على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

777

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

تازى القوم : با هم نزديك شدند و يا با هم نشستند آن گروه . تازيان ( t ziy n ) م ف . پ . تاخته تاخته . و دوان دوان . و تاخت‌كنان . تازيان ( t ziy n ) ا پ . ج . تازى . عربان و مردمان عرب . و اسبان عربى . و سگان شكارى . تازيانه ( t zi ne ) ا . پ . چابك . و شلاق . و قمچى . و تازيانه خوردن : واقع شدن تازيانه بر كسى . و تازيانه زدن و يا تازيانه كردن : كسى را با تازيانه سياست كردن و تنبيه نمودن . تازيانه خور ( t zi ne - xor ) ص . پ . تازيانه زده شده و سياست شده . تازيانه زن ( t zi ne - zan ) ا . پ . آنكه تازيانه مىزند و سياست مىكند . تأزية ( ta'zeyat ) م . ع . ازى الحوض تأزية و تؤزيا : ازاء ساخت براى آن حوض . تأزيج ( ta'zij ) م . ع . ازجه تأزيجا : بنا نمود و دراز گردانيد آن را . تازيخانه ( t zi - x ne ) ا . پ . جائى كه سگ‌هاى شكارى را در آنجا نگاه مىدارند . تازيدن ( t zidan ) ف ل م . پ . دويدن . و سير كردن . و حمله كردن . و زادن . و پيدا شدن . و آتش افروختن و مشتعل كردن . و پيچاندن . و خم كردن . و سوراخ نمودن . و گرو بستن . و مبارزت نمودن . و شايستن و سزاوار شدن . تأزير ( ta'zir ) م . ع . ازار پوشانيدن . و قوى ساختن يق فلان از رحيطان - الدار يعنى پائين ديوارهاى خانه را فلان كاهگل كرده مستحكم گردانيد . تازى زبان ( t zir - zab n ) ا . پ . زبان عربى . تازى سوار ( t zi - sav r ) ص . پ . مسلط بر عرب . تازيك ( t zik ) ا و ص . پ . تاجيك . تازى كارد ( t zi - k rd ) ا . پ . ساطور . تازى نژاد ( t zi - nej d ) ص . پ . عربى الاصل و كسى كه اصلش عرب باشد . تاژ ( t j ) ا و ص . پ . چادر و خيمهء كرباسى و جز آن . و تازيانه . و نازك و ظريف و لطيف . تاس ( t s ) ا . پ . تلواسه و اضطراب و بىطاقتى . و ميل و شهوت به خوردن چيزهاى نامناسب و غير معتاد چنان كه در زنان آبستن پيدا شود . و پياله و طاس . و نيز تاس : مكعب كوچكى داراى شش سطح كه در روى آنها نقطه‌هاى چند نشان كرده و با آن نرد بازى مىكنند . تاسا ( t s ) ا . پ . اندوه و ملالت . و بيقرارى و تيره‌روئى از غم و الم . تاسانيدن ( t s nidan ) و تاسايانيدن ( t s y nidan ) ف م . پ . خفه كردن . تاس‌باز ( t s - b z ) ا . پ . نردباز . و جادوگر . و افسون‌گر . تأسر ( taassor ) م . ع . تأسر عليه : بهانه كرد و درنگ نمود . تاسع ( t se ' ) ا . ع . نهم و نه گرداننده و يقال تاسع تسعة و تاسع ثانية و لا يجوز تاسع تسعة . و اليوم التاسع : روز نهم . تأسف ( taassof ) م . ع . تأسف عليه : دريغ و درد خورد و اندوهگين گرديد بر وى . تأسف ( taassof ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - اندوه و فيرولاغ . و افسوس و حسرت . و پشيمانى و ندامت . و دريغ . و تأسف خوردن : دريغ خوردن . تاسل ( taassol ) م . ع . تأسل اباه : مانند پدر خود گرديد . تاسمصت ( t semsat ) ا . پ . بلغت بربرى ترنج . تاسمه ( t sme ) ا . پ . چرم خام . و دوال چرمى . و موى شانه كردهء بر فراز پيشانى چسبانيده . تأسن ( taasson ) م . ع . تأسن الرجل : در چاه در آمد مرد و از بوى بد آن بيهوش گرديد . و تأسن الماء : متغير شد آب . و تأسن اباه : اخلاق پدر خود گرفت . و تأسن : ياد كرد عهد گذشته را و تأخير و درنگ كرد . و تأسن عليه : بهانه جست به روى . تاسوعاء ( t su ) ا . ع . روز نهم محرم . تاسومة ( t sumat ) ا . ع . نعلين . تاسه ( t se ) ا . پ . اندوه و ملالت . و اضطراب و بىقرارى . و تيرگى روى از غم و الم . و فشار و فشردگى گلو بسبب سيرى و يا ملال و اندوه . و ميل و خواهش به خوردن چيزى نامناسب چنان كه در زنان آبستن پيدا مىشود و تاس و كيارا نيز گويند و بتركى و يار گويند . و آواز نفس كشيدن و نفس بر آوردن مردمان فربه . و مرطوب . و پى در پى نفس زدن مردم و اسب و جز آن از كثرت گرما و تلاش كردن و دويدن . تاسه‌زده ( t se - zade ) ص . پ . مبتلا بتاسه . تاسهمت ( t sehamt ) ا . پ . - مأخوذ از بربرى - يك نوع گياه ترشى . و ترنج . تاسه‌واسه ( t se - v se ) ا . پ . كلمهء واسه از اتباع است يعنى اضطراب و تلواسه و بيقرارى . تآسى ( ta si ) م . ع . غم‌خوارى نمودن و تعزيت كردن بعضى مر بعض را . تأسى ( taassi ) م . ع . تسلى گرفتن . تأسى ( taassi ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - اقتدا . و تأسى كردن : اقتدا كردن به پيشواى خود . تأسية ( ta'seyat ) م . ع . اندوه نمودن براى كسى و تسلى دادن اورايق اساه تأسية .