على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

1066

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

بدن و تن و حجم و كالبد و تنديس و تنه و توش و قامت و جسامت و ثقالت و وزن مخصوص . و صغير الجثه : كوچك . و ضعيف الجثه : لاغر . و كم جثه : ضعيف و بىبنيه . جثه‌دار ( josse - d r ) ص . پ . بزرگ و جسيم و تنومند . جثه دارى ( josse - d ri ) ا . پ . بزرگى و كلانى و جسامت و تنومندى . جثى ( jos ) و ( jesa ) ا . ع . جثى الحرم : سنگپاره‌هاى يك جا فراهم نهآده بر حدود حرم و سنگهاى گرداگرد حرم كه بر آن ذبح كردندى . جثى ( josiy ) م . ع . جثاجثوا و جثيا مر . جثو . جثى ( josiy ) و ( jesiy ) ع . ج . جاثى قوله تعالى و نذر الظالمين فيها جثيا ( بضم الجيم و كسرها ) . جثيث ( jasis ) ا . ع . نهال خرما و جنگ . جثيثة ( jasisat ) ا . ع . واحد جثيث . و لا تزال جثيثة حتى تطعم ثم هى نخلة . جثيل ( jasil ) ا . ع . انبوه و درهم شده و يا ستبر كوتاه و يا ستبر سياه از موى و گياه و يا ستبر كثيف درهم شدهء از هر چيزى . ججا ( jaj ) ا . پ . عقاب و نسر . ججار ( jaj r ) ا خ . پ . دهى به بخارا . جح ( jahh ) م . ع . گستردن چيزى و كشيدن آن . و خوردن جح ( و الفعل من نصر ) . جح ( johh ) ا . ع . خربزهء ترنجيده و حنظل . جحاجح ( jah jeh ) ا . ع . ج . جحج . جحاجح ( jah jeh ) و جحاجحة ( jah jehat ) و جحاجيح ( jah jih ) ع . ج . جحجاح . جحاد ( jeh d ) ع . ج . جحد . جحاد ( jahh d ) ا . ع . مرد دير انزال . جحادرى ( joh deriy ) ا . ع . بزرگ . جحادى ( joh diy ) ا . ع ستبر از هر چيز . جحادية ( joh deyyat ) ا . ع . مشك پر از شير . و جوال پر از خرما و يا گندم . جحارب ( joh reb ) ص . ع . فرس جحارب : اسب بزرگ خلقت . جحارم ( joh rem ) ص . ع . رجل جحارم : مرد تنگ خو و بد خلق . جحاس ( jeh s ) م . ع . جاحس مجاحسة و جحاسا . مر . مجاحسة . جحاش ( jeh c ) م . ع . جاحش مجاحشة و جحاشا . مر . مجاحشة . جحاش ( jeh c ) ا . ع . ج . جحش . و جحاش بن ثعلبة ا خ : پدر قبيله‌اى از غطفان . جحاشر ( joh cer ) ا . ع . فربه گرد اندام ستبر مفاصل بزرگ خلقت . و اسبى كه استخوانهاى پهلوى آن كوتاه باشد . جحاش ( joh cel ) ا . ع . سبك سريع . جحاظ ( jeh z ) ا . ع . چشم خانه . و كنارهء حشفه . جحاف ( jeh f ) م . ع . جاحف مجاحفة و جحافا . مر . مجاحفة . جحاف ( jeh f ) ا . ع . جبل جحاف : ا خ . نام كوهى به يمن . جحاف ( joh f ) ا . ع . مرگ . و رفتن شكم از ناگوارد شدن طعام . جحاف ( joh f ) ص . ع . سيل جحاف : توجبه‌اى كه زمين را بكاود و هر چه هست ببرد . و كذلك موت جحاف . جحافل ( joh fel ) ع . ج . جحفل و ج . جحفلة . جحال ( joh l ) ا . ع . زهر و سم . جحام ( joh m ) ا . ع . بيمارى كه چشم و سرهاى سگان را آماسانده و گاه در مردم عارض شود . جحام ( jahh m ) ا . ع . بخيل . جحامر ( jah mer ) و جحامير ( jah mir ) ع . ج . جحمرش . جحانب ( joh neb ) ا . ع . كوتاه و يا كوتاه قليل . جحجاح ( jahj h ) ا . ع . مهمتر . ج : جحاجح و جحاجحة و جحاجيح . جحجبة ( jahjabat ) م . ع . جحجب العدو : هلاك كرد دشمن را . و جححب فى الشيئ : تردد كرد در آن و آمد و رفت نمود . جحجح ( jahjah ) ا . ع . مهتر . ج : جحاجح . و مرد ناكس و رذيل . جحج ( jahjah ) و ( johjoh ) ا . ع . كلمه‌اى كه بدان گوسپندان را زجر كنند . جحجح ( johjoh ) ا . ع . گوسپند نر بزرگ . جحجحة ( jahjahat ) م . ع . جهد تمام كردن و مبادرت نمودن . و جحجح عن الامر : باز ايستاد از كار . و كذلك جحجح عن القرن و جحجحه : بر زمين زد او را . جحد ( jahd ) م . ع . جحده حقه و بحقه جحدا و جحودا ( از باب فتح ) : انكار كرد حق او را با علم و دانست خود . و جحد فلانا : بخيل يافت فلان را . جحد ( jahd ) و ( jahed ) ص . ع . كم خير . جحد ( johd ) و ( jahd ) و ( jahad ) ا . ع . كم خيرى .