على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

1019

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

شاطران در بالاى قنطوره بر ميان بندند و بر يك سر آن زهگير و خلالدان و مانند آن آويزند و زنگها را بدان بند كنند . تير پرتاب ( tir - part b ) ا . پ . قسمى از تير كه به كار دور اندازى آيد و به نشان نمىرسد و تير هوائى را نيز گويند . تير خورده ( tir - xorde ) ص . پ . زخمى با گلوله و يا تير . تيردان ( tir - d n ) ا . پ . تركش و تيركش . تير رس ( tir - ras ) ا . پ . فاصلهء ما بين تيرانداز و نشانه . تيرزن ( tir - zan ) ا . پ . تيرانداز . تيرساز ( tir - s z ) ا . پ . كسى كه تير مىسازد . تيرست ( tirest ) ص . پ . سيصد . تيرك ( tirak ) ا . پ . مصغر تير يعنى تير كوچك . و آبله‌هائى كه در ديگ آب جوشان . بواسطهء پخته شدن گوشت و يا در ميان روغن جوشان بهم مىرسد و بخارى كه از پاره شدن آبلهء ديگ شله و هليم و مانند آن مىجهد . و و دردى كه مانند سوزن در اعضاى آدمى مىخلد . و تيرك زدن : بالا آمدن آبله‌هاى ديگ جوشان . تيركش ( tir - kac ) ا . پ . تركش و تيردان و سوراخى در ديوار قلعه براى انداختن تير و گلوله بجانب دشمن . تيرگان ( tir - g n ) ا . پ . روز سيزدهم از تير ماه گويند در اين روز منوچهر با افراسياب صلح كرد . تيرگر ( tir - gar ) ا پ . سازندهء تير . تيرگرى ( tir - gari ) ا . پ . شغل تير سازى . تيرگى ( tiragi ) ا . پ . تاريكى و سياهى اندك و ظلمت و كدورت . تير لگام ( tir - leg m ) ا . پ . تيره لگام . تيرم ( tiram ) و ( tirom ) ا . پ . بانوى بزرگ و خاتون سترگ . تيرمار ( tir - m r ) ا . پ . افعى و دندانهاى افعى . تيرماه ( tir - m h ) ا . پ . ماه چهارم از سال جلالى كه ماه اول تابستان باشد . تيرماهى ( tir - m hi ) ا . پ . نوعى از انگور و گزر و زردك . و يك قسم داروئى . تيرماهى ( tir - m hi ) ص . پ . منسوب به تيرماه و تابستانى و خريفى . تير نشانه ( tir - nec ne ) ا . پ . هدف و جاى نشانهء تير . تيروان ( tirv n ) ا . پ . تركش و تيردان . تيره ( tire ) ص . پ . تار و تاريك و سياه فام و مظلم و مكدر و ملول و حزين و غمگين . و گل‌آلود و ناصاف . و شب تيره : شب تاريك . و تيره شدن : تاريك شدن و ناصاف و مكدر شدن و بىطراوت و رونق شدن . تيره باطن ( tire - b ten ) ص . پ . بدخواه و گمراه . تيره بخت ( tire - baxt ) ص . پ . بدبخت و سياه‌بخت . تيره چهره ( tire - cehre ) ص . پ . سيه چرده و آنكه داراى سيماى مكدر باشد . تيره حال ( tire - h l ) ص . پ . بدحال . تيره خاك ( tire - x k ) و تيره خاكدان ( tire - x kd n ) ا . پ . دنيا . تيره خرد ( tire - xerd ) ص . پ . نادان و كودن . تيره دست ( tire - dast ) ا . پ . دنيا . تيره دل ( tire - del ) ص . پ . نادان و جاهل و بدخواه و گمراه . تيره راى ( tire - r y ) ص . پ . بدراى و ناراست و نادرست . تيره رنگ ( tire - rang ) ص . پ . سياه رنگ و كدررنگ . و اسب كميت كه سرخ تيره باشد . تيره روز ( tire - ruz ) و تيره روزگار ( tire - ruzg r ) ص . پ . بدبخت . تيره ضمير ( tire - zamir ) ص . پ . مكدر خاطر . تيره كامل ( tire - k mel ) ا . پ . ماه و قمر . تيره كوز ( tire - kovz ) ا . پ غربيل . تيره گل ( tire - gel ) ص . پ . آب و يا شراب كدر و دردآلود و هر مايع كدر دردآلودى . تيره‌گون ( tire - gun ) ص . پ . سياه فام و مظلم و مكدر . تيره لگام ( tire - leg m ) ا . پ . جزء زير گلوئى لگام و علاقه و منگله‌اى كه در زير گلوى اسب مىآويزند . تيره مغز ( tire - maqz ) ص . پ . احمق و كودن . تير هنين ( tirehenyan ) ا خ . پ . نام درياى واقع در ميان ايتاليا و جزيرهء كورس و ساردين و سيسيل . تيريز ( tiriz ) ا . پ . چابوق و شاخ جامه . و بال مرغان . تئز ( taez ) ص . ع . عير تئز : خر استوار خلقت . تيز ( tayz ) م . ع . تازتيزا ( از باب ضرب ) : غلبه نمود . و نيز تيز : لرزيدن تير كه در نشانه زده باشند يق تاز السهم فى الرمية . تيز ( tiz ) ص . پ . بران و قاطع و حاد و نوكدار و برنده . و تند و باد و زوذهين و بىباك و بهادر . و شديد و سخت . و جلد و