على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

696

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

و نزد غير اصمعى ما بعد هر دو مرفوع آيد بابتدائيت و خبريت . بىنماز ( bi - nam z ) ص . پ . حايض و زن حايض و دشتان . بىنمازى ( bi - nam zi ) ا . پ . حيض و دشتان . بىنمك ( bi - namak ) ص . پ . بىمزه و بدون نمك . و زشت‌رو و بدريخت . بىنمكى ( bi - namaki ) ا . پ . بىمزگى . و بىوفائى . و نمك بحرامى . و بدوضعى و بدريختى . بىنمود ( bi - namud ) ص . پ . ناپديد . و آنكه نمايش نداشته باشد . بينندگان ( binandeg n ) پ . ج . بيننده . بينندگى ( binandegi ) ا . پ . بصيرت . و نگرندگى . و عاقبت‌انديشى . بيننده ( binande ) ص . پ . بينا و ناظر و صاحب وقوف . و عاقبت‌انديش . و چشم . بىننگ ( bi - nang ) ص . پ . بىشرم . و بىعار . و رسوا و بىآبرو . و بىعيب . بىننگ و ناموس ( bi - nango - n mus ) ص . پ . عارى از نام نيك و صفات نيك . بىننگى ( bi - nangi ) ا . پ . بىعارى . و بىوقارى . و بىشرمى . بىنوا ( bi - nav ) ص . پ . بىسامان . و درمانده و عاجز . و بدبخت . و بىسرانجام و گدا . و ساكت . بىنوائى ( bi - nav i ) ا . پ . بىسرانجامى و گدائى و بيچارگى . و افلاس . و نداشتن آواز و گفتار . بىنور ( bi - nur ) ص . پ . بدون روشنى . و نابينا و كور . و بىنور كردن ف م . : فرونشاندن چراغ و خاموش كردن . بينونة ( baynunat ) ا خ . ع . دهى به بحرين و بينونة الدنيا و بينونة القصوى : دو ده درشق بنى سعد . بينونة ( baynunat ) م . ع . بان بينا و بيونا و بينونة . مر . بين ( bayn ) . بينه ( bine ) ا . پ . آنجائى از حمام كه در آن رخت مىكنند . بينونت ( baynunat ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - جدائى و مفارقت . بينه ( bayyene ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - دليل واضح و آشكار . و دليل و برهان قطعى . بىنهايت ( bi - neh yat ) م ف . پ . چيزى كه انتها نداشته باشد . و گاه اين كلمه را در كثرت استعمال مىكنند يعنى خيلى و بسيار و زياد . بينى ( bini ) ا . پ . جزء برآمدهء از صورت كه در ما بين دهان و پيشانى واقع شده و قوهء شامه در جوف آن مىباشد . و نوك چكمه . و پوزهء حيوانات . و بينى چراغ : فتيله و يا شعلهء آن . و بينى كوه : دماغهء كوه . و قلهء آن . و بينى فشاندن ف ل . : عطسه كردن . و فشاردن بينى . و خرخر كردن . بينياز ( bi - ni z ) ص . پ . توانگر . و بىاحتياج و مستغنى . و بىتعلق . و آزاد . و رستگار . و م ف . بدون درخواست و التماس . و بىنياز كردن ف م . : مستغنى كردن . بينيازى ( bi - ni zi ) ا . پ . استغنا و توانگرى . بينىبند ( bini - band ) ا . پ . نقاب . و چيزى كه به روى بينى بندند مانند زنان تازى . بينيث ( baynis ) ا . ع . نام ماهى دريائى . بينىدار ( bini - d r ) ص . پ . چكمه و يا كفش نوك‌دار . بينىدر ( bini - dar ) ا . پ . پردهء در اطاق و يا خيمه . و پيچ آهنى كه بدان تخته‌ها را محكم سازند . بينىدراز ( bini - dar z ) ا . پ . ماهى دريائى بزرگى كه فرنگيان استورژن گويند . بينىدره ( bini - dare ) ا . پ . منخر و سوراخ بينى . بينىور ( bini - var ) ا . پ . نقابى كه مىپوشاند بينى را . بيو ( bayov ) ا . پ . عروس - مقابل داماد . بيو ( biov ) و ( beyv ) ا . پ . كرمكى كه پارچهء پشمين و كاغذ را مىخورد و تباه مىسازد . بيوار ( beyv r ) ا . پ . بيور . مر . بيور . بىوارث ( bi - v res ) ص . پ . كسى كه اولاد نداشته باشد تا ميراث وى را برند . و بىمالك و بىصاحب . بيواره ( beyv re ) ص . پ . بىكس و غريب و اجنبى و بيگانه . و درمانده و عاجز . و بىقدر و مرتبه . و بىاعتبار . بيواره ( beyv re ) ا . پ . وردنه و چوبى كه بدان خمير را تنك سازند . بيواز ( beyv z ) ا . پ . خفاش . و قبول و پسند . و پاسخ و جواب . و ص . ساكن و آرام . بيوازيدن ( beyv zidan ) ف م . پ . پاسخ دادن . و قبول كردن عرض و درخواست را . بيواسطه ( bi - v sete ) م ف . پ . بدون ميانجى . و بدون جهت و بدون سبب . بيوالى ( bi - v li ) ص . پ . بدون حامى . و بدون مربى . بيوان ! ( biv n ) پ . كلمهء امر يعنى ترك كن و بگذار . بىواهمه ( bi - v heme ) ف م . پ . بدون ترس . و بدون التفات . بيوايگى ( bi - v yegi ) ا . پ . عدم ضرورت و عدم لزوم و حاجت . بيوايه ( bi - v ye ) ص . پ . بىضرورت و بدون لزوم و حاجت .