جمانى ( jomm niy ) ص . ع . آنكه موهاى سرش انبوه و دراز باشد . منسوب الى الجمة على غير قياس . جماهير ( jam hir ) ع . ج . جمهور . جمائر ( jam er ) ع . ج . جميرة . جمائل ( jam el ) ع . ج . جمل . جمة ( jammat ) ا . ع . چاه بسيار آب . و جمة الظهيرة : معظم گرمگاه . و جمة الماء : جاى ژرف از آب . ج : جمام . و جمة السفينة : جائى از كشتى كه آب تراويدهء از درزها در آن جمع شود . جمة ( jammat ) و ( jommat ) ا . ع . جماعت انبوه از مردمان كه ديت خواهند يق جاء فى جمة عظيمة . و كذلك فى جمة عظيمة . ج : جمم . جمة ( jommat ) ا . ع . تمامى موى سر و انبوهى آن و موى فرود بناگوش . جمتود ( jamtud ) ا . پ . نيل مقصود و شادى نفس بواسطهء امور حسنه‌اى كه از آن صادر شود . جمثورة ( jomsurat ) ا . ع . تودهء خاك . جمجاه ( jam - j h ) ص . پ . از القاب پادشاهان يعنى پادشاهى كه قدر و مرتبهء او مانند جم است . جمجم ( jamjam ) ا . ع . - مأخوذ از جمجم فارسى و بمعنى آن . جمجم ( jomjom ) ا . پ . گيوه كه پا افزارى است زيرش ازلته و رويش از ريسمان . جمجم ( jomjom ) ع . ج . جمجمة . جمجمة ( jamjamat ) م . ع . سخن نا پيدا گفتن . و پنهان داشتن چيزى در دل . و هلاك گردانيدن . جمجمة ( jomjomat ) ا . ع . كاسهء سر و استخوانى كه در آن دماغ مىباشد . ج : جمجم . و نوعى از پيمانه . و چاه در شوره‌زار . و قدح چوبين . و چوب قلبه كه در آن آهن تعبيه كنند . ج : جماجم . جمجمه ( jomjome ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - كاسهء سر كه تفاغ و كدفت نيز گويند . جمح ( jamh ) م . ع . جمح الفرس جمحا و جموحا و جماحا ( از باب فتح ) : توسنى كرد آن اسب . و جمحت المراة زوجها : برآمد زن از خانه و رفت پيش اهل خود بدون اجازت شوهر قبل از طلاق . و جمح الرجل : خودراى گرديد آن مرد . و نيز جمح : شتافتن يق جمح فى اثره جمحا . و قوله تعالى لَوَلَّوْا إِلَيْهِ وَ هُمْ يَجْمَحُونَ اى يسرعون . و جمح الصبى الكعب بالكعب : انداخت كودك كعب را بر كعب تا ببرد آن را از جاى وى . جمحظة ( jamhazat ) ا . ع . خرفه‌اى كه بچهء خرد را در گهواره بدان پيچند و رسنى كه دست و پاى گاو و گوسپند را در وقت كشتن بدان بندند . جمحل ( jommahl ) ا . ع . گوشت اندرون صدف . جمخ ( jamx ) ا . ع . بزرگى و فخر . جمخ ( jommax ) ع . ج . جامخ . جمخر ( jamxar ) ا . ع . هر ناى مانندى از استخوان كه ميان تهى باشد . جمخور ( jomxur ) ا . ع . كاواك ميان تهى . جمد ( jamd ) م . ع . جمده جمدا ( از باب نصر ) : بريد آن را . و جمد حقى : واجب شد حق من و ثابت گرديد . و جمد الماء و كل سائل جمدا و جمودا ( از باب كرم و نصر ) : افسرده و بسته گرديد . جمد ( jamd ) ا و ص . ع . ماء جمد : آب بسته و فسرده . و از اعلام است . جمد ( jomd ) و ( jomod ) و ( jamad ) ا . ع . زمين بلند و سخت . ج : اجماد و جماد . جمد ( jamad ) ا . ع . برف و آب منجمد و ج . جامد . جمد ( jomod ) ا خ . ع . نام كوهى دو نجد . جمد چينى ( jamade - cini ) ا . پ . ملح چينى . جمدر ( jamdar ) ا . پ . - مأخوذ از سانسكريت - سلاحى دودمه كه بهندى كتاره و به فارسى كنونى قداره گويند . جمر ( jamr ) م . ع . جمر القوم على الامر جمرا ( از باب نصر ) : گر آمدند آن قوم بر آن كار . و جمر الفرس : در قيد جست اسب . و جمره : خدرك آتش داد آن را . و جمر فلانا : دور و يكسو گردانيد فلان را . جمر ( jamr ) ا . ع . ج . جمرة . جمرات ( jamar t ) ع . ج . جمرة . و جمرات حج : سه موضع است . مر . جمرة . و جمرات العرب : بنو ضبة بن ادو نبو حارث بن كعب و بنو نمير بن عامر و يا عبس و حارث و ضبة لان امهم رات فى المنام انه خرج من فرجها ثلاث جمرات فتزوجها كعب بن المدان فولدت له الحارث و هم اشراف اليمن ثم تزوجها بغيض بن ريث فولدت له عبسا و هم فرسان العرب ثم تزوجها اد فولدت له ضبة فجمرتان فى مضر و جمرة فى اليمن . جمرة ( jamrat ) ا . ع . خدرك آتش . ج : جمر و جمرات . و تف زمين . و هزار سوار . و قبيله‌اى كه دست يكى كند و با قبيلهء ديگر نياميزد . و قبيله‌اى كه در آن سه صد سوار باشد . و يك سنگريزه . و يك‌بار انداختن سنگ . و يكى از جمرات حج كه در آن رمى جمار كنند و آن را سه موضع است در منى : جمرة الاولى و جمرة الوسطى و جمرة العقبة . جمره ( jamre ) ا . پ . - مأخوذ از تازى -