على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
664
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
و بتازى سفرجل گويند . به ( beh ) ص . پ . خوب و نيك و پسنديده و خوش . و به شدن ف ل . : خوب شدن و پسنديده شدن . و از بيمارى خلاصى يافتن . و به بودن : خوب بودن . و شايسته و پسنديده بودن . و به كردن ف م . : خوب كردن . و از بيمارى كسى را خلاص كردن . به ! ( bah ) پ . كلمهء تحسين كه در تعريف و تحسين استعمال مىكنند . به ( boh ) ا . پ . بوم و جغد . به ( bahh ) م . ع . به بها ( از باب ضرب و سمع ) : خداوند جاه و مرتبه شد نزد سلطان . بها ( bah ) ا . پ . قيمت و ارزش چيزى و چيزى كه در ازاى چيزى به كسى دهند . و پربها ص . : پرقيمت . و گرانبها : گرانقيمت . و خونبها ا . : مبلغ و وجهى كه در ازاى خون مقتول مىدهند . و خلعت بها : وجهى كه بحامل خلعت مىدهند . و بها كردن . قيمت كردن . و قطع بها كردن : قطع ارزش و قيمت كردن . بها ( beh ) ا . پ . خوبى . و زيبائى . و زينت و آرايش . بهأ ( bah ' ) و بهاء ( bah ' ) م . ع . بها به بها و بهاء و بهوء ( از باب فتح و سمع و كرم ) : انس گرفت بوى . و ما بهأت له ( از باب فتح ) : نفهميدم آن را . و بها البيت : خالى ساخت خانه را از متاع و معطل ساخت . بهاء ( bah ' ) ا . ع . خوبى و حسن . و درخشندگى كفك شير . و ا خ . نام زنى . و ص . ناقة بهاء : ماده شترى كه دوشنده را رام باشد . بهاء ( bah ' ) م . ع . بها الغلام بهاء ( از باب نصر ) : نيكو شد و جميل گرديد آن كودك و كذلك بهو ( از باب كرم ) و بهى ( از باب سمع ) و بها ( از باب فتح ) . و بهاه بهاء ( از باب نصر ) : غالب آمد او را در حسن و خوبى . بهاء الدوله ( bah oddovle ) ا خ . پ . نام ابو نصر بن عضد الدوله پادشاه دهم از سلسلهء ديلمى كه از سال 379 تا 403 هجرى پادشاهى كرد . بهاپيشى ( bah - peyci ) ا . پ . پول پيشكى يعنى پولى كه قبل از انجام كار به مزدور مىدهند . بهات ( bahh t ) ا . ع . دروغباف . بهاتر ( bah ter ) ع . ج بهتر ( bohtor ) . بهاجة ( bah jat ) م . ع . بهج بهاجة و بهجة . مر . بهجة ( bahjat ) . بهادر ( bah dor ) ص . پ . شجاع و دلير بكمال و آزمودهء در جنگ و متهور . و قوى و پهلوان . و سرباز . و سوار . بهادران ( bah dor n ) پ . ج . بهادر . بهادرانه ( bah dor ne ) م ف . پ . متهورانه و دليرانه . بهادرخان ( bah dor - x n ) ا خ . پ . ابو سعيد نهمين پادشاه از هلاكوئيان كه از 716 تا 736 سلطنت نمود . بهادرى ( bah dori ) ا . پ . شجاعت و دليرى . بهار ( bah r ) ا . پ . فصل اول از چهار فصل سال شمسى يعنى هنگامى كه آفتاب در برج حمل و ثور و جوزا باشد . و گل و شكوفهء هر درخت عموما . و شكوفهء درخت نارنج و ساير مركبات خصوصا . و گلى زرد كه گل گاوچشم خوانند . و بت و صنم . و خانهء منقش و طلاكارى . و ا خ . بتخانهء چين . و آتشكدهء تركستان . و نام جزيرهاى كه آب و هواى خوش دارد . و حرم پادشاهان و سلاطين . و بهار دانش : نام كتابى در علم اخلاق . و بهار عنبر ا . : عطر عنبر گداخته شده . و بهار كردن ف ل . : شكفته شدن گل و شكوفه . بهار ( beh r ) ا خ . پ . ولايتى در هندوستان و قلعهاى در تركستان . و تركهاى بهارلو منسوب به آن قلعه باشند . وا . تنگ باركه عبارت از يكتاى بار باشد . بهار ( bah r ) ا . ع . گلى زرد خوشبو كه گاوچشم خوانند . و هر چيز خوب و خوشنما . و سر سينهء اسب . و سپيدى در آن . و ا خ . دهى بمرو كه بهارين نيز گويند . بهار ( beh r ) م . ع . باهر مباهرة و بهارا . مر . مباهرة . بهار ( boh r ) ا . ع . بت . و پرستوك . و ماهى سپيد . و پنبهء واخيده . و چيزى كه بدان وزن مىكنند و آن سيصد و يا چهارصد و يا ششصد و يا هزار رطل است . و متاع دريا . و تنگ بار چهارصد رطل . و آوندى شبيه بابريق . بهارآرا ( bah r - r ) ا . پ . باران بهارى . و گل و شكوفه و مانند آن . بهارافشان ( bah r - afc n ) ص . پ . شكوفه پاشان . و گل افشان . بهاران ( bah r n ) ا . پ . هنگام بهار . و گل نارنج . بهاربانو ( bah r - b nu ) ا . خ . پ . لقبى است مر زنان خوشگل را . بهاربشكنه ( bah r - bockane ) ا خ . پ . نوائى از موسيقى . بهارپيرا ( bah r - peyr ) ا . پ . بهارآرا و باران بهارى . و گل . و شكوفه . بهارخانه ( bah r - x ne ) ا . پ . بتخانه و بناى رفيع . بهارخوش ( bah r - xoc ) ا . پ . گوشت قديد و گوشت نمك سود خشك كرده . بهارستان ( bah rest n ) ا . پ . جائى كه انبوه از شكوفه و گلهاى گوناگون باشد . بهاره ( bah re ) ا ج . پ . گروه زنبوران