على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

979

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

ف ل . م . پ . در هم فشردن و پيچيدن و درهم كشيدن . و با هم غلطاندن . و سخت و تنگ كشيدن . و افتادن . و پريشان شدن و دلتنگ گشتن . تنجيده ( tanjide ) ص . پ . درهم كشيده و تنگ كشيده و درهم فشرده و پيچيده و دلتنگ و محزون . تنجيس ( tanjis ) م . ع . ناپاك و پليد كردن . تنجيس ( tanjis ) ا . ع . آنچه جهة دفع چشم زخم كنند از مهره و تعويذ و پليدى و استخوان مرده و لتهء حيض و جز آن . تنجيس ( tanjis ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - پليدى و ناپاكى . و تنجيس كردن : ناپاك كردن و پليد نمودن . تنجيع ( tanji ' ) م . ع . اثر كردن علف در ستور و پند و سخن و دارو در مردم يق نجع العلف فى الدابة و الوعظ و الخطاب و الدواء فى الرجل اى دخل فاثر . تنجيف ( tanjif ) م . ع . نجفت الريح الكثيب تنجيفا : كند باد توده را . و نجف له نجفة من اللبن : جدا كرد بهر او اندكى از شير . تنجيم ( tanjim ) م . ع . وقت شناسى و ستاره شناسى كردن . و پاره پاره گزاردن وام را . تنجية ( tanjeyat ) ا خ . ع . شهر معروف مراكش در نزديكى جبل الطارق كه تنجه گويند . تنچه ( tance ) ا . پ . توشه دان . تنحار ( tanh r ) م . ع . نحر نحرا و تنحارا . مر . نحر . تنحس ( tanahhos ) م . ع . گرسنه شدن . و گرسنه داشتن براى دارو خوردن . و گوشت خوردن گذاشتن ترسايان . و تنحس الاخبار و عنها : پرسيد از اخبار و جستجوى آنها كرد . تنحل ( tanahhol ) م . ع . شعر ديگرى را بر خود بستن و تنحل فلان مذهب كذا : بر بست فلان آن مذهب را به خود . تنحنح ( tanahnoh ) م . ع . متردد گشتن آواز در شكم . و گلو روشن كردن . تنحنح ( tanahnoh ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - گلو صاف كردگى . و تنحنح كردن : گلو صاف كردن و روشن نمودن آواز . تنحى ( tanahhi ) م . ع . چون واوى باشد تكيه كردن بر چيزى يق تنحى له . و چون يائى بود زايل شدن چيزى و دور شدن يق نحيته عن موضعه فتنحى ( للمطاوع ) . تنحيب ( tanhib ) م . ع . سخت كوشيدن در كار . و سخت راندن شتر بجهة نوبت آب . و مانده كردن . و در مشقت انداختن سفر كسى را يق نحب السفر فلانا اى اجهده . تنحية ( tanheyat ) م . ع . زايل نمودن . و يكسو كردن يق نحيته تنحية . تنحيت ( tanhit ) ا . ع . تراشيدگى سم . تنخ ( tanax ) م . ع . تنخ تنخا ( از باب سمع ) : تخمه كرد . تنخذ ( tanaxxoz ) م . ع . - مأخوذ از فارسى - ناخدا گرديدن . تنخش ( tanaxxoc ) م . ع . جنبيدن و ميل كردن يقال هو يتنخش الى كذا اى يتحرك اليه . تنخع ( tanaxxo ' ) م . ع . آب بينى انداختن . و همهء آب را ريختن ابر . تنخل ( tanaxxol ) م . ع . بيختن و بهترين را بر گزيدن . تنخم ( tanaxxom ) م . ع . نخامه انداختن از سينه و يا از بينى . تنخنخ ( tanaxnox ) م . ع . فرو خفتن شتر . تنخواه ( tanx h ) ا . پ . پول نقد و زر و مال و دولت . و منفعت از اراضى و مقررى از آنها و برات به خزانه براى اداى وظيفه و مواجب و جيره و جز آن . تنخواه دار ( tanx h - d r ) ا . پ . آنكه مواجب مىگيرد و برات دارد . تنخواه دارى ( tanx h - d ri ) ا . پ . مواجب و ساليانه گرفتن و داشتن . تنخير ( tanxir ) م . ع . سخن گفتن . تند ( tond ) ا و ص پ . زود و شتاب . و جلد و چالاك و چست و تيز و بىباك و بهادر و دلير و سخت و توانا و درشت . و تيز و برنده . و سخت رو و ترش رو و تيز مزاج . و ستيزه جو . و تلخ و حريف و زمخت . و بلند و رفيع . و فربه و سمين . و خشم . و بلندى و ارتفاع و هر چيز بلند و پيدا و قلهء كوه . و روان بد . و غول بيابان . تنداب ( tond - b ) ا . پ . هر مايع گذارنده‌اى . تن دادن ( tan - d dan ) ف م . پ . پذيرفتن و قبول كردن و رضا دادن . تندباد ( tond - b d ) ا . پ . طوفان و گرد باد و بادى كه هوا را تيره و تار كند . تندبار ( tond - b r ) ا . پ . نقيض زند بار جانوران موذى مانند شير و پلنگ و مار و عقرب و زنبور و مورچه و هر حيوانى كه حيوان ديگرى را خورد خواه پرنده باشد و يا جز آن . تند باز ( tond - b z ) ا . پ . يك نوع مرغ درنده‌اى . تندبالا ( tond - b l ) ا . پ . كوه بلند . تندبور ( tond - bur ) ا . پ . بر جهنده و رقصنده . تند پرواز ( tond - parv z ) ص . پ . بشتاب پرواز كننده . تند تاز ( tond - t z ) ص . پ . خشمناك و غضبناك و پر از خشم . تند تيز ( tond - tiz ) ص . پ . شتابان و خشمناك و تيز مزاج و ستيزه‌جو . تندح ( tanaddoh ) م . ع . تندحت