على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

54

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

و عبارت است از حيوانى وحشى كوچكتر از گوزن و شبيه به بز و عمر اين حيوان را مانند گوزن مىتوان از شاخه‌هائى كه در شاخش ديده مىشود معين كرد و نوعا تا ده شاخه در آن مشاهده مىگردد . و نيز آهو بمعنى گناه و عيب و قصور و خطا . و لكه و آلايش . و فساد و فتنه . و فرار ورم و گريز . و فرياد و هراى و بانگ و آواز جهة استمداد . و تنگى نفس . و ص . : خوش چشم و شاهد و معشوق . و آهوى چين ا . آهوى مشك . و آهوى خاور يا آهوى خاورى ا خ . : آفتاب . و آهوى خانهء خاورى : آفتاب . و پادشاه تاتارستان و پادشاه چين . و آهوى زرين : آفتاب . و ا . جام زرين . آهوى فلك ا خ : آفتاب و آهوى سياه : غزال . و آهوى سيمين : ساقى سفيد پوست صاحب حسن و آهوى شير افگن : چشم معشوق و ساقى . و آهوى نر : ابر سپيد و سياه . و آهوى كس بودن ف ل . : اسير و صيد شدن . و آهوى مانده گرفتن ف م . : بىانصافى كردن . و آهو كردن : ملامت كردن و عيب و خطا گرفتن . آهوان ( hv n ) ا . پ . آهو بره . و قفا و پس گردن . و معدنچى . و نقب‌زن . آهوان ( hv n ) ا خ . پ . منزلگاهى ما بين سمنان و دامغان در بالاى كوه و هفت فرسخ تا شهر سمنان مسافت دارد . گويند اينجا همان جائى است كه حضرت ثامن الائمه عليه السلام ضامن آهو شد و از آن جهت آهوان ناميده گشته است . آهواى ( h - v y ) ا خ . پ . نام شهرى در نزديكى رود آموى . آهوبان ( hu - b n ) ا . پ . نگهبان آهو . آهوبره ( hu - bare ) ا . پ . يكى از طيور طويل الرجل و از طايفهء منضغط المنقار و بواسطهء ثقل و سنگينى جثه‌اش خيلى كم مىپرد و چون صياد تعاقبش كند و سرعت حركتش جهت پنهان شدن از نظر او مكفى نباشد با كمال سرعت زمين را مىخراشد و شيار مىكند و خاك مىپاشد تا خود را از نظر پنهان سازد . اين مرغ داراى دوازده قسم است كه همهء آنها در سه قارّهء قديم يعنى آسيا و اروپا و افريقا يافته مىگردد . و آهو برهء فلك ا خ . آفتاب . و برج حمل . آهوپا ( hu - p ) ا . پ . خانهء شش سو . و خانهء مقرنس و گچ‌برى . و رفتار تند و تيز . آهودل ( hu - del ) ص . پ . جبان و ترسو . آهودلى ( hu - deli ) ا . پ . خوف و و ترس و جبن . و آهودلى كردن : ترسيده شدن و كار كردن با ترس و جبن . آهو دوستك ( hu - dowstak ) ا . پ . انيسون برى . آهورى ( howri ) ا . پ . خردل . آهوز ( h - vaz ) ا خ . پ . نام تيراندازى معروف . آهوگان ( hu - g n ) ج ا . پ . آهو بچگان . و آهو بره‌ها . آهول ( hul ) ا . پ . راه و جادهء زير زمينى . آهون ( hun ) ا . پ . غار و رخنه و نقب . و معدن و كان . و هر مكانى كه در زير زمين بود و سوراخ در ديوار بخصوص سوراخى كه دزد در ديوار كرده باشد . آهون‌بر ( hun - bar ) ا . پ . دزدخانه . و معدنچى . و كننده و نقب‌زننده و چاه‌خو و مقنى . آهونگاه ( hu - neg h ) ص . پ . آنكه مانند آهو مىنگرد . آهووره ( hu - vare ) ا . پ . آهو بره . آهوى ( hvoi ) ص . پ . منسوب بآهو . و شبيه و مانند بدان . آهوئى ( hui ) ا . پ . ترس و خوف . و خطا . و فرار و رميدگى . آهى ( hi ) ا . پ . بلغت زند و پازند آهو بره . آهى ( hi ) ص . پ . منسوب به آه لاريجان . آهيانه ( hi ne ) ا . پ . كاسهء سر و جمجمه . و خنك و حلقوم . و يك طرف از سر . آهيختن ( heyxtan ) ف م . : پ . بركشيدن . و آويختن . و تعليم دادن . و آواره كردن . آهيخته ( heyxte ) ص . پ . تعليم داده شده . و بركشيده . و قصد شده . و معلق و آويزان . آهيخته گوش ( heyxte - guc ) ا . پ . اسب گوش استيخ كرده . آهيخته هار ( heyxte - h r ) ص . پ . آنكه گلو صاف مىكند . آهيز ( heyz ) ص و م ف . پ . باملايمت و مؤدبانه و بطور ادب . و آهسته . آهيز ! ( heyz ) كلمهء امر يعنى بايست و توقف كن . آهين ( hin ) ا . پ . آهن . آى ( y ) ص . پ . آينده . و هميشه مركب با موصوف استعمال مىشود . آى ( y ) ع . ج آية . آيا ( y ) پ . كلمهء استفهام . آيا ( y ) م ف . پ . شايد . و اتفاقا . و از روى احتمال . آياء ( y ' ) ع . ج آية . آيات ( y t ) ع . ج آية . آيار ( y r ) ع . ج اير . آياز ( y z ) ا خ . پ . مر . اياز . آياغ ( y q ) ا . پ . نشان و علامت داغ .