على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

752

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

بر آن . پهانسى كردن ( pah nsi - kardan ) ف م . پ . بدار كشيدن و خفه كردن . پهانه ( pah ne ) ا . پ . چوبكى كه درودگران در شكاف چوبى كه مىشكافند گذارند و كفش گران در ميان كفش و قالب . و نيز چوبكى كه در زير در گذارند تا بسته و گشوده نگردد . په‌په ( paha - pah ) پ . كلمهء تحسين و در هنگام تحسين كه با حيرت آميخته باشد گويند . پهتان ( pahat n ) ا خ . پ . طايفه‌اى از افغان . پهر ( pahr ) ا . پ . يك حصهء از چهار حصهء روز و چهار حصهء شب چه شبانروزى را به هشت حصه تقسيم كرده و هر حصه را پهر گويند و اين در هندوستان بيشتر متداول است . پهر ( pohr ) ا . پ . مدرسهء جهودان . پهره ( pahre ) ا . پ . پاس و محافظت و حمايت . و حصه‌اى از شب . پهره‌دار ( pahre - d r ) ص . پ . پاس‌دار و محافظ و حامى . پهل ( pahl ) ا . پ . گروه و طايفه . و مهماندار . پهلو ( pahlov ) ا . پ . شهر . و مردم شجاع و دلاور و مردم بزرگ و مقدس و صاحب حال . و ا خ : سام پسر نوح . و هر جائى كه به زبان پهلوى تكلم كنند . و اطراف اصفهان . پهلو ( pahlu ) ا . پ . جنب كه جزء طرفى و خارجى سينهء انسان و ساير حيوانات بود . و طرف و كنار هر چيز . و فايده و نفع . و پهلو تهى كردن : كناره كردن و دورى گزيدن و پرهيز و اجتناب نمودن از چيزى و از كسى و تنها شدن . و پهلو دادن : منفعت رسانيدن و نزديكى نمودن و دورى كردن و كناره گزيدن و روگردانيدن . و پهلو داشتن : نفع و فايده رسانيدن به كسى . و پهلو زدن يا پهلو ساييدن : برابرى كردن در مال و قدر و مرتبه . و پهلو كردن : گريختن و روى برتافتن و ترك دادن و اجتناب نمودن و احتراز كردن . و پهلو لشكر : جناح لشكر . و پهلو نهادن : خوابيدن . و به پهلو افتادن : بر روى جنب افتادن و مردن و كشته شدن . و با پهلو بودن : نفع و فايده به كسى رسانيدن . و بىپهلو بودن : بىنفع و فايده بودن . پهلوان ( pahlav n ) ا . پ . مردم سخت و توانا و دلاور و قوى جثه و بزرگ و ضابط و درشت اندام و درشت‌گوى . و پهلوان سپهر : مريخ . پهلوان ( pahlov n ) پ . ج . پهلو . پهلوانانه ( pahlav n ne ) م ف . پ . بطور شجاعت و دليرى و بطور پهلوانى . پهلوانى ( pahlav ni ) ا و ص . پ . شجاعت و دليرى . و منسوب به پهلوان . و زبان پهلوى و شهرى و زبان شهرى . پهلودار ( pahlu - d r ) ص . پ . مدد گار و معين . و جوانمرد و بلندهمت . و استوار . و سخن سرزنش‌آميز و گستاخانه . پهلوزبان ( pahlov - zab n ) ا و ص . پ . زبان پهلوى . و آنكه به زبان پهلوى تكلم مىكند . پهلوزن ( pahlu - zan ) ص . پ . آنكه دعوى برابرى مىكند . و لاف زن . و مغرور و خودبين . پهلوساى ( pahlu - s y ) ا و ص . پ . برابر و مساوى . و هم پهلو . و همدم و مونس . و حريف و رقيب . پهلوشكاف ( pahlu - cek f ) ص . پ . آنكه چاك مىدهد پهلوى دشمن خود را . پهلونژاد ( pahlov - nej d ) ص . پ . آنكه از نسل و نژاد پهلوان باشد . پهلونشين ( pahlu - necin ) ص . پ . يار و رفيق و همدم . پهلوى ( pahlavi ) ا و ص . پ . پهلوانى و شهرى . و زبان شهرى . و مردم قديم ايران . و آنچه منسوب به آن مردم است . و زبان پهلوى : زبانى كه پس از اشكانيان در دربار ايران متداول گرديد . پهله ( pahle ) ا . خ . پ . اصفهان و رى و دينور . پهمزك ( pahmazak ) ا . پ . سيخول و خارپشت بزرگ تيرانداز . پهن ( pahn ) ا و ص . پ . عريض و منبسط . و پخت و پخش . و فراخ . و پهن بودن : عريض بودن . و پهن شدن : منبسط و منتشر شدن . و پهن كردن عريض كردن و منتشر و منبسط كردن . پهن ( pahan ) ا . پ . شيرى كه در پستان مادر از شفقت و محبت مادرى به جوش مىآيد . پهن ( pahen ) ا . پ . سرگين اسب و استر و خر . پهنا ( pahn ) ا . پ . عرض مقابل طول و فراخى و گشادى و وسعت . پهناكش ( pahn - kac ) ا . پ . ابزارى مر جولاهگان را كه آهنجه نيز گويند . مر . آهنجه . پهنانه ( pahn ne ) ا . پ . نوعى از ميمون و كليچهء روغنين . پهناور ( pahn var ) ص . پ . هر چيزى كه عرض بسيار داشته باشد . و دشت پهناور : دشت عريض و منبسط . پهناورى ( pahn vari ) و پهنائى ( pahn i ) ا . پ . عرض . و گشادگى و وسعت و فراخى . و پهنائى زمين : انبساط و گستردگى زمين . و پهنائى عمر : فراخى و آسايش زندگانى .