على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

1122

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

حساب . و خبيره . و خبيوره و خبيوه . و اصل و سرمايهء مال . و حاصل و درآمد و ارتفاع ملك . و باج و خراض كه حكومت از آن مىگيرد . و عوارض آن . و جمع آمدن : فراهم آمدن و فراهم كرده شدن . و جمع آوردن : فراهم آوردن و گرد كردن . و جمع بستن : تعيين ارتفاع و خراج و عوارض ملكى را نمودن . و جمع بودن : فراهم بودن و با هم بودن . و جمع شدن : فراهم شدن و خبيره شدن . و آسوده گشتن . و محفوظ بودن . و جمع كردن : فراهم آوردن و گرد كردن و گرد آوردن هر چيز پراكنده را . و جمع كثير : جماعت بسيار . جمع ( jom ' ) ا . ع . مشت فراهم آمده . ج : اجماع يق ضربته بجمع كفى . جمع ( jom ' ) ص . ع . ج . جامع . جمع ( jom ' ) و ( jam ' ) و ( jem ' ) ا . ع . ماتت بجمع اى عذراء او حاملا او مثقلة . و كذلك ماتت بجمع و ماتت بجمع . جمع ( jom ' ) و ( jem ' ) ا . ع . امرهم بجمع : يعنى كارشان پنهان و مخفى است . و فلانة من زوجها بجمع : يعنى فلان زن همچنان دوشيزه است . و ذهب الشهر بجمع يعنى رفت تمام ماه و در هر سه بجمع نيز گويند . جمع ( joma ' ) ع . ج . جمعة و ج . جمعاء . جمعاء ( jam ' ' ) ا . ع . مؤنث اجمع . و ناقهء كهن‌سال . و ستورى كه هيچ نقصان در تن آن نباشد . ج : جمع ( joma ' ) . جمعات ( jom ' t ) ( jomo t ) و ( joma t ) ع . ج . جمعة و جمعة ( jomoat ) . جمعات ( jama t ) ع . ج . جمع . جمع انداز ( jam ' - and z ) ص . پ . كسى كه هر تيرش به نشانه رسد و خطا نشود . جمع افگنى ( jam ' - afgani ) ا . پ . يكى از كمالات تير اندازى كه تيرهاى بسيار بر يك‌جا زند . جمع بندى ( jam ' - bandi ) ا . پ . تعيين ماليات و ارتفاع و عوارض املاك و هست بود . و جمع بندى كردن : هست بود كردن . جعمة ( jom'at ) ا . ع . يك مشت . و الفت يق ادام الله جمعة ما بينكما اى الفة ما بينكما . جمعة ( jom'at ) و ( jomoat ) و ( jomaat ) ا . ع . روز آدينه . ج : جمع و جمعات ( jom ' t ) و ( jomo t ) و ( joma t ) . جمع خرج ( jam ' - xarj ) ا . پ . حساب دخل و خرج و درآمد و خرج . جمعد ( jam'ad ) ا . ع . سنگهاى جمع كرده شده . جمعدار ( jama ' - d r ) ا . پ . صاحب منصب لشكرى كه از همان طايفه باشد و رئيس هر دسته . جمعدارى ( jama ' - d ri ) ا . پ . شغل جمعدار . جمعدان ( jama ' - d n ) ا . پ . خرجين مسافر . جمعر ( jam'ar ) ا . ع . گل زرد كه از چاه وقت كندن برآيد . و ا خ . نام قبيله‌اى و به اين معنى بدون الف و لام است . جمعرة ( jam'arat ) ا . ع . پشتهء درشت بلند و يا سنگ تودهء بلند . جمعرة ( jam'arat ) م . ع . جمعر الحمار جمعرة : گرد آورد آن خرگوش خود را وقت گزيدن ( لغة فى جمعر ) . و نيز جمعرة : گرد گردانيدن . جمعگى ( jom'agi ) ا . پ . انعام هفتگى كه در هر روز جمعه بكودكان دبستان داده مىشود . و هديه‌اى كه آنان در آن روز بمعلم خود مىدهند . جمعلة ( jom'olat ) ا . ع . به قدر يك جوز از عسل و مسكه و مانند آن . جمعليل ( jom'alil ) ا . ع . گرد آورندهء هر چيز . جمعليلة ( jom'alilat ) ا . ع . كفتار . و ناقهء كهن‌سال . و ناقهء سخت استوار . و ناقهء به قوت آمدهء بعد لاغرى و سستى . جمعور ( jom'ur ) ا . ع . جماعت بزرگ . جمعورة ( jom'urat ) ا . ع . بادريسهء بر سر چوبى . و لختى از كشك كه سرش بلند باشد . جمعه ( jom'e ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - روز آدينه و روز ششم از هفته . جمعه بازار ( jom'e - b z r ) ا . پ . بازارى كه در روز جمعه منعقد مىشود و مردم پس از فراغ از نماز جمعه در آنجا آمده خريد و فروش مىكنند . جمعى ( jam'i ) ا و ص . پ . - مأخوذ از تازى - تحويلى و مبلغ و يا مقدارى كه به كسى سپرده و در نزد وى جمع شده و به او تحويل كرده باشند . جمعيت ( jam'iyat ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - گروه مردم و بسيارى و كثرت و فراوانى و ازدحام و اجتماع مردم . و فراهم آمد نگاه و گرد آمد نگاه . و جمعيت بودن : بسيار و فراوان بودن . و جمعيت خاطر : آسودگى خيا و راحت و آسايش . و جمعيت خانه : اهل خانه و كسانى كه در آنجا منزل دارند . و جمعيت داشتن : فراوانى داشتن و هنگامه داشتن و ازدحام و اجتماع داشتن و اتحاد داشتن . و جمعيت كردن : گرد آمدن و فراهم