على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
85
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
اتيل و برموراتيل و يدوراتيل مىشود يعنى اتر ساده توليد مىگردد . و چون با اسيدها تركيب شود توليد اتر مركب مىنمايد . مر . اسيد . اتيه ( atyah ) ص . ع . سرگشته و حيران در بيابانها . و متكبر و مغرور و خودبين . و قولم ما اتيهه ( كلمهء تعجب ) يعنى چه سر گردانست او . اث ( ass ) ص . ع . موى و گياه بهم پيچيدهء انبوه . و زن كلان سرين . و هر چيز بسيار بزرگ . ج اثاث . اثاء ( es ' ) م . ع . تباه كردن درز چرم . و درفش ستبر زده بريسمان باريك دوختن . و اثاى فيهم : كشت ايشان را . و مجروح گردانيد . اثاء ( es ' ) ج ا . ع . سنگها و احجار . اثاءة ( es at ) م . ع . - از اثا و ثوء هر دو مىآيد - يق اثئته به سهم : زدم او را تير . اثاب ( as b ) و اثأب ( as'ab ) ا . نام درختى . اثابة ( es bat ) م . ع . اثاب الحوض اثابة : پر آب گردانيد آن حوض را . و اثاب فلان : بشتافت فلان . و اثاب الرجل : فربه شد آن مرد پس از لاغرى از بيمارى . و اثاب الشيئى : اعادهء آن چيز كرد . و اثابه الله : پاداش دهد او را خداى . اثابى ( as biy ) ع . ج . اثبية ( osbayyat ) اثاث ( as s ) ا . ع . رخت خانه و مال . و ا ج . همهء مال يعنى شتران و گوسپندان و بندگان و كالاى خانه و جز آن . ج اثئه : ( aessat ) و اثث . اثاث ( as s ) م . ع . اث النبات اثاثا و اثاثة و اثوثا ( از باب ضرب و نصر و سمع ) : انبوه شد آن گياه و بهم پيچيد . و اثت المراة : كلان سرين شد آن زن . و اث الشيى : بسيار گرديد آن چيز و بزرگ شد . اثاث ( es s ) ع . ج . اثيث و اثّ و اثّة . ( ossat ) . اثاث البيت ( as sol - beyt ) ا ج . پ . - مأخوذ از تازى - كالا و متاع خانه كه خنفر و دامال نيز گويند . اثاثة ( as sat ) ا . ع . واحد اثاث . اثاثة ( as sat ) م . ع . اث اثاثا و اثاثة مر . اثاث را . اثاثه ( as se ) ا ج . پ . - مأخوذ از تازى - كاچار و كاچال و ضروريات و ما يحتاج خانه . اثاثى ( as siy ) ا . ع . ديگدان . و ا خ . نام اسبى . اثار ( es r ) م . ع . اثار اثارا : قصاص يافت . اثارب ( as reb ) ع . ج . اثرب و ثرب . اثارة ( as rat ) ا . ع . بقيهء از علم كه برگزيده و نقل كرده شود از سلف . و اثر و بقيهء پيه يق سمنت الابل على اثارة : فربه شدند شتران بر بقيهء پيهى كه پيش از اين دارا بودند . اثارة ( as rat ) م . ع . اثر الحديث اثرا و اثارة و اثرة ( از باب ضرب و نصر ) : نقل كرد سخن را و روايت نمود . و حديث مأثور : ا . سخنى كه خلف از سلف روايت كند . اثارة ( es rat ) م . ع . اثاره اثارة : برانگيخت او را . و اثار الارض : شيار كرد آن زمين را و كاشت . و اثار القرآن : بحث كرد از علم قرآن . اثافى ( as fi ) و ( as fiy ) ا . ع . ديگدان و سهپايه . ج : اثفية ( osfiyat ) و ( esfiyat ) . و ا خ : نام چند ستاره مقابل رأس القدر . و ثالثة الاثافى : پارهسنگ پيوسته بكوه كه پهلوى آن دو سنگ ديگر نهاد بر آن ديگ نهند . و قولهم رماه الله بثالثة الاثافى يعنى مبتلا گرداند او را خداوند به بدترين بلاها - گويا براى بلا سه درجه قرار داده و هر درجه را يك ديگ پايه گفتهاند . و هو ثالثة الاثافى : او سر فتنه و مبداء فساد است و فتنه نمىخيزد مگر از او . اثاكيل ( as kil ) ع . ج اثكول ( askul ) . اثال ( as l ) و ( os l ) ا . ع . بزرگى موروثى و بزرگى ذاتى . اثال ( es l ) ع . ج اثلة ( aslat ) . اثال ( os l ) ا خ . ع . نام مردى . و ج ا خ . نام چند آب . و ا خ . نام صحابى . اثام ( as m ) ا . ع . پاداش بدى . و ص . گناهكار . و اخ نام وادى در جهنم . اثام ( as m ) م . ع . اثمه الله فى كذا اثما و اثاما ( از باب ضرب و نصر ) : گناهكار شمرد او را خداى در اين كار . اثام ( as m ) و ( es m ) ا . ع . پاداشبزه . و جريمانه و تاوان . اثام ( as m ) و ( es m ) م . ع . اثمه اثاما و اثاما و مأثما ( از باب ضرب ) : پاداش گناه داد او را . اثام ( ass m ) ص . ع . گناهكار . اثامى ( as mi ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - مدعى در دعوا . اثانين ( as nin ) ع . ج اثنان . اثاوة ( es vat ) م . ع . اثوت به و عليه اثوا و اثاوة ( از باب نصر ) : نمامى و سخن چينى از او كردم نزد پادشاه يا غير آن . اثاولة ( as velat ) ص ج . ع . اشياخ اثاولة : پيران ديرخيز سسترو . اثايه ( es yat ) م . ع . اثيت به و عليه اثيا ( esiyan ) و اثاية ( از باب ضرب ) : سخنچينى و نمامى كردم از او نزد سلطان و غير آن . اثاية ( as yat ) و ( es yat ) و ( os yat ) ا خ . ع . نام چاهى در ما بين مكه و مدينه .