على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
1085
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
الماء جرعبة : نيكو آب خورد . جرعبيل ( jar'abil ) ا . ع . غليظ درشت . جرعة ( jar'at ) و ( jaraat ) ا . ع . ريگ هموار نيكو نبات آسان گذار و يا زمين درشت كه بريگ ماند و يا ريگ تودهاى كه هيچ نرويد و يا ريگ تودهاى كه يك جانب گياه و يك جانب سنگريزه دارد . ج : جرع و جرعان . جرعة ( jor'at ) و ( jar'at ) و ( jer'at ) ا . ع . يك آشام از آب و شراب و جز آن . ج : جرع . جرعة ( jor'at ) و ( jar'at ) ا . ع . يك آشام فرو خوردن آب بيك بار . جرعة ( jaraat ) ا خ . ع . موضعى نزديك كوفه . و يوم الجرعة : آن روز كه در آنجا اهل كوفه فراهم آمده سعيد بن العاص را كه از طرف عثمان رضى اللّه عنه والى كوفه شده رسيده بود برگردانيدند و ابو موسى اشعرى را والى خويش گردانيده و از عثمان استجازه كردند و عثمان خواهش ايشان را پذيرفت . جرعكوك ( jor'okuk ) و جرعكيك ( jor'akik ) ا . ع . چغرات . جرعوب ( jor'ub ) ا . ع . مرد ستبر بسيار آبخور . جرعه ( jor'e ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - مقدارى از آب و شراب و جز آن كه بيك بار و در يك دم نوشيده شود و هنگ و بقيهاى از شراب كه در جام مانده باشد . و يك جرعه از آب و شراب يك هنگ . جرعه دان ( jor'e - d n ) ا . پ . پيالهء شرابخورى و جام . و خرجين چرمى كه مسافر در آن زاد و شراب خود گذارد . جرعه ريز ( jor'e - riz ) ا . پ . جامى ناوچهدار كه بر دو قسم است بزرگ و كوچك و با قسم كوچك آن دارو در گلوى كودكان ريزند و با بزرگ آن زنان در حمام آب بر سر ريزند . جرعه كش ( jor'e - kac ) و جرعه نوش ( jor'e - nuc ) ا . پ . باده نوش و آنكه جام شراب را تا ته آن مىنوشد . جرعيب ( jer'ib ) ا . ع . مرد درشت خوىگول . جرغاتو ( jarq tu ) ا . پ . جرعهريز يعنى جامى ناودار كه بدان دارو در گلوى كودكان ريزند . جرغان ( jarq n ) ا . پ . طمغا و طغراى آتشپرستان و مغان . جرغتو ( jarqatu ) ا . پ . جرغاتو . جرغد ( jarqad ) و جرغند ( jarqand ) ا . پ . جگر آگند يعنى رودهء گوسپند كه آن را از گوشت و مصالح آگنده باشند . و چراغ و چراغدان . جرغول ( jarqul ) و جرغون ( jarqun ) ا . پ . گياهى داروئى كه بار تنگ و بتازى لسان الحمل گويند . جرف ( jarf ) ا . ع . مال خواه صامت باشد و يا ناطق . و فراخسالى و گياه با هم پيچيده . و درختهاى خشك . و نوعى از انجير كه مار آن را دوست دارد و يا گياه افانيهء خشك . و نيز جرف ج : جرفة . جرف ( jarf ) . ص ع . عود جرف : چوب مختلف . و كذلك قدح جرف . جرف ( jarf ) م . ع . جرفه جرفا و جرفة ( از باب نصر ) : برد همهء آن را و از بيخ بر كند آن را و بسيار گرفت آن را . و نيز جرف : كاويدن زمين را و با بيل خاك و گل بركندن از زمين . جرف ( jerf ) ا . ع . كنج دهان . جرف ( jerf ) و ( jorf ) ا . ع . جائى كه سيل آن را ببرد . جرف ( jorf ) ا . ع . روى كوه هموار . و نشان روى ران و يا بدن شتر . و ا خ . موضعى نزديك مكه و موضعى نزديك مدينه و موضعى بيمن و موضعى بيمامة . جرف ( jorf ) و ( jorof ) ا . ع . آب كند . ج : اجراف و جرفة . قوله تعالى عَلى شَفا جُرُفٍ هارٍ . جرف ( jeraf ) ع . ج . جرفة . جرفاس ( jerf s ) ا . ع . مرد باقوت درشت خلقت . ج : جرافيس . و شتر بزرگ . و شير درنده . جرفة ( jarfat ) ص . ع . ارض جرفة : زمين مختلف . جرفة ( jarfat ) م . ع . جرف جرفا و جرفة . مر . جرف . جرفة ( jarfat ) و ( jorfat ) ا . ع . داغى كه بر ران و يا بدن ستور گذارند . ج . جرف . و يا پوست شتر كه بركنده تاب دهند و بگذارند تا خشك گردد و به شكل شتر ماند و يا پارهء چرم بريدهء از ران يا بدن شتر كه آن را آونگان گذارند بجهة نشان . جرفة ( jerfat ) ا . ع . ريزهء نان . و پشتهء مستطيل از ريگ . ج . جرف . جرفة ( jerafat ) ع . ج . جرف . جرفسة ( jarfasat ) م . ع . جرفسه جرفسة : بر زمين افگند او را و تمام گرفت و از بيخ بركند . و جرفس فلان : بحرص تمام خورد فلان . جرك ( jork ) ا . ع . دشت و صحرا و بيابان . جركنت ( jarkant ) ا . پ . شوخى و مزاح و ميل بشهوات نفسانى و شهوتپرستى . جرگ ( jarg ) و جرگه ( jarge ) ا . پ . حلقه وصف مردم و حيوانات . و نوعى از شكار كه مردم بسيارى دور شكار را حلقه