على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
914
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
زخم و دفع بلا بر بازو بندند و يا بر گردن آويزند . و تعويذ آسمان : برج جوزا . و تعويذ سيمين : ستارهها . تعرير ( ta'vir ) م . ع . يك چشم كردن . و اندازه كردن پيمانه را . و پيش گشن آوردن گوسپند را جهة آزمندى آن نر را . و دروغ گفتن و بازگشتن از آن . و باز داشتن و برگردانيدن يق عوره عن فلان اى كذب عنه . و عورته عن الامر اى صرفته . و آگندن چشمه و مانند آن يق عورت الركية : آگندم چشمههاى آن چاه را چندان كه خشك شد آب آن . تعويص ( ta'vis ) م . ع . عوص تعويصا : سخن و بيت دشوار معنى آورد به روى . تعويض ( ta'viz ) م . ع . عوض دادن يق عوضنى منه : عوض داد من را از آن . تعويق ( ta'viq ) م . ع . بر درنگ داشتن و باز داشتن و مشغول كردن . تعويق ( ta'viq ) ا . پ - مأخوذ از تازى - درنگى و تأخير و توقف و منع . تعويل ( ta'vil ) م . ع . بآواز بلند گريستن . و آواز زدن . و نازيدن . و بر كسى بار نهادن . و باران گريز ساختن . و عول عليه : يارى خواست از وى . و كذا عول به و عوله يق عول على بماشئت ( بصيغهء امر ) اى استعن به كانه يقول احمل على ما شئت . و عول عليه معولا : اعتماد كرد و تكيه نمود بر آن . تعويم ( ta'vim ) م . ع . دستهدسته نهادن كشت دروده را . و سال بر شدن خرما بن . تعوين ( ta'vin ) م . ع . يارى نمودن يق عونه تعوينا . و ميانه سال شدن . و عونت المراة اى صارت عوانا يعنى با شوى گرديد . و باربار جستن خر نر بر ماده . و در بهرهء ديگرى در آمدن . تعويه ( ta'vih ) م . ع . خداوند شتر و كشت آفت رسيده شدن . و به آخر شب فرود آمدن . و به جائى بند گرديدن . و خر كره را بلفظ عوه عوه خواندن . تعهد ( taahhod ) م . ع . تيمار داشتن و تازه كردن پيمان يق تعهدت فلانا و تعهدت ضيقتى . تعهد ( taahhod ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - شرط و عهد و پيمان و قرارداد و معاهده و ضمانت و كفالت و اجاره . تعهد دار ( taahhod - d r ) ا . پ . اجارهدار و دارندهء شرط و عهد . تعهد نامه ( taahhod - n me ) ا . پ . اجاره نامه و معاهده نامه . تعيب ( taayyob ) م . ع . تعيبه : نسبت داد آن را بعيب . و تعيب المتاع : با عيب قرارداد آن كالا را و عيبناك ساخت آن را . تعيث ( taayyos ) م . ع . تعيثت الابل : كمتر از سيرآبى آب خوردند شتران . تعيد ( taayyod ) م . ع . تعيد العاين بالمعيون : چشمزخم رسانيد و سخت مبالغه نمود در چشمزخم رسانيدن . و تعيدت المراة : اى خرجت فجاءة بلسانها على ضراتها و حركت يديها يعنى ناگهان در آمد آن زن ببدگوئى بر بنانجهاى خود در حالتى كه تكان مىداد دستهاى خود را . تعيس ( taayyos ) م . ع . سپيد سياهى مايل شدن شتر . تعيش ( taayyoc ) م . ع . بتكلف اسباب معيشت ساختن و طلب كردن آن را . تعيش ( taayyoc ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - زيست و زندگانى . و اسباب تعيش : لوازم زندگانى و اسباب معيشت . و تعيش كردن : زندگانى نمودن . تعيط ( taayyot ) م . ع . دراز گردن شدن . و سالها باردار نگرديدن شتر ماده بىآنكه نازاينده باشد . و جوش زدن سنگ و چوب و آب مانندى برآمدن از آن و ستبر گرديدن و يا روان شدن آن . و فرياد كردن و خروشيدن متكبر . و روان شدن . تعيل ( taavyol ) م . ع . خراميدن و خميدن و نازيدن در رفتار . تعين ( taayyon ) م . ع . ناشناسا نمودن خود را . و درنگ كردن جهة رسيدن به چيزى . و بيقين ديدن كسى را . و نزديك آمدن جهة اعانت . و چشمدار گرديدن چرم . و به چشم كردن مال را . و مخصوص شدن چيزى . و تعين عليه الشيىء : لازم شد بر وى بعينه . تعين ( taayyon ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - وجود و هستى . و حصه و بهره و هر چيز مخصوص به كسى . تعينات ( taayyon t ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - چيزهاى مخصوص و حصهها و بهرهها . و حق خدمت و حق زحمت و خدمت و منصب . تعيهر ( taayhor ) م . ع . سبك و بدكار گرديدن زن و زنا نمودن . تعيى ( taayyi ) م . ع . درماندن در كار . و راه نيافتن در كار . و استوار و نيكو كردن نتوانستن . و دشوار شدن كار . تعييب ( ta'yib ) م . ع . عيبناك ساختن و بعيب نسبت نمودن كسى را . تعيية ( ta'yeyat ) م . ع . سخن دشوار آوردن . تعييث ( ta'yis ) م . ع . عيث فلان : بدست جست فلان چيزى را در تاريكى . و عيث طيره : آميخته گرديد بر وى . و عيث