على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

1084

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

جرس ( jars ) ا . ع . پاره‌اى از هر چيز يق مضى جرس من الليل . جرس ( jars ) م . ع . جرس جرسا ( از باب نصر و ضرب ) : ليسيد به زبان و نيز جرس : سخن گفتن . و خوردن زنبور گل را و ترنم كردن . جرس ( jars ) و ( jers ) ا . ع . آواز نرم يقال سمعت جرس الطير اذا سمعت صوت منقاره و يا عام است و گويند در حالت افراد مفتوح آيد يقال ما سمعت له جرسا و بالفظ حس مكسورمانند ما سمعت له حسا و لا جرسا . جرس ( jers ) ا . ع . اصل هر چيزى . جرس ( jaras ) ا . ع . دراى و زنگ الحديث لا تصحب الملائكة رفقة فيها كلب او جرس . ج : اجراس . و نيز : جرس : نام سگى و نام شخصى . جرسام ( jers m ) ا . ع . بيمارى برسام و زهر . جرست ( jarrast ) و ( jarest ) ا . پ . آواز بهم سائيدن دندانها و دريدن كرباس . جرستيدن ( jerestidan ) ف ل . پ . چرستيدن و بهم سائيدن دندانها . جرسدار ( jaras - d r ) ا . پ . قاصد و شاطر . جرسمة ( jarsamat ) م . ع . تيز نگريستن . جرسى ( jarsi ) ا . پ . چرخ انگور مالى . جرش ( jarc ) م . ع . جرشه جرشا ( از باب نصر و ضرب ) : خاريد آن را . و نيز جرش : پوست باز كردن از چوب و جز آن . و ماليدن پوست تا نرم و تابان گردد . و نيم كوفته كردن حبوب و مانند آن . و سر به شانه خاريدن تا سبوسه و جز آن برود . و نرم دويدن . جرش ( jarc ) ا . ع . آواز بيرون آمدن مار از پوست چون بعض خود را به بعض خارد و اتيته بعد جرش من الليل يعنى پارهء اولين شب كه از اول شب تا ثلث آن باشد . و اتيته بجرش من الليل يعنى پارهء آخرين شب . جرش ( jarc ) و ( jerc ) و ( jorc ) و ( jarac ) و ( jorac ) ا . ع . پاره‌اى از شب . جرش ( jarac ) ا خ . ع . شهرى در اردن . جرش ( jorac ) ا . ع . جماعتى از محدثين . و ا خ . روستائى به يمن . جرشب ( jorcob ) ا . ع . كوتاه بالا . جرشبة ( jarcabat ) م . ع . به شدن بعد از بيمارى يا لاغرى . و جرشبت المراة : دو تا شد زن و خم گرديد و يا به پيرى رسيد و يا پنجاه ساله گرديد . جرشع ( jorco ' ) ا . ع . شتر و يا اسب بزرگ و بزرگ سينه و پهلو برآمده از شتر و جز آن . و وادى بزرگ شكم و كوه خرد ستبر درشت . ج : جراشع . جرشفت ( jarcaft ) ا . پ . هجو و شعرى كه در هجو و مذمت كسى باشد . جرشمة ( jarcamat ) م . ع . جرشم جرشمة : به شد از بيمارى . و تيز نگريست . و ناپسند نمود روى او را . جرشى ( jerecc ) ا . ع . نفس و دم و تن مردم . جرشى ( joraciy ) و جرشيه ( joraceyyat ) ص . ع . منسوب به جرش كه روستائى در يمن است يق اديم جرشى و ناقة جرشية . جرض ( jarz ) م . ع . جرضه جرضا ( از باب نصر ) : خفه كرد آن را . جرض ( jaraz ) ا . ع . خدوى ناشتا و يا عام است . جرض ( jaraz ) م . ع . جرض بريقه جرضا ( از باب سمع و ضرب ) : فرو خورد خدو را باندوه . و نيز جرض : بگلو درماندن طعام و جز آن و به مردن رسيدن . جرضم ( jarzam ) ا . ع . پير بر جاى ماندهء از لاغرى و سخت پير . جرضم ( jorzom ) ا . ع . بسيار خوار . جرضم ( jerzamm ) ا . ع . بسيار خوار . و گوسپند مادهء بزرگ فربه و كلانسال . جرضى ( jarz ) ع . ج . جريض . جرط ( jarat ) ا . ع . اندوه گلوگير . جرط ( jarat ) م . ع . جرط بالطعام و غيره جرطا ( از باب سمع ) : بگلو درماند طعام و جز آن . جرع ( jar ' ) م . ع . جرع الماء جرعا ( از باب فتح و سمع ) : فرو خورد آب را . جرع ( jara ' ) م . ع . تافته تر شدن يك تاه از تاههاى رسن . و جرعه جرعه خوردن شراب ( و الفعل من سمع ) . جرع ( jara ' ) ا . ع . ج . جرعة و جرعة . و ذو جرع ا خ : نام شخصى از قبيلهء الهان بن مالك . جرع ( jare ' ) ص . ع . رسنى كه يك تاء آن تافته‌تر باشد . جرع ( jora ' ) ع . ج . جرعة . جرعاء ( jar ' ' ) ا . ع . ريگ هموار نيكو نبات آسان گذار يا زمين درشت كه بريك ماند و يا يگ توده‌اى كه هيچ نرويد بر وى . و يا ريگ توده‌اى كه يك جانب گياه و يك جانب سنگريزه دارد . جرعان ( jer ' n ) ع . ج . جرعة و جرعة . جرعب ( jar'ab ) ا . ع . مرد درشت خوى و گول و درشت . و بلاى سخت . و ا خ . نام شخصى . جرعبة ( jar'abat ) م . ع . جرعب