانسة . جناس ( jen s ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - تجنيس و همجنسى و مشابهت . و باصطلاح عروض آوردن دو و يا چند لفظ متحد اللفظ و و مختلف المعنى . جناسرية ( jon sereyyat ) ا . ع . نوعى از خرما بن كه پستتر از همه بار آورد . جناغ ( jan q ) ا . پ . استخوان سينهء مرغ و ساير حيوانات كه بتازى ترقوه گويند . و طاق پيش زين . و دستهء زين . و شرط و گروى كه دو كس با هم بندند و مرا ياد و تو را فراموش گويند . و جناغ بستن يا جناغ شكستن : گرو بستن دو كس با هم به مرا ياد و تو را فراموش . جناغ ( jon q ) ا . پ . دامنهء زين اسب كه يون نيز گويند . و تسمهء ركاب . و نوعى از اسباب زائد زين كه براى زينت نقاشى كنند . و تنگ اسب . و زينپوش . و روى دامنهء زين كه بيشتر از پوست پلنگ سازند . و كاسه و پياله . و ماهى منشارى كه ارهماهى نيز گويند . جناف ( jen f ) ا . ع . لج فى جناف قبيح : ستيزه كرد در مجانبت اهل خود . جنافى ( jon fiy ) ا . ع . متكبر مايل از حق . جنافير ( jan fir ) ع . ج . جنفور . جناق ( jon q ) ا . پ . دامن زين . جنان ( jan n ) پ . ج . جن يعنى زنان . جنان ( jan n ) ا . ع . جامه يق ما على جنان الا ما ترى اى ثوب يوارينى . و شب . و بيم آن چيز كه به نظر نمىآيد . و حريم . و قلب و يا موضع فزع از قلب و روح . ج : اجنان . و كوهى . و جنان الليل : تاريكى شب و يا اندك تاريكى كه در اول شب باشد . و جنان الناس : جماعت مردم . جنان ( jen n ) ع . ج . جنة . و ا خ . نام دخترى . و باب الجنان ا خ : محلهاى به حلب . جنان ( jon n ) ا . ع . سپر . و ظلمت جنان ( jenn n ) جان . جنانة ( jon nat ) ا . ع . سپر . جنايا ( jen y ) و جنايات ( jen y t ) ع . ج . جناية . جنايات ( jen y t ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - گناهها و جرمها و تقصيرات . جنائب ( jan eb ) ع . ج . جنيب . و ج . جنبة . و ج . جنوب و ج . جنب .