على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

778

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

تاسيد ( ta'sid ) م . ع . اسد الكلب تأسيدا : بر آغالانيد سگ را . تاسيدن ( t sidan ) ف م . پ . غمناك و دلگير شدن . تآسير ( ta sir ) ا . ع . تنگ روى زين . تأسير ( ta'sir ) ا . ع . تأسير السرج : دو الهائى كه به آن زين را بندند . تأسيس ( ta'sis ) م . ع . استوار كردن و بنياد نهادن . و در اصطلاح عروض تاسيس قافيه الفى است كه ميان آن و حرف روى يك حرف متحرك باشد . و در علم معانى آوردن كلمه‌ايست كه افادهء معنى تازه‌اى كند غير از معنى كلمهء اول و اين مقابل تأكيد باشد و ازينجاست كه گويند : التاسيس اولى من التاكيد . تأسيس ( ta'sis ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - بنا و بنياد . و تاسيس كردن و يا تاسيس نهادن : بنا نهادن و بنياد كردن و برپا كردن . تاسيل ( ta'sil ) م . ع . اسل المطر تاسيلا : رسيد ترى باران بكنار دست . و نيز تأسيل : تيز كردن هر چيزى . تاش ( t c ) ا . پ . كلفى كه بر روى و اندام مردم پديد آيد و آن را ماه گرفته نيز گويند . و خداوند و صاحب و خداوند خانه . و شريك و انباز . و شريك در سوداگرى . و يار و رفيق و همدم . و خواجه تاش : هم مكتب و هم قطار . و خيل تاش : هم ركاب و رفيق و همدم . تاشب ( taaccob ) م . ع . تأشب - الشجر : در هم پيچيد درختان . و تأشب القوم : بهم در آميختند آن گروه و مجتمع گشتند . و تأشب اليه : منضم شد بسوى او يق جاء فلان فيمن تأشب اليه . تاشك ( t cak ) ا . پ . مردم چابك و چالاك . و كره و مسكه . و آب ماست . تاشكل ( t ckel ) ا . پ . آزخ و ثؤلول . تاشكند ( t ckand ) ا خ . پ . شهرى از تركستان روس و پايتخت آسياى مركزى و داراى 124000 نفر جمعيت و اين شهر را در سابق چاچ و يا شاش مىگفته‌اند و كمان چاچى منسوب بدانجا بوده . تأشن ( taaccon ) م . ع . شستن دست با اشنان . تاشيب ( ta'cib ) م . ع . در هم پيچيده ساختن درختان . و بر آغالانيدن و بر انگيختن . تأشير ( ta'cir ) م . ع . اشرت المراة اسنانها تأشيرا : نيكو و خوب گردانيد آن زن دندانهاى خود را . تأشير ( ta'cir ) ا . ع . چيزى كه ملخ بدان مىگزد . ج . تآشير ( ta cir ) . تآشير ( ta cir ) ع . ج . تأشير . تاصص ( taassos ) م . ع . مجتمع گرديدن يق تأصص القوم . تأصل ( taassol ) م . ع . تأصل - الشجر : با اصل گرديد درخت و ثابت و راسخ شد بيخ آن . تأصيته ( ta'seyat ) م . ع . اصى تأصية : دشوار گرديد . تاصيد ( ta'sid ) م . ع . اصدته تاصيدا : اصدة پوشانيدم او را يعنى پيراهن كوچك و زير پيراهنى . تأصيص ( ta'sis ) م . ع . محكم و سخت گردانيدن . و چسباندن بعضى را به بعض . تأصيل ( ta'sil ) م . ع . محكم و استوار كردن . تآطر ( ta tor ) م . ع . كج و خم گرديدن . تاطر ( taattor ) م . ع . خود را در بند داشتن و تاطر الرمح : خم گرديد نيزه و كج شد . و تاطرت المراة خانه‌نشين شد زن . و نيز تأطر ناكدخدا ماندن زن در خانهء پدر و مادر خود تا مدتى . تاطم ( taattom ) م . ع . تأطم عليه : خشم گرفت بر وى . و تأطم السيل : بلند گرديد موجهاى سيل وزد بعضى را بر بعضى . و تاطم الليل : سخت شد تاريكى شب . و تأطم السنور : آواز كرد گربه در جواب و تأطم فلان : خاموش شد فلان و آنچه در دل داشت اظهار نكرد . تأطيد ( ta'tid ) م . ع . اطد الله ملكه تاطيدا : ثابت دارد خدا ملك او را . تأطير ( ta'tir ) م . ع . مايل گردانيدن و خم دادن چيزى را . و پى پيچيدن بر سوفار تير . تأطيم ( ta'tim ) م . ع . اطم الهود ج تأطيما : پوشيد هوده را بجامه . تاعة ( t at ) ا . ع . يك لخت ستبر از فله . تاعس ( t es ) ص . ع . هلاك‌شونده . و بر روى در افتنده . و خوارگردنده . تاغ ( t q ) ا . پ . درخت تاخ . و غضا . و تخم‌مرغ . و ا خ : قلعه‌اى در سيستان . تاغايت ( t - q yat ) م ف . پ . تا انتها و تا انقضا . تاغستان ( t qest n ) ا . پ . جايى كه درخت تاغ بسيار باشد . تاغندست ( t qandast ) و ( t qondast ) ا . پ عاقرقرحا . تافة ( t fat ) ا . ع . ما فيه توفة و لا تافة : نيست در آن عيب يا زيادتى يا حاجت يا درنگ و كاهلى . تافت ( t ft ) ا . پ . چاپ و طبع . و باسمه . تافتخانه ( t ft - x ne ) ا . پ . چاپخانه و مطبعه . تافتگى ( t ftegi ) ا . پ . تابيدگى . و پيچيدگى . و برگشتگى . و خستگى . و آزار و اذيت .