على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

686

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

بيستى ( bisti ) ا . پ . يك قسم پول سياهى كه سابقا در ايران رايج بوده و اكنون غير معمول . و به زبان مردم هندوستان سقا . بيستين ( bistin ) ص . پ . منسوب به بيست . بيسج ( bisaj ) ص . پ . بىشكل . و بد وضع و بد ساخت . بيسخن ( bi - soxan ) ص . پ . بيشك و بىشبهه . و گنگ . و خاموش و ساكت . بيسر ( bi - sar ) ص . پ . كسى كه سرو بزرگ و مربى نداشته باشد . و بىنظير و بىهمتا . بيسر ( beysar ) ا . پ . پرنده‌اى شكارى شبيه به بيغو . بىسرافسار ( bi - sar - afs r ) ص . پ . بدخوى . و بدتربيت . و نالايق و ناقابل . و تنبل و كاهل . و غافل . بيسراك ( beysor k ) و ( beysar k ) ا . پ . شتر جوان پرقوت . و شتر بچهء يك ساله و دو ساله . و شتر جوان كه مادرش عربى و پدرش دو كوهان باشد . و كرهء خر و استر و قاطر . بيسران ( bi - sar n ) ج ا . پ . كسانى كه بىتربيت مربى و پدر و مادر بزرگ شده باشند . بىسرمگى ( bi - sormagi ) ا . پ . نداشتن سرمه . و اهمال در نكشيدن سرمه به چشم . بىسروپا ( bi - saro - p ) ص . پ . سست . و درمانده و ناتوان . و از همه جهت بىنوا و بىچاره . و بىنظام و بىاسلوب . وا . نام مهره‌اى گرد و مدور . بىسرودلى ( bi - saro - deli ) ا . پ . بىهوشى و بىحواسى . بىسروسامان ( bi - saro - s m n ) ص . پ . بىخانمان . و بىيار و ياور و بىكس . و بىنوا و درمانده و عاجز . و پريشان و مشوش . و تباهكار . و فرومايه و ناكس و خوار . و چركين و ناپاك . و شرور و بدذات . و گستاخ . و شهوت‌پرست . بيسره ( beysre ) ا . پ . پرنده‌اى شكارى شبيه به بيغو . و استر و قاطر . بيسرى ( baysariy ) ا خ . ع . گروهى در سند كه ناخداها آنها را براى محاربهء دشمن نوكر دارند . ج : بياسرة . بيسعادت ( bi - s dat ) ص . پ . بدبخت . و بىنصيب و بىبهره . بيسك ( baysaka ) ع . كلمهء ترحم مانند ويسك كه در وقت ترحم و دلاسائى كودك گويند . بىسكون ( bi - sokun ) ص . پ . بىآرام و متحرك . بىسكه ( bi - sekke ) ص . پ . زر . و سيم بىنقش . و مردم بىقدر و بىاعتبار و بىشأن و شوكت و وقار . و هر چيزى كه طراوت و نمودى نداشته باشد . بىسليقگى ( bi - saliqegi ) ا . پ . بىمهارتى و عدم مهارت . و عدم ذوق . بىسليقه ( bi - saliqe ) ص . پ . بىمهارت . و بىاسلوب . و عارى از ذوق . بيسموت ( bismut ) ا . پ . - مأخوذ از فرانسه - فلزى سفيد و كمى سرخ رنگ و تركيبات آن را در طب بسيار استعمال مىكنند . بيسن ( beysan ) ا . پ . زهر قاتل و كشنده . بىسنگ ( bi - sang ) ص . پ . سبك و بىوقار و بىاعتبار . بىسواد ( bi - sav d ) ص . پ . بىمعرفت و بىعلم . و آنكه خط خواندن نتواند و مراك . بىسئوال ( bi - so l ) م ف . پ . بدون پرسش و بدون تمنا و درخواست كسى . بيسور ( beysur ) ا خ . پ . نام شهرى . بىسوز ( bi - sovz ) ا . پ . كسى كه شمع را خاموش كند . بيسوه ( bisveh ) ا . پ . - مأخوذ از هندى - يك ششم جريب . بئسى ( be's ) م . ع . بئس بؤسا و بأسا و بؤسا ( bausan ) و بيسا و بؤسى ( bo's ) و بئسى ( be's ) و بسيسى ( bessis ) مر . بؤس و بؤس ( boos ) . بىسيرت ( bi - sirat ) ص . پ . فاسق و فاجر . و بىآبرو و رسوا . و بىسيرت كردن ف م . : بىآبرو كردن . بىسيرتى ( bi - sirati ) ا . پ . بىآبروئى و رسوائى . و فسق و فجور و سلوك بر خلاف شرع . بيش ( beyc ) ص . و م ف . پ . بسيار و فراوان و افزون و زياده . و كلان و بزرگ و نيك و خوب . و نيكوتر و بهتر . و اعلا و بسيار خوب . و خوش‌نما و خوش‌آيند . و بيش از اين : زياده از اين . و بيش قيمت : پر قيمت و گرانبها . بيش ( bic ) ا . پ . گياهى سمى و مهلك و شبيه بگياه زنجبيل كه در هندوستان رويد . بيش ( bic ) ا خ . ع . وادى شيرناك در راه يمامه . وا . نباتى مشابه زنجبيل و گاه در آن زهر كشنده رويد و ترياق آن گوشت سمانى و گوشت فارة البيش - و سمانى : مرغى كه بيش را مىخورد و نمىميرد و فارة البيش : بيش موش و آن جانورى است مانند موش و در زير بوتهء بيش مىباشد و از آن مىخورد و منه المثل : اعجب من فارة البيش تتغذى بالسموم و تعيش . بىشاهد ( bi - c hed ) ص . پ . بدون گواه . بىشايبه ( bi - c yebe ) م ف . پ . بىشك و بىريب . بيش‌بها ( bic - bah ) ص . پ . پر قيمت و گران‌بها . بيش‌بهار ( bic - bah r ) ا . پ . رستنى