على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
753
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
پهنبينى ( pahn - bini ) ص . پ . كسى كه بينى او پهن و فرورفته باشد . پهند ( pahand ) ا . پ . دامى كه بدان آهو گيرند . پهندار ( pahan - d r ) ص . پ . عريض و گشاده . پهنساز ( pahn - s z ) ص . پ . آنكه پهن مىكند و منبسط مىسازد . پهنور ( pahnur ) ا . پ . حنظل و هندوانهء ابو جهل . پهنه ( pahne ) ا . پ . چوگان بازى و گوى بازى . و ميدان . و پهنا و عرض . و قطن كه پهنى ران آدمى و ساير حيوانات باشد از جانب درون . و پهنا و عرض . و طبطاب كه نوعى از چوگان است و سرش مانند كفچه و گوى را در آن نهاده در هوا اندازند . و چوبى مخروطى تراشيده كه كودكان ريسمانى بر آن پيچند و بر زمين اندازند تا بچرخد . پهنه ( pahane ) ا . پ . پهن ( pahan ) . پهنى ( pahni ) ا . پ . مقابل درازى . و عرض مقابل طول . و هموارى . پهنيدن ( pahnidan ) ف م . پ . منبسط كردن و گستردن و كشيدن . پهوت ( pahut ) ا . پ . - مأخوذ از هندى - خربزه . پهى ( pahi ) ا . پ . حنظل و خرزهره . پهين ( pahin ) ص . پ . بسيار پهن و گشاد . پى ( pay ) ا و م ف . پ . عصب و رگ و وتر . و پاى و قدم . و نشان و نقش پاى و اثر قدم . و زه . و ديوار . و جرز . و بن و بيخ ديوار . و دنبال و عقب و تعاقب . و پاشنه . و صف . و توانائى و قوت و تاب و زور . و بهانه . و مكر و حيله . و قصد و اراده . و وقت و هنگام . و بار و مرتبه . و براى و بهر . و پس و بعد . و پى بردن : نشان يافتن و از پى تو از عقب تو و از دنبال تو و از پى رفتن : از دنبال رفتن . و در پى درآمدن : در عقب درآمدن . و از پى فلان كار از بهر فلان كار . و چند پى : چند مرتبه و چند بار . و پى آوردن تاب و طاقت آوردن . و پى كردن پى و رگ پا را از بالاى پاشنه قطع كردن تا قابل رفتار نباشد و عاجز كردن و بىرفتار كردن . و پى زدن : برخورد كردن سم پاى اسب بر پى دست آن . پى ( pey ) ا . پ . مخفف پيه و بمعنى آن . پيا ( pi ) ا . پ . مرد و مردم . پياب ( pay b ) ا . پ . قعر كه ته حوض و بن دريا بود . و نهايت هر چيز . و تاب و طاقت و زور . پياپى ( pay - pay ) م ف . پ . متعاقب و متواتر و پىدرپى و على الاتصال . و پياپى آمدن : متعاقب و از عقب هم آمدن . و پياپى گفتن : پشت سر هم گفتن . و پياپى شدن : متواليا و پىدرپى تعاقب كردن . پيادگان ( pi dag n ) پ . ج . پياده . پياده ( pi de ) ا ص . پ . نقيض سواره كسى كه سوار نباشد و بر روى پاهاى خود حركت كند . و مهرهاى از مهرههاى شطرنج . و نوعى از گل سرخ . و نوعى از درخت بيد و تاك . و مردم بىسواد و بىعلم و فضل . و پياده شدن : از مركوب پائين آمدن خواه آن مركوب يكى از ستور باشد و يا كشتى و يا كالسكه و كجاوه و تخت . و پياده نهادن زبون دانستن حريف و اعتنا نكردن به او . پيادهپا ( pi de - p ) ص . پ . آنكه پياده مىرود . و راجل . پيادهرو ( pi de - rov ) ا . پ . پيك و قاصد و راهى كه پيادگان در آن حركت مىكنند و راه سنگ فرش شده . پياده نفرات ( pi de - nafar t ) ا . پ . لشكر پياده و فوج پياده . پيارك ( pi rak ) ا . پ . مرغى شبيه به بلبل در شكل و صدا ولى كوچكتر و سبز رنگ . پياز ( pi z ) ا . پ . گياهى بستانى كه ريشهاش غدهاى و مأكول است و بتازى بصل گويند . و جزء غدهء از بعضى نباتات ديگر مانند پياز لاله . و ريشه موهاى انسانى . و پياز دشتى : بصل الفار . و پياز موش : عنصل . و پياز سگ : كلشيك . پيازفروش ( pi z - farovc ) ا . پ . كسى كه پياز مىفروشد . پيازك ( pi zak ) ا . پ . مصغر پياز و گياهى كه از آن بوريا بافند . و نوعى از گرز كه سر آن را با زنجير و يا دوالى بر دستهاش نصب كنند . وا . خ . قريهاى در دامن كوه معدن لعل . پيازكى ( pi zaki ) ا و ص . پ . نوعى از ياقوت قيمتى . و منسوب بقريهء پيازك . پيازليز ( pi z - liz ) ا . پ . نوعى از پياز دشتى مأكول . پيازو ( pi zu ) ا . پ . عنصل . پيازوا ( pi z - v ) ا . پ . يك قسم خورش كه لذيذ و بطئ الهضم است و از پياز ترتيب دهند . پيازى ( pi zi ) ا . پ . نوعى از لعل قيمتى و نوعى از گرز كه بتركى چوكن گويند . و پياز دشتى . و هر چيز كه برنگ پياز باشد . پيازىرنگ ( pi zi - rang ) ص . پ . گل سرخى و عنابى و ارغوانى . پياستو ( pi stu ) ا . پ . خميازه و بخر و بوى دهان و گند دهان و بياستو . پياله ( pi le ) ا . پ . آوندى از بلور و چينى و جز آنها كه با آن شراب و ديگر مايعات نوشند . و چشم معشوق . و پيالهء جور : جام