على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
1119
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
ديگ كلان . جماع ( jem ' ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - وطى در قبل زن و جز آن و گان و چالش و سكند و گايان و گايه و مرز و نيوتش . و جماع كردن : وطى كردن . جماع ( jamm ' ) ا و ص . ع . بسيار گرد آورنده . و بسيار جماعكننده و از اعلام است . جماع ( jomm ' ) ا . ع . هر چيز گرد . و فراهم آمده و فراهم آمدنگاه اصل هر چيز . و جماع الكف : مشت . و جماع الناس : مردم در آميختهء از هر قبيله . جماعات ( jam at ) ع . ج . جماعة . جماعة ( jam at ) ا . ع . همگى چيزى . و گروه مردم . ج : جماعات . المثل : جماعة على اقذاء اى اجتماع بالابدان و افتراق بالقلوب يضرب لمن يضمر اذى و يظهر صفاء . و نيز جماعة : از اعلام است . جماعت ( jam at ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - گروه مردم و ازدحام و انبوهى و جمعيت و اجتماع و انجمن و اتفاق و معاهده . و نماز جماعت : نمازى كه در آن مردمان رديف هم ايستاده به پيشنماز اقتدا كنند . و جماعت كردن : اتفاق و اتحاد كردن . جماعت دار ( jam at - d r ) ا . پ . سرهنگ گروهان . جمال ( jam l ) ا . ع . خوبى صورت و سيرت و ا خ . نام زنى . و جمالك ان لا تفعل كذا : ترغيب و تحريص بر نيكوكارى است اى الزم الاجمل و لا تفعل ذلك . جمال ( jam l ) م . ع . جمل جمالا ( از باب كرم ) : خوب صورت و نيكوسيرت گرديد . جمال ( jem l ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - زيبائى و حسن و رونق و خوبى صورت و خوشگلى . و جمال داشتن : خوشگلى داشتن و صورت خوب داشتن . جمال ( jem l ) ع . ج . جمل . جمال ( jom l ) ا . ع . خوبصورت نيكوسيرت . و ا خ . نام شهرى . جمال ( jamm l ) ا . ع . مالك شتر و يا شتربان . ج . جمالون . جمال ( jomm l ) ا . ع . خوبصورت و نيكوسيرت . جمالات ( jam l t ) و ( jem l t ) و ( jom l t ) ع . ج . جمل . جمالة ( jem lat ) ا . ع . گلهء شتران نر كه ماده در آن نباشد . جمالة ( jam lat ) و ( jem lat ) و ( jom lat ) ا . ع . گلهء شتران ماده كه نر در آن نباشد و اسبان . و ج . جمل . و يك طايفه از قبيلهاى . جمالة ( jamm lat ) ا . ع . شتربانان . جمالستان ( jem lest n ) ا . پ . جائى كه در آن مردمان زيبا فراوان باشد . جمالوگ ( jem lug ) و ( jem lovg ) ا خ . پ . نام دزد و راهزنى معروف . جمالون ( jamm luna ) ع . ج . جمال . جمالى ( jom liy ) ص . ع . رجل جمالى : مرد استوار خلقت . و كذلك جمل جمالى . جمالية ( jom leyyat ) ص . ع . ناقة جمالية : ناقهء استوار خلقت مانند شتر نر . جمام ( jam m ) ا . ع . آسايش و آسودگى اسب بعد از ماندگى . جمام ( jam m ) م . ع . جم الفرس جماما ( از باب نصر و ضرب ) : گشنى نكرد آن اسب پس فراهم آمد آب منى آن . و جم الفرس جما و جماما : سوارى كرده نشد اسب پس آسوده گرديد . جمام ( jam m ) و ( jem m ) و ( jom m ) م . ع . جم المكيال جما و جماما و جماما و جماما . مر . جم . جمام ( jam m ) و ( jem m ) و ( jom m ) ا . ع . آنچه بر سر پيمانه باشد پس از پرى . جمام ( jem m ) ا . ع . قبيلهها . و ج . جم . و ج . جمة . جمام ( jom m ) و ( jem m ) ا . ع . منى گرد آمدهء اسب از ترك گشنى . جمام ( jamm m ) ا . ع . پيمانهء سر بر آورده بعد پرى . و ا خ . نام شخصى . جمامح ( jam meh ) و جماميح ( jam mih ) ع . ج . جماح . جماميس ( jam mis ) ا . ع . نوعى از غارچ و سماروغ . جمان ( jom n ) ا . پ . گيل دارو كه چوبكى است سياه رنگ و كارهاش سبز پستهء و كرم روده را بكشد . جمان ( jom n ) ا . ع . مرواريد . و غوزهء نقرة . و نوعى حميل زنان كه از رشتههاى چرم بافند و در آن مهرههاى گوناگون تعبيه كنند و يا مهرهء ملمع كرده شدهء به نقره : و ا خ . نام شتر نرى . و نام كوهى . جمان ( jamm n ) ا . ع . پيمانهء سر بر آورده بعد پرى . و ا خ . نام شخصى . جمانا ( jam n ) ا خ . پ . نام رودى در هندوستان كه از جبال هيمالايا بر مىخيزد و مشروب مىكند دهلى و آگره و اللّهآباد را و پس از طى 375 ، 1 كيلومتر در اللّهآباد برود عظيم گنگ داخل مىگردد . و جون و جمنه نيز گويند . جمانة ( jom nat ) ا . ع . واحد . جمان يعنى يك دانهء مرواريد و يك دانهء غوزهء نقرة . جمانى ( jam ni ) ا . پ . ساقى و شراب دهنده .