على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
1040
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
لا تراخى بين الاخبارين . و گاه در آخر آن تاء در آرند قوله عليه السلام و لقد امر على اللئيم يسبنى فمضيت ثمة قلت ما يغينى . ثمأ ( sam ' ) م . ع . ثمأ القوم ثما : ( از باب فتح ) : چربى خورانيد به آن قوم . و ثمأ رأسه : شكست سر آن را . و ثمأ الخبز : تريد كرد نان را . و ثمأ الكماة : انداخت ساروغ را در روغن . و ثمأ لحيته بالحناء : رنگ كرد ريش خود را بحناء . و ثمأ فى بطنه : ريد . ثماد ( sem d ) ا . ع . ج . ثمد . ثمار ( sam r ) ا . ع . ميوه و انواع مال . ثمار ( sem r ) و ( sam r ) ع . ج . ثمر . ثمار ( samm r ) ا . ع . ميوه فروش . ثمال ( sem l ) ا . ع . پناه و فريادرس يق فلان ثمال قومه . ثمال ( som l ) ا . ع . زهر كشنده . و ج . ثمالة . ثمالة ( som lat ) ا . ع . بقيهء آب . و طعام در شكم . و باقى آب در تك حوض . و خنور . و سر شير . ج : ثمال . و ا خ . لقب عوف بن اسلم كه پدر بطنى از تازيان است . لقب به لانه اطعم قومه و سقاهم لبنا بثمالته . ثمام ( som m ) ا . ع . گياهى كه بپارسى يز گويند . و هذا على طرف الثمام يعنى اين چيزى است كه دست بدان مىرسد و اين مثل را در چيزى كه سهل المأخذ باشد گويند . و ثمام بن ليث ا خ : يكى از محدثين . ثمامة ( som mat ) ا . ع . يك يز و ضخيرات الثمامة : يكى از منازل آن حضرت صلى اللّه عليه و آله است بسوى بدر . و نيز ثمامة نام چند نفر صحابى . ثمانون ( sam nuna ) ا . ع . هشتاد . ثمانى ( sam ni ) ا . ع . هشت . در مؤنث استعمال مىشود يق ثمانى نسوة و ثمانى مائة . ثمانى ( sam ni ) ا . ع . نام گياهى و نام چند پشته سميت بذلك لانها ثمانى قارات . ثمانية ( sam neyat ) ا . ع . هشت - در مذكر استعمال مىشود يق ثمانية رجال . ثمانى عشرة ( sam ni - acrata ) ا . ع . هيجده . ثمانين ( sam nina ) ا . ع . هشتاد المثل : هو احمق من صاحب ضأن ثمانين و ذلك ان اعرابيا بشر كسرى ببشارة سر بها فقال سلنى ما شئت فقال اسئلك ضأنا ثمانين فضرب به المثل . ثمانين ( sam nin ) ا خ . ع . نام شهرى گويند از بناهاى نوح است . ثمانينى ( sam niniy ) ص . ع . منسوب به شهر ثمانين . ثمائل ( sam el ) ع . ج . ثميلة . ثمة ( sammat ) ع . ظرف غير منصرف مانند ثم ( samma ) يعنى آنجا . ثمة ( semmat ) ا . ع . مرد پير . ثمة ( sommat ) ع . حرف عطف بمعنى ثم يعنى باز . مر . ثم ( somma ) . ثمة ( sommat ) ا . ع . يك مشت گياه . ثمثام ( sams m ) ص . ع . آنكسىكه هر چه گيرد بشكند . ثمثم ( samsam ) ا . ع . سگ شكارى . و ا خ . نام شاعرى . ثمثمة ( samsamat ) م . ع . پوشيدن سر آوند . و باز ماندن يق ثمثموا بنا ساعة . و نيكو ناكرده شدن كار . و آويختن مشك را از ستون تا شير در آن ريزند . و دو تا شدن و برگرديدن يق هذا سيف لا يثمثم نصله اى لا يثنى اذا ضرب به و لا يرتد . ثمج ( samj ) م . ع . با هم آميختن و رنگا رنگ نگار كردن جامهها را ( و الفعل من نصر و يا ضرب ) يق ثمج الشيئ ثمجا . ثمد ( samd ) م . ع . ثمد الرجل ثمدا ( از باب نصر ) : از بسيارى سؤال تهىدست گردانيد مرد را . و ثمدته النساء : بر كشيدند زنان همهء آب وى را از كثرت جماع . و ثمد ثمدا : فربه گرديد . ثمد ( samd ) و ( samad ) ا . ع . آب اندك بيماده و يا آب باقيماندهء در زمين هموار و سخت و يا آبى كه در سرما ظاهر گردد و در گرما خشك شود . و روضة الثمد ا خ : موضعى . ثمر ( samr ) م . ع . ثمر الشجر ( از باب نصر ) : ميوه آورد درخت . و ثمر الرجل : بسيار مال شد مرد . و ثمر للغنم : گرد كرد براى گوسپندان درختان را . ثمر ( samr ) ا خ . ع . نام وادى . ثمر ( samar ) ا . ع . ميوه و انواع مال و فائده . ج : ثمار و ثمار و ثمر ( somor ) . و ج ج : اثمار . و زر و سيم . و ا خ . دهى به يمن . ثمر ( samar ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - ميوه و بار و شايه و سود و فايده و حاصل و محصول و نتيجه . ثمر ( samer ) ص . ع . مال ثمر : مال بسيار . ثمر ( somor ) ع . ج . ثمر . ثمراء ( samr ' ) ا و ص . ع . نام درختى و ا خ . نام پشتهاى در كنار طائف . و درخت ميوهناك . و زمين بسيار ميوه . و ج . ثمرة ( samarat ) . ثمرات ( samar t ) ع . ج . ثمرة . ثمر بخش ( samar - baxc ) ص . پ . هر چيز كه داراى فايده و نتيجه باشد . ثمرة ( samarat ) ا . ع . يك درخت ميوه دار . و واحد ثمر يعنى يك ميوه . ج : ثمرات