على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

697

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

بيوباريدن ( beyovb ridan ) و ( beyavb ridan ) ف م . پ . بلع كردن و ناجاويده فروبردن و اوباريدن . بيوبردن ( beyovbordan ) و ( beyubordan ) ف م . پ . فروبردن . بيوپارى ( beyovp ri ) ا . پ . - مأخوذ از سانسكريت . بازرگان و سوداگر و تاجر . بيوت ( boyut ) ع . ج بيت ( bayt ) . بيوت ( boyut ) ج ا . پ . - مأخوذ از تازى - خانه‌ها . بيوت ( bayyut ) ا . ع . آب سرد و شبينه . و نان شبينه . و نيز شب ماندهء در مشك . و كارى كه كسى بانديشهء آن شب گذارند . بيوتات ( boyut t ) ع . ج بيوت و ج ج بيت ( bayt ) . بيوتات ( boyut t ) ج ا . پ . - مأخوذ از تازى - خانه‌ها . و بيوتات دولتى : عمارات دولتى و ادارات دولت . بيوتاتى ( boyut ti ) ص . پ . منسوب و متعلق به بيوتات . بيوتة ( bayyutat ) ص . ع . سن بيوتة : دندان محكم كه ساقط نشود . بىوجود ( bi - vojud ) ص . پ . غير موجود . و معدوم . و دون و كمينه و پست و فرومايه و حقير و خوار . بيود ( boyud ) م . ع . بادت الشمس بيودا ( از باب ضرب ) : فرورفت آفتاب . و باد بودا و بيدا و بوادا و بيادا و بيودا و بيدودة . مر . بواد . بيور ( bivar ) و ( beyvar ) ا . پ . ده هزار . و گردو و بادام و پسته‌اى كه مغز آنها تيز گشته و ضايع شده باشد . و فلفل فرنگى . بيور ( beyvar ) و ( bayur ) ا خ . پ . ضحاك تازى . بيورد ( beyvard ) ا خ . پ . نام پهلوانى تورانى . و نام شهرى در خراسان كه ابيورد نيز گويند . بيورسب ( beyvarasb ) ا خ . پ . ضحاك تازى . بيورنباره ( beyavranab re ) ا خ . پ . شهرى در مصر . بيوز ( boyuz ) م . ع . بازبيزا و بيوزا . مر . بيز ( bayz ) . بيوس ( bayus ) ا . پ . آز و حرص . و شهوت . و اميد . و نگرانى و انتظار . و چاپلوسى و تملق . و خضوع و فروتنى . بيوستن ( byustan ) ف م . پ . استعفا كردن . بيوسنده ( bayusande ) ص . پ . متواضع . و اميدوار . و چاپلوسىكننده . بيوسيدن ( bayusidan ) ف ل . پ . اميد داشتن . و اميدوار گرديدن . و طمع كردن . و چاپلوسى نمودن . بيوش ( boyuc ) ا . پ . اميد . و فروتنى و شنوائى . و خجالت از افلاس و تنگدستى . بيوشانيدن ( boyuc nidan ) ف م . پ . تواضع و فروتنى كردن فرمودن . بيوض ( bayz ) ص . ع . مرغى كه خايه نهاده باشد ج : بيض ( biz ) و ( boyoz ) . بيوض ( boyuz ) ع . ج بيضة ( bayzat ) . بىوضعى ( bi - vaz'i ) ا . پ . بىترتيبى . و نداشتن آداب و اطوار نيك . بيوع ( boyu ' ) ع . ج بيع ( bay ' ) . بىوفا ( bi - vaf ) ص . پ . كسى كه عهد و پيمان را بسر نبرده و دوستى را به آخر نرساند و ناسپاس و نمك به حرام و بىحقيقت و غدار . و ناپايدار . بىوفائى ( bi - vaf i ) ا . پ . بدعهدى . و ناسپاسى و غدر و خيانت . و ناپايدارى . بيوقت ( bi - vaqt ) م ف . پ . بىگاه . و بىموقع . و بىهنگام . بىوقر ( bi - vaqr ) ص . پ . سبك و جلف . و بىاعتبار . بىوقوف ( bi - voquf ) ص . پ . بىعلم و نادان . و ناآزموده كار . بيوگ ( bayovg ) و بيوگان ( bayovg n ) ا . پ . عروس - مقابل داماد . بيوگانى ( bayovg ni ) ا . پ . عروسى و نكاح . و جشن بيوگانى : جشن عروسى . بيوگندن ( beyavgandan ) ف م . پ . بيفگندن . بيوگى ( beyvagi ) ا . پ . بىزنى . و بىشوهرى . بيوليدن ( boyulidan ) ف م . پ . اميد داشتن . و اعتماد كردن . و ملاحظه كردن . بيون ( bayun ) ا . پ . ترياك و افيون . بيون ( bayun ) ا . ع چاه فراخ دور تك . بيون ( boyun ) م . ع . بان الشيئ بينا و بيونا و بينونة . مر . بين . بيون ( boyun ) ع . ج بين ( bayn ) . بيوند ( beyvand ) ا . پ . بىوفائى . و خيانت و غدر . و فريب و حيله . بيوه ( beyve ) ا . پ . غريب . و تنها . و بيگانه . و زنى كه شوهرش مرده و يا او را رها كرده و طلاق داده باشد . و مردى كه زنش مرده باشد . و داروئى شبيه به خيار كه بتازى فثاء الحمار گويند . بيوه‌زن ( beyve - zan ) ا . پ . زن بيوه و بىشوهر كه طل نيز گويند . بيه ( bayh ) م . ع . باه له بيها ( از باب سمع ) : دانست آن را . و واقف گرديد بر آن . بيهده ( bayhode ) ا و ص . پ . مر . بيهوده . بىهراس ( bi - her s ) ص . پ . بىترس و بىبيم . بيهس ( bayhas ) ا . ع . شير . و مرد