ماده سگى . و گوسپند خميده گوش . و شقشقة جدلاء اى مائلة . و ساق جدلاء : ساق نيك خلقت بر پيچان نه از لاغرى . و قولهم ذهب على جدلاءه اى على وجهه و ناحيته . جدلان ( jadl n ) ا . ع . راه و سوى يق ذهب على جدلانه اى على وجهه و ناحيته . جدلة ( jadlat ) ا . ع . دستهء هاون . جدلى ( jadaliy ) ص . ع . منسوب به قبيلهء جديلة . جدلى ( jadali ) ا و ص . پ . - مأخوذ از تازى - جنگى و كسى كه راغب و مايل به جنگ و جدال و خصومت باشد . جدم ( jadm ) م . ع . جدمت النخلة جدما ( از باب نصر ) : بار آورد خرما بن و خشك شد . جدم ( jadam ) ا . ع . مرغى سرخ منقار مانند گنجشك . و نوعى از خرما . و ج . جدمة . جدمة ( jadamat ) ا . ع . واحد جدم و مرد كوتاه . ج : جدم ( jadam ) . و گوسپند بلايه و ردى . و غوره‌هاى خرما كه در يك قمع بر آيند . و خوشهء ناماليده و ناكوفته و خوشه هائى كه وقت خرمن بباد دادن به چوب بر آورده باشند تا آنها را بار ديگر بكوبند . جدمل ( jadmal ) ا . ع . نباتى . جدن ( jadan ) ا . ع . خوش آوازى . و ا خ . صحرائى هولناك به يمن . و ذو جدن ا خ : يكى از ملوك حمير كه جد بلقيس باشد . جدو ( jadv ) م . ع . جداه جدوا ( از باب نصر ) : حاجت برد پيش او و عطا خواست از وى . و جدا عليه : عطا كرد به روى . جدوار ( jadv r ) ا . پ . ريشه‌اى كه از هند و جزائر ملوك آورند و داراى دو قسم جدوار مدحرج كه عبارت از زر نباد باشد و جدوار طويل كه ريشهء گياه ديگرى است مشابه به جدوار مد حرج و هر دو قسم را در طب مانند ادويهء محرك و ضد تشنج به كار مىبرند . جدوان ( jadav ne ) ا . ع . ثنيهء جدا . مر . جدا . جدوب ( jadub ) ص . ع . مكان جدوب : جاى خشك بىگياه . جدوب ( jodub ) ع . ج . جدب . جدوبة ( jodubat ) م . ع . جدب المكان جدوبة ( از باب كرم ) : خشك و بىگياه گرديد آنجاى . جدود ( jadud ) ا . ع . ماده خر فربه . ج : جداد . و ميش كم شير . ج : جدائد . و نام جائى و در آن آبى است كه آن را كلاب خوانند . و يوم جدود : روزى است مر تازيان را كه بر آن آب تغلب با بكر بن وائل جنگ كرد . جدود ( jodud ) و جدودة ( jodudat ) ع . ع . جد . جدور ( jodur ) م . ع . جدر الحمار جدورا ( از باب نصر ) : جدر بر آورد آن خر . و جدره : سزاوار گردانيد آن را . و جدر الشجر : بر آمد بر درخت مانند نخود . و جدر النبت : نمودار شد سر آن گياه نند جدرى . و جدرت اليد : آبله ناك گرديد دست از كار . و جدر الجدار : چار ديوارى ساخت . و جدر الرجل : پنهان شد آن مرد به ديوار . جدور ( jodur ) ا . ع . ج . جدر . جدوف ( joduf ) م . ع . پريدن مرغ بال بريده و شتافتن آن و يا عام است . و جدف الظبى : گام كوتاه زد آهو و تيز رفت ( و الفعل من ضرب ) . جدول ( jadval ) و ( jedval ) ا . ع . جوى خرد . ج : جداول . و ا خ . نام نهرى . جدول ( jadval ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - جوى و نهر كوچك . و خطوطى كه از طلا و شنگرف و جز آن گرداگرد صفحه كشند . و خطوط متوازى و متقاطع كه منجمين در حركات كواكب ايراد كنند . جدول ( jodul ) م . ع . جدل جدولا ( از باب نصر ) : سخت و درشت گرديد . جدول ( jodul ) ا . ع . ج . جدل و جدل . جدومند ( jadumand ) ا . پ . مفارق و جداى از ماده و غير مادى . جدوى ( jadv ) ا . ع . باران عام و باران بسيار و بىحد . و عطا و دهش . و اخو جدوى : مرد كريم و جوانمرد . جده ( jadde ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - مادر مادر و يا مادر پدر . جده ( jadde ) ا خ . پ . شهرى بر ساحل درياى احمر و داراى 000 ، 40 نفر جمعيت و بند را رزاق و مهمات شهر مكهء معظمه است . جدى ( jady ) م . ع . جداه جديا ( از باب ضرب ) : عطا خواست از وى . جدى ( jady ) ا . ع . بزغالهء نر . ج : اجدى و جداء و جديان . و ستارهء پسين بنات نعش صغرى كه نزديك قطب است . و برج دهم از بروج دوازده‌گانه ( و العرب لا تعرفه ) و آن را به فارسى آبام بزه و آبام گاه نيز گويند . جدى ( jod ) و ( jed ) ع . ج . جدية . جدى ( jodayy ) ا . ع . تصغير جدى يعنى بزغالهء كوچك . و منجمان ايران همان ستارهء جدى را گويند يسمونه على لفظ التصغير فرقا بينه و بين البرج . و جدى بن بختر ا خ : شاعرى . جدى ( jaddi ) ص . پ . منسوب به جد . جدى ( joddiy ) ا . ع . مرد بخت مند . جدى ( jeddi ) ص . و م ف . پ . - مأخوذ از تازى - ضد شوخى و از روى حقيقت و راستى و جدا . جديات ( jaday t ) ع . ج . جدية .