على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
690
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
و بىعلاقه . بىعنايتى ( bi - en yati ) ا . پ . نامهربانى . و درشتى . و بىاهتمامى . بىعيب ( bi - ayb ) ص . پ . بىآهو و بىآك . و بىآسيب و بىآفت و بىضرر . بيغ ( bayq ) م . ع . باغ الدم بيغا ( از باب ضرب ) : غلبه كرد خون و به جوش آمد . و باغ : هلاك شد . بيغا ( bayq ) ا . پ . طوطى . بيغار ( bayq r ) و بيغاره ( bayq re ) ا . پ . سرزنش و طعنه . بيغال ( biq l ) ا . پ . نيزهء كوتاه . و پيكان . و سنان . بىغايت ( bi - q yat ) م ف . پ . بىنهايت و بىپايان . و بسيار . بىغبار ( bi - qob r ) ص . پ . آسمانى كه پوشيده از غبار نباشد . بىغرض ( bi - qaraz ) ص . پ . عارى از غرض . و بىطمع . و صادق و خالص . بىغرضانه ( bi - qaraz ne ) ص . پ . خالص . و صادق . و پاك . و م ف . صادقانه . و خالصانه و مخلصانه . بىغرضى ( bi - qarazi ) ا . پ . بىطمعى . بىغش bi - qac ) و بىغش و غل ( bi - qacco - qal ) ص . پ . بدون تزوير و بدون نفاق و ريا و مكر . بىغم ( bi - qam ) و ( bi - qamm ) ص . پ . بىرنج . و بدون اندوه و عارى از حزن و ملالت . بىغمى ( bi - qami ) ا . پ . بىاندوهى . بىغور ( bi - qavr ) ص . پ . كم عمق و پاياب . و بىانديشه و بىفكر . بيغه ( biqe ) ا . پ . هيزم و چوب سوختنى . ببغى ( bayqi ) ا . پ . دفع و رد . و عزل . بىغيرت ( bi - qayrat ) ص . پ . بىناموس و بىشرف و نامرد و آنكه داراى غيرت و عصبيت نباشد . بيفايده ( bi - f yede ) ص . پ . بىمصرف و بىاثر و بىحاصل . و نالايق . بىفرزانه ( bi - farz ne ) ص . پ . نادان و بىعقل . بىفرزند ( bi - farzand ) ص . پ . كسى كه داراى اولاد نباشد . بىفرمان ( bi - farm n ) ص . پ . آنكه مطيع هيچ گونه حكم و فرمانى نباشد . بىفروغ ( bi - foruq ) ص . پ . ناكامياب . و ناتمام . و بىنتيجه . بىفرهنگ ( bi - farhang ) ص . پ . بىعقل و بىتميز . بىفكر ( bi - fekr ) ص . پ . لاابالى و كسى كه در عواقب كارها تفكر نكند و بىانديشه و بىتدبير . و خرسند . بىفكرى ( bi - fekri ) ا . پ . عدم تأمل و تفكر . و غفلت . و بىخيالى و بىپروائى . بيفهم ( bi - fahm ) ص . پ . بىدانش و بىعلم و جاهل . و كودن . بيفهمى ( bi - fahmi ) ا . پ . بىعلمى و بىدانشى و جهالت . و كودنى . بيفيض ( bi - fayz ) ص . پ . بىخير و كسى كه فايده و نيكى او به ديگران نرسد و از وجود وى فايدهاى براى كسى مترتب نگردد . بيقابو ( bi - q bu ) ص . پ . بدون جلوگيرى و محفوظ . بيقاعده ( bi - q ede ) ص . و م . ف . پ . ناصحيح و نادرست . و بىنظم و بدون ترتيب . و بدون اساس . بيقال ( bi - q l ) ص . پ . ساكت . و لال . و بىسخن و بىگفتار . بيقان ( biq n ) ع . ج بوق . بيقة ( biqat ) ا . ع . دانهاى سبز و كلانتر از كرسنه - و وى را مقشر كرده بگاو مىدهند و آن را فربه مىكند . بيقدر ( bi - qadr ) ص . پ . بىعزت . و بىرتبه . و حقير . و آنكه قدر و مرتبهء وى را كسى نشناسد . بىقدرى ( bi - qadri ) ا . پ . حقارت و ذلت . بىقدم ( bi - qadam ) ص . پ . بدبخت . و بىشأن . بيقر ( bayqar ) ا . ع . جولاهه . وا . خ . نام موضعى . بيقرار ( bi - qar r ) ص . پ . بىثبات و تغييرپذير و ناپايدار . و ناشكيبا . و خشمناك . و مغموم . و ناتوان . بيقرارى ( bi - qar ri ) ا . پ . بىثباتى و ناپايدارى . و بىآرامى . و قلق و وحشت و اضطراب . بيقران ( bayqor n ) ا . ع . گياهى . بيقرة ( bayqarat ) م . ع . بيقر الرجل بيقرة : هلاك گرديد آن مرد . و فاسد ساخت . و متكبرانه رفت . و مانده و درمانده شد . و شك كرد در چيزى . و بمرد . و قوم را در باديه گذاشته خود به شهر مقيم شد . و به جائى رفت كه خبرش معلوم نمىشود . و سر جنبان بشتاب رفت . و حريص گشت بر گرد آوردن مال و بازداشتن آن از مردم . و رفت بعراق از شام . و هجرت كرد از زمينى به طرف زمينى ديگر . و بيقر الدار : فروكش شد در خانه . و بيقر الفرس : برداشت آن اسب دست را . و نيز شگفت داشت بديدار گاو . بيقرة ( bayqarat ) ا . ع . كثرت مال و متاع . بيقرينه ( bi - qarine ) ص . پ . بىانتظام . و بىنظير و بىهمتا . بيقصد ( bi - qasd ) ص . پ . بىاراده .