على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

959

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

تلمل ( talammol ) م . ع . تلمل بفمه : زبان گرد دهن بر آورد بعد طعام . تلمن ( talman ) ا . پ . به زبان زند و پازند بينى آدمى و ديگر جانواران و خرطوم و منقار . تلمؤ ( talammo ' ) م . ع . بر گزيدن براى خود چيزى را . و تلمأت الارض به و عليه : فرا گرفت زمين آن را و برابر شد به روى و پوشيد . تلمى ( talammi ' ) م . ع . بر گرديدن گونهء كسى و يا گندم گون گشتن . تلميج ( talmij ) م . ع . ناشتا شكستن يق ما لمجوا ضيفهم بشيئ . تلميح ( talmij ) م . ع . نمودن و آشكار كردن . تلميح ( talmih ) ا . ع . نگاه و نظر . و خيال و تصور . تلميذ ( talmiz ) ا . پ . شاگرد و محصل . تلميذ ( telmiz ) ا . ع . - مأخوذ از فارسى . شاگرد . ج : تلام و تلامى ( tal miy ) و تلاميذ و تلامذة . تلميظ ( talmiz ) م . ع . حق كسى را به خودش دادن . و چشانيدن چيزى را . تلميع ( talmi ' ) م . ع . چپار شدن اندام و خجكهاى مخالف رنگ بر اندام بر آمدن . تلميع ( talmi ' ) ا . ع . پيسى در بدن اسب مخالف رنگ آن . ج : تلاميع . تلنبه ( tolonbe ) ا . پ . - مأخوذ از تركى - ابزارى كه بدان آب را از پائين مىبرند . تلنبه‌چى ( tolonbe - ci ) ا . پ . كسى كه حريق را بواسطهء آب تلنبه خاموش مىكند . تلنة ( tolonnat ) و ( talonnat ) ا . ع . درنگ و حاجت . تلنده ( talande ) ا . پ . كسى كه در زبان وى لكنت باشد . تلنك ( talnak ) ا . پ . يك نوع ميوه‌اى شبيه به شفتالو . و بوتهء زرگرى . تلنگ ( taleng ) ا خ . پ . ولايتى از ملك دكن كه حيدرآباد دار الملك آن است . تلنگ ( talang ) ا . پ . تلنگل . تلنگ ( talang ) و ( tolang ) و ( tolong ) ا . پ . احتياج و ضرورت . و ميل و خواهش و آرزو و درخواست و استدعا . تلنگ ( teleng ) ا . پ . زدن انگشت بر دف و دايره . و خوشهء كوچك انگور كه بر خوشهء كلان چسبيده بود . تلنگانه ( tolong ne ) م ف . پ . بطريق گدائى و نيازمندى . تلنگبين ( talangobin ) ا . پ . ترنگبين و شير خشت . تلنگر ( talangor ) و تلنگل ( talangol ) ا . پ . گذاشتن نوك انگشت ميانى را بنوك ابهام و آن را به قوت لغزاندن تا بن ابهام به نحوى كه بانگ بر آيد . تلنگى ( tolangi ) ا و ص . پ . نيازمند و خواهش كننده و گدا و گداى مبرم . تلنگى ( tolengi ) ا . پ . ميان پاچه و نره . و پسر امرد و ضخيم و مترس و بىباك . و خونى و دزد . تلنه ( tolne ) ا . پ . حاجت و خواهش و نياز و ضرورت . و مسكنت و تنگدستى . تلو ( talv ) م . ع . خريدن بچهء استر ( و الفعل من نصر ) . تلو ( telv ) ا . ع . پس رو چيزى . و رفيع و بلند . و بچهء ناقه‌اى كه پس مادر رود . ج : اتلاء . و بچهء خر و استر . تلو ( talu ) ا . پ . عليق و تمش . تلو ( tolu ) ا . پ . پائين‌تر يعنى آنجا كه پى پيچند و رنگ كنند و پيكان را محكم سازند . تلو ( tolu ) ا . خ . پ . شهرى در امريكاى جنوبى و متعلق بمملكت كولومبى كه در كنار درياى آنتيل واقع شده و داراى 3000 نفر جمعيت است و يك نوع بلسانى از آنجا مىآورند و در طب مانند مواد منفثه استعمال مىكنند . تلو ( talovv ) ص . ع . رجل تلو : مرد هميشه متابعت كننده . تلو ( tolovv ) م . ع . تلوته و عنه و تليته تلوا ( از باب نصر ) : در پى او رفتم و گذاشتم او را . تلواذ ( talv z ) م . ع . يكديگر را پناه گرفتن . تلوازه ( talv ze ) ا . پ . خانه‌اى كه از چوب سازند . تلواسه ( talv se ) ا . پ . اضطراب و بىآرامى و بىقرارى و اندوه و ميل به چيزى . تلوة ( telvat ) ا . ع . بزغاله‌اى كه زياده از چهار ماه داشته باشد و گوسپندى كه قبل از صفرية زايد - و الصفرية نتاج الغنم مع طلوع السهيل . تلوة ( telvat ) ا . ع . مؤنث تلو يعنى بچهء مادهء خر و استر . تلوث ( talavvos ) م . ع . آلوده شدن . تلوث ( talavvos ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - آلوده شدگى و پليدى و ناپاكى . تلوث‌پذير ( talavvos - pazir ) ص . پ . چركين و آلوده شده . تلود ( tolud ) م . ع . تلد المال تلودا ( از باب ضرب و نصر ) : كهنه و قديمى شد آن مال . تلوسه ( talavse ) ا . پ . غلاف خوشهء خرما و غلاف دانهء خرما . و تيشهء درودگرى . تلوسه ( talvase ) ا . پ . تلواسه و اضطراب و بىقرارى و اندوه . تلوسه ( taluse ) و ( toluse ) ا . پ . غلاف شمشير و كارد .