على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

980

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

الغنم من مرابضها : متفرق گشتند گوسپندان از جاى خود از سيرى و پرى شكم . تندخ ( tanaddox ) م . ع . بتكلف سير نمودن خود را از آنچه ندارد . تندخو ( tond - xu ) و تند خوى ( tand - xuy ) ص . پ . تيز مزاج و سركش . تند خوئى ( tond - xu'i ) ا . پ . تيز مزاجى و سركشى و درشتى . تندر ( tondar ) و ( tondor ) ا . پ . غرنده و كنور . و رعد و بلبل و تندور . تندراى ( tond - r y ) ص . پ . بىپروا و بىفكر و بىانديشه و غافل . تندر خروش ( tondar - xoruc ) ص . پ . غرنده مانند رعد . تندرست ( tan - dorost ) ص . پ . سالم و چاق و صحيح و بىمرض و بىعلت و توانا و قوى . تندرستى ( tan - dorosti ) ا . پ . سلامتى و صحت و بىمرضى . و توانائى و قوت بدن و شهند . تند رفتار ( tond - raft r ) ص . پ . سريع و طيار . تند رفتن ( tond - raftan ) ف ل . پ . بشتاب و سرعت حركت كردن - ضد كند رفتن - و چست و چالاك راه رفتن . تندرو ( tond - rov ) ص . پ . سريع و سريع الحركه و تيز رفتار . تندرو ( tond - ru ) ص . پ . زشت و ناخوش‌رو و خشمناك . و طمعگار و حريص . تندرو ستاره ( tond - rov - set re ) ا . پ . هر يك از هفت سياره . تند زبان ( tond - zab n ) ص . پ . فصيح و حراف و سخن‌آرا . تندس ( tandas ) ا . پ . تمثال و پيكر و تصوير و تندسه و تنديس و تنديسه . تندس ( tandas ) و ( tandes ) ص . پ . چيزى كه به تن ماند و شبيه و نظير و مانند تن باشد و تندسه . تندس ( tanaddos ) م . ع . بر زمين افتادن و دست بر دهان نهادن يق ندس به الارض فتندس اى وقع فوضع يده على فمه . و پرسيدن خبر از جائى كه نمىداند يق تندس الاخبار و تندس بالاخبار . و از اطراف و جوانب جارى شدن آب چاه يق تندس ماء البئر . تندسه ( tandase ) ا . پ . تمثال و پيكر و تصوير و تندس . تندسه ( tandese ) ص . پ . چيزى كه به تن ماند و شبيه و مانند تن باشد و تندس . تند عنان ( tond - en n ) ص . پ . اسب تيزرو و بددهن و سركش . تند غضب ( tand - qazab ) ص . پ . خشمناك و غضبناك . تند فهم ( tond - fahm ) ص . پ . زيرك و با فراست و با هوش و حاضر كلام . تندل ( tanaddol ) م . ع . تندل بالمنديل : دست پاك كرد به آن دستار و ماليد . تند لجام ( tond - lej m ) ص . پ . اسب بددهن و سركش . تندم ( tanaddom ) م . ع . پشيمان شدن . تند مزاج ( tond - mez j ) ص . پ . تندخوى و تيز مزاج . تندمزه ( tond - maze ) ص . پ . قابض و زمخت و هر چيز كه طعم آن تند و تيز باشد . تند مىرفت ( tond - miraft ) پ . كلمهء فعل بمعنى سرعت حركت . تندو ( tondu ) ا . پ . عنكبوت . تند و تيز ( tondo - tiz ) ص . پ . تند تيز . تند و خند ( tondo - xond ) و ( tando - xand ) ص . پ . تار و مار و زير و زبر و سرنگون و از هم پاشيده . تندور ( tondur ) و ( tandur ) ا پ . رعد و بلبل . تندور ( tondur ) ا . پ . تابخانه و تنور و گلخن و كوره . تنده ( tan - deh ) ص . پ . مشغول و در كار و تن به كار داده . تنده ( tonde ) ا . پ . غنچه و چيزى غنجه مانند كه ابتدا از شاخهء درخت سر زند و سپس برگ و يا شكوفه از ميان آن بر آيد . و جوزق . و زنبور سبز . و هر جاى بلند و سراشيب . تندهى ( tan - dehi ) ا . پ . اشتغال و سعى و كوشش . تندى ( tondi ) ا . پ . برآمدگى و بلندى و افراز . و آماس و سختى و شدت و درشتى . و تيزى و چستى و چالاكى . و زمختى و عفوصت . و تندى گوش : سه برآمدگى در سطح درونى گوش . تندى ( tanaddi ) م . ع . بتكلف جوانمردى نمودن . و افزون‌تر شدن . و چرا كردن ستور ميان دو نوبت آب . تندية ( tandeyat ) م . ع . از چراگاه ترش به چراگاه شيرين آوردن شتران را . و چرانيدن شتران را ميان دو نوبت آب . و هى ان تورد الابل فتشرب قليلا ثم ترعاها قليلا ثم تردها الى الماء . و تر و نمناك كردن . تنديد ( tandid ) م . ع . ندد به : آشكار كرد عيبهاى او را و بد شنوانيد . و ندد الابل : پراكنده كرد شتران را . تنديدن ( tandidan ) و ( tondidan ) ف ل . پ . غريدن و غريدن رعد . و ناليدن