على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

745

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

پنج‌چوبه ( panj - covbe ) ا . پ . يك نوع خيمه‌اى . پنج‌دعا ( panj - do ) ا . پ . پنج نماز يعنى نماز ظهر و عصر و مغرب و خفتن و صبح . پنج‌ده ( panj - deh ) و پنج‌ديه ( panj - dih ) ا خ . پ . نام قصبه‌اى نزديك مرغاب از ولايات مرو . پنجر ( panjar ) ا . پ . پنجره و هر چيز مشبك و قفس . پنج روز ( panj - rovz ) و پنج روزه ( panj - rovze ) ص . پ . مدت كم و اندك و عمر انسانى . پنجره ( panjare ) ا . پ . هر چيز شبكه‌دار و مشبك . و قفس جانوران . و ديدبان كشتى و پنجرهء لاجورد : آسمان . پنجره ( penjare ) ا خ . پ . ولايتى از توران . پنجره‌دار ( panjare - d r ) ص . پ . اطاقى كه داراى پنجره باشد . پنج سال ( panj - s l ) ص . پ . پنج‌ساله يعنى كسى كه داراى پنج سال بود . پنج‌سالگى ( panj - s lagi ) ا . پ . سن پنج سال . و روشنى . پنجش ( panjec ) ا . پ . استعمال . و اندوه . و آسيب و آفت . پنجش ( penjac ) ا . پ . گلولهء پنبهء حلاجى كرده . پنج شاخ درخت ( panj - c xe - deraxt ) و پنج شاخ دست ( panj - c xe - dast ) ا . پ . گياه پنج انگشت . پنج شاخه ( panj - c xe ) ص . پ . هر چيزى كه منشعب به پنج شعبه گردد . پنج شعبه ( panj - co'be ) ا . پ . حواس خمسهء ظاهر كه سامعه و باصره و ذائقه و شامه و لامسه باشد . پنجشنبه ( panj - canbe ) ا . پ . روز پنجم از ايام هفته . پنجشيدن ( panjcidan ) ف م . پ . فشردن . و پراكنده كردن . و نشكنج گرفتن . پنج عيب ( panj - ayb ) و پنج عيب شرعى ( panj - aybe - car'i ) ا . پ . دزدى و زنا و قمار و شرب خمر و دروغ . پنجك ( panjak ) ا . پ . گياهى . پنجك ( ponjak ) ا . پ . گلولهء پنبهء حلاجىشده . پنجگان ( panjag n ) پ . ج . پنج . پنجگانه ( panj - g ne ) ص . پ . منسوب به پنج . پنجگاه ( panj - g h ) ا . پ . پرده‌اى از موسيقى . و اوقات نماز پنجگانه . و حواس خمس . پنج گنج ( panj - ganj ) ا . پ . حواس خمس ظاهر . و پنج نماز . و خمسهء نظامى . پنج گوشه ( panj - govce ) ص . پ . پنج زاويه . پنجم ( panjom ) ص . پ . تعيينى منسوب به پنج يعنى چيزى كه در مرتبهء پنج واقع شده . و پنجم رواق : آسمان پنجم كه فلك مريخ باشد . پنجمر ( panjmer ) و پنجمير ( panj - mir ) ا خ . پ . نام ولايتى از توران . پنجمين ( panjomin ) ص . پ . چيزى كه در مرتبهء پنجم واقع شود . پنجنگشت ( panjangoct ) ا . پ . گياهى دوائى كه پنج انگشت و پنتافيليون نيز نامند . و ا . خ . موضعى نزديك تبريز . پنجنوبت ( panj - novbat ) ا . پ . پنج هنگام كه بر در پادشاهان نوازند . مر . نوبت . و پنج آلت اعلان جنگ كه دهل و دمامه و طبل و دف و سنج باشد . و پنج وقت نماز و پنج نوبت زدن و يا نواختن : اظهار جاه و سلطنت كردن . پنجنوش ( panj - novc ) ا . پ . معجونى مقوى . پنجورق ( panj - varaq ) ا . پ . پنجنگشت . پنج و شش و هفت و چهار ( panjo - ceco - hafto - cah r ) پ . كنايه از حواس خمسه و جهات سته . و سيارات سبعه . و عناصر اربعه . پنجوگشت ( panjugoct ) ا . پ . پنج او گشت . پنجه ( panje ) ا . پ . مشت دست با پنج انگشت . و كف پاى با پنج انگشت . و چنگ . و مشت و دستى كه انگشتان وى گشاده باشد . و چنگال طيور . و چنگ حيوانات . و قسمى از مشعل شبيه به پنج انگشت . و هر چيز شبيه به پنج انگشت . و دستى كه از عاج سازند جهة خاراندن پشت . و دسته و قبضه . و سنگهاى گلوله مانندى كه ديدبانان به روى حصار قلعه گذارند . و سنگ منجنيق و سنگى كه از كشتى به كشتى دشمن پرتاب كنند . و قسمى از رقص كه جمعى دست يكديگر را گرفته با هم رقص كنند . و پنجهء آفتاب و يا پنجهء خورشيد : شعاع آفتاب . و پنجه به خون كسى تر كردن : كشتن . و پنجه به روى زدن : افترا زدن و رو سياه كردن . و پنجهء بيچاره : كواكب متحيره كه عطارد و زهره و مريخ و مشترى و زحل باشد . و پنجه تيز كردن : جنگ‌جوئى و ستيزه كردن . و پنجهء دزديده : خمسهء مسترقه يعنى پنج‌روزى كه در آخر سال جلالى بر اسفندار مذمى افزايند و جزء آن حساب نمىكنند و فروردگان و فرورديان نيز گويند و هم كبيسه را گويند . و پنجهء دليرانه :