على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

1111

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

جلحا ( از باب سمع ) : اجلح گرديد آن مرد . جلح ( jollah ) و ( jolh ) ص . ع . بقر جلح : گاو بىسرون . و كذلك بقر جلح . جلحاء ( jalh ' ) ص . ع . مؤنث اجلح آنكه پيش سرش بىموى باشد . و ماده گاو بىسرون . ج : جلح . جلحاء ( jalh ' ) ا خ . ع . نام قريه‌اى و موضعى . جلحاء ( jelh ' ) و جلحاءة ( jelh at ) ا . ع . زمينى كه هيچ نروياند . جلحاز ( jelh z ) ا . ع . تنگ‌دل بخيل . جلحاظ ( jelh z ) ا . ع . مرد فربه كه بر بدنش موى بسيار باشد . جلحان ( jelh n ) ا . ع . تنگ‌دل بخيل . جلحة ( jalahat ) ا . ع . جاى موى رفتگى از سر . جلحز ( jalhaz ) ا . ع . تنگ‌دل بخيل . جلحطاء ( jelhet ) ا . ع . زمينى كه در آن درخت نباشد . جلحظ ( jelhez ) ا . ع . مرد فربه كه بر بدنش موى بسيار باشد . جلحظاء ( jelhez ' ) ا . ع . مرد فربه كه بر بدنش موى بسيار باشد . و زمين درشت . جلحمة ( jalhamat ) م . ع . جلحم الحبل : تافت رسن را . جلحمد ( jalahmad ) ا . ع . درشت . جلحن ( jelhan ) ا . ع . تنگ‌دل بخيل . جلخ ( jalx ) م . ع . جلخ السيل الوادى ( از باب فتح ) : پر كرد توجبه وادى را . و جلخ به : بر زمين انداخت او را . و جلخ بطنه : خراشيد شكم او را . و جلخ جاريته : جماع كرد با كنيزك خود . و جلخ الشيئ : دراز كرد آن چيز را . و جلخ فلانا بالسيف : بريد پارهء گوشت فلان را بشمشير . جلخاظ ( jelx z ) ا . ع . زمين درشت . جلخدى ( jalaxd ) ص . ع . رجل جلخدى : مرد بىخير و بىفايده . جلخطاء ( jelxet ' ) ا . ع . زمين بىدرخت و زمين درشت . جلخظ ( jelxez ) ا . ع . زمين درشت . جلد ( jald ) ص . پ . مأخوذ از تازى شتاب و زود و تيز و چست و چالاك و چابك . جلد ( jald ) ا . ع . چابك از هر چيز . ج : اجلاد و جلاد و جلد . و جلد العميرة : استمنا . و نيز جلد : از اعلام است . و بنو جلد ا خ : قبيله‌اى از تازيان . جلد ( jald ) ص . ع . قوى و درشت و توانا . ج : اجلاد و جلاد و جلدى . جلد ( jald ) م . ع . جلده جلدا ( از باب ضرب ) : زد بر پوست او و تازيانه زد او را . و جلده على الامر : بنا خواست و ستم داشت آن را بر كار . و جلد جاريته : جماع كرد با كنيزك خود . و جلدت الحية : گزيد مار . و جلد به ( مجهولا ) : افتاد . و منه فلان يجلد بكل خير اى يظن . جلد ( jeld ) و ( jalad ) ا . ع . پوست از هر حيوانى . ج : اجلاد و جلود . و نره و ذكر قوله تعالى قالُوا لِجُلُودِهِمْ لِمَ شَهِدْتُمْ عَلَيْنا اى لفروجهم . جلد ( jeld ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - پوست و چرده و محفظهء كتاب و بياض و كتابچه اى كه از چرم و تيماج و جز آن سازند خواه يك‌لا باشد و يا با مقوا . وصفت توصيفى كه بدان خيك روغن و عسل و شيره را تعيين كنند مانند يك جلد روغن و دو جلد عسل . جلد ( jalad ) ا . ع . پوست شتر كره كه به چيزى آگنده كنند و يا شتر كرهء ديگر را پوشانيده باشند تا ناقه به خيال بچهء خود مهربان شده شير دهد . و زمين هموار و سخت به غير سنگ . و گوسپندى كه بچه‌اش وقت زادن بميرد . و شتران بزرگ و ماده شتران بىبچه و بىشير . و گوسپندان مادهء بىبچه و بىشير . و درشتى و توانائى . جلد ( jalad ) م . ع . جلدت الارض جلدا ( از باب سمع ) : پشك زده گرديد زمين . و جلد جلودة و جلدا و جلدة و مجلودا و جلادة . مر . جلادة . جلد ( jolod ) ع . ج . جليد . جلداء ( jol d ' ) ع . ج . جليد . جلداء ( jeld ' ) ا . ع . مر . جلدان . جلدان ( jeld ne ) ا . ع . فى المثل صرحت بجلدان و يا بجلداء مانند « صرحت بجدان و يا بجداء » در چيزى گويند كه پس از التباس واضح و آشكار شود . جلدب ( jaldab ) ا . ع . بسيار سخت و قوى . جلد باز ( jald - b z ) ص . پ . عجول و شتاب‌زده . جلد بازى ( jald - b zi ) ا . پ . شتاب زدگى و تعجيل و تندى و چالاكى . جلد به جلد ( jald - be - jald ) م ف . پ . فورا و معجلا و بتعجيل و بسرعت . جلد بند ( jeld - band ) ا . پ . صحاف و جلدساز . جلد بندى ( jeld - bandi ) ا . پ . صحافى و جلدسازى . جلدة ( jaldat ) ا . ع . خرما بن سخت و و بزرگ كه بىآب صبر تواند كرد . و شتر مادهء بسيار شير و بسيار چرب شير . و شتر مادهء بىبچه و بىشير . ج : جلاد . جلدة ( jeldat ) ا . ع . پوست و يك پوست و هى اخص من الجلد . و از اعلام است . جلدة ( jaladat ) ا . ع . واحد جلد كه شتر بزرگ و شتر مادهء با بچه و بىشير باشد . و نيز زمين سخت و هموار . و گوسپندى كه وقت زادن بچه‌اش بميرد . و چابكى مردم و جز آن . جلدة ( jaladat ) م . ع . جلد جلدة و جلادة و جلدا . مر . جلادة . جلد ساز ( jeld - s z ) ا . پ . صحاف