على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
1041
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
و ثمراء . و پوست سر . و كنارهء زبان . و گره تازيانه . و نسل و فرزند . و پيمان بىآميغ . ثمرة ( samerat ) ا . ع . شيرينى و حلاوت يق ما نفسى لك بثمرة يعنى نيست مر تو را در دل من حلاوتى . ثمردار ( samar - d r ) ص . پ . ميوهدار و باردار و مثمر و بافايده و با سود . ثمط ( samt ) ا . ع . گل آبكى و خمير بسيار رقيق . ثمطلة ( samtalat ) م . ع . مسترخى و و فروهشته گرديدن . ثمعد ( sam'ad ) ص . ع . غلام ثمعد : كودك نيكوروى . ثمغ ( samq ) ا خ . ع . مالى بود در مدينه مر عمر بن خطاب رضى اللّه عنه را كه آن را وقف كرد و يقال هى ارض له و يقال موضع بخير و گفتهاند اول جائى است كه تصديق كرده شد در اسلام . ثمغ ( samq ) م . ع . ثمغ راسه بالحناء ثمغا ( از باب فتح ) : نيك رنگ كرد سر را به حنا . و ثمغ رأسه بالدهن : روغن ماليد سر را . و ثمغ الثوب : نيك سرخ كرد جامه را . و ثمغ رأسه : شكست سر او را . و ثمغ البياض بالسواد : آميخت سپيدى بسياهى . ثمغة ( samqat ) ا . ع . ثمغة الجبل : سر كوه . ثمل ( saml ) م . ع . ثمل ثملا ( از باب ضرب ) : خورد . و ثمل الماء فى الحوض : باقى ماند آب در حوض . و ثمل القوم ثملا ( از باب ضرب و نصر ) : بفرياد آن قوم رسيد . ثمل ( saml ) و ( samal ) ا . ع . سعت عيش يق اختار فلان دار الثمل اى دار الخفض و المقام . ثمل ( saml ) و ( samal ) م . ع . ثمل ثملا و ثملا و ثمولا ( از باب نصر ) : اقامت كرد و درنگى نمود . و ما ثمل شرابه بشيئ يعنى نخورد پيش از نوشيدن شراب طعامى را . و ثملهم : طعام و آب خورانيد ايشان را و غمخوارى كرد . ثمل ( samal ) م . ع . ثمل ثملا ( از باب سمع ) : مست گرديد . و ثمل فلان فى دارهم : اقامت كرد فلان در خانهء ايشان . ثمل ( samal ) ا . ع . مستى . و سايه . ثمل ( samal ) ع . ج . ثملة ( samalat ) . ثمل ( samel ) ص . ع . دوست و محب يقال هو ثمل الى كذا : او محب است مر او را . و نيز ثمل : مست شده . ثمل ( soml ) ا . ع . اندك از عقل و حزم . ثمل ( somal ) ع . ج . ثملة . ثملة ( somlat ) و ( samlat ' ) ا . ع . باقى آب در تك خنور و حوض . و باقى دانه و پست و خرماى در خنور . ج . ثمل ( somal ) . ثملة ( somlat ) ا . ع . اندك از عقل و حزم يق ما به ثملة اى شيئ من عقل و حزم . ثملة ( somlat ) و ( samalat ) ا . ع . پشم پارهاى كه بدان روغن بر مشك و يا شتر مالند . و گلى كه از تك چاه برآيد . ثملة ( samalat ) ا . ع . باقى آب در تك حوض و يا خنور و مانند آن . و باقى خرما در خنور . و خرقهء حيض . ج : ثمل . ثملطة ( samlatat ) م . ع . بمعنى ثلمطة يعنى مسترخى و فروهشته گرديدن . ثمم ( somom ) ع . ج . ثموم . ثمن ( samn ) م . ع . ثمنهم ثمنا ( از باب نصر ) : هشت يك گرفت از مال ايشان . و ثمنهم ثمنا ( از باب ضرب ) : هشتم ايشان گرديد و يا هشت گردانيد ايشان را . ثمن ( semn ) ا . ع . شب هشتم از تشنگى هشت روزهء شتر . ثمن ( somn ) و ( somon ) ا . ع . هشت يك . ج : اثمان . ثمن ( somn ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - هشت يك كه چك نير گويند . ثمن ( saman ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - بها و قيمت . و ثمن قليل بهاى اندك . ثمن ( saman ) ا . ع . قيمة و بها . ج : اثمان و اثمن و اثمنة . ثمنش ( samnoc ) ا . پ . - مأخوذ از يونانى - گلبن و خار . ثموت ( samut ) ا . ع . كسى كه وقت جماع حدث كند . ثمود ( samud ) و ( somud ) ا خ . ع . يصرف و لا يصرف - قبيلهاى از تازيان كه صالح پيغمبر آنها بود . ثمول ( somul ) م . ع . ثمل ثملا و ثملا و ثمولا . مر . ( saml ) و ثمل ( samal ) . ثموم ( samum ) ص . ع . شاة ثموم گوسپند بر كنندهء گياه از بن . ج : ثمم . ثمير ( samir ) و ثميرة ( samirat ) ا . ع . شيرى كه مسكهء آن ظاهر نشده باشد و يا شيرى كه مسكهء آن ظاهر گرديده باشد . و ابن ثمير : شب ماهتاب . ثميرة ( samirat ) ا . ع . زمين ميوهناك . ثميغة ( samiqat ) ا . ع . طعام رقيق و چرب . و زمين نمناك . و زخم در گوشت سر . ثميل ( samil ) ا . ع . شير ترش . و آب دستدان . ثميل ( samil ) ع . ج . ثميلة . ثميلة ( samilat ) ا . ع . باقى دانه و پست