على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
650
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
بندور ( bandur ) ا . پ . قوهء متخيله . ج : بندوران . بندور ( bondur ) ا . پ . ريسمانى كه بدان جوال و توبره و مانند آن را دوزند . بندوران ( bandur n ) پ . ج . بندور . بندوروغ ( banduruq ) و بندورغ ( bandevarq ) ا . پ . بندروغ . و سد جلو آب . بندوق ( bonduq ) ا . ع . تفنگ . ج : بناديق . بندول ( bandovl ) ا . پ . ريسمانى كه بدريچهء دول آسيا اتصال دارد و چون آن را بكشند غله از دول در ميان دو سنگ آسيا داخل گردد . بنده ( bande ) ا . پ . برده و عبد و عبيد و غلام و چاكر و لاچين و زرخريد و خانزاد . و نوكر و خدمتگار . و خدمتگزار با صداقت و مطيع و فرمانبردار و حاضر در فرمان . و بندهء درگاه : غلام حاضر در درگاه . و بندهء فرمان : غلام حاضر در فرمان . و بندهء شكم ص . : پرخوار و شكمپرور . و بندهء مخلص : مطيع و خالص در فرمانبردارى . ج : بندگان . بنده ( bande ) ص . پ . بسته شده و بند شده . و محكم شده . و ثابت و برقرار . و مسلسل و زنجير شده . و مندرج و مشمول و شامل شده . و مسدود . بندهپرور ( bande - parvar ) ص . پ . كسى كه رعايت حال زيردستان خود را مىنمايد . بندهخانه ( bande - x ne ) ا . پ . يعنى خانهء من - و اين لفظ را كوچك در مقام شخص بزرگى ادا مىكند . بندهزاده ( bande - z de ) ا . پ . يعنى زاده بندهء شما - و اين لفظ را نيز كوچك در مقام شخص بزرگى ادا مىنمايد . بندهگرفتگى ( bande - gereftegi ) ا . پ . غلامى و بردگى . بندهگرفته ( bande - gerefte ) ص . پ . حبس شده . بندهنواز ( bande - nav z ) ص . پ . كسى كه بر پستتر از خود مهربانى كند . و مهربان نسبت به بندگان . بندى ( bandi ) ا . پ . اسير و گرفتار . ج : بنديان . بنديان ( bandi n ) پ . ج . - بندى - اسيران و محبوسين . بنديخانه ( bandi - x ne ) ا . پ . محبس و زندان و منزل اسيران . بنديدن ( bandidan ) ف م . پ . بستن . و قيد كردن و حبس كردن . بنديشه ( bandice ) ا . پ . انديشه و فكر . و خيال . بنديمه ( bandime ) و بندينه ( bandine ) ا . پ . بندمه و تكمه . و گوى گريبان . بنديوان ( bandiv n ) ا . پ . زندانبان و نگاهبان بنديان . بنران ( bon - r n ) ا . پ . ريشهء ران يعنى ما بين شكم و ران . بنزوات ( banzov t ) ا . پ . - مأخوذ از فرانسه - ملحى كه از اسيد بنزوئيك حاصل گردد . بنس ( banas ) م . ع . گريختن از شر ( و الفعل من سمع ) يق بنس الرجل بنسا . بنساله ( bons le ) ص . پ . كهن و سالخورده . به نسبت ( be - nesbat ) م ف . پ . - مأخوذ از تازى - برحسب . و بعلاقه . و بمناسبت . و بمقابله . و بمشابهت . بنش ( banc ) م . ع . بنش فى الامر بنشا ( از باب نصر ) : سست شد در آن كار . بنشاختن ( benc xtan ) ف م . ع . نشانيدن و جاى دادن . و افراختن . بنشاستن ( benc stan ) ف ل . پ . نشسته شدن . و ف م . نشانيدن . بنشاندن ( benc nd n ) ف م . پ . نشانيدن . و نشاندن فرمودن . و برپاداشتن . و افراختن . و ف ل . نشستن . بنشين ! ( bencin ) و ( benecin ) پ . كلمهء امر از نشستن . بنصر ( benser ) ا . ع . انگشت ميانهء انگشت كوچك و وسطى - مؤنث آيد و به فارسى دوم و بنيام گويند - ج : بناصر . بنطاسيا ( bent si ) و بنطاسيه ( bent sie ) ا ج . پ . - مأخوذ از يونانى - حواس باطنى . و يا همهء حواس . بنظام ( be - nez m ) م ف . پ . - مأخوذ از تازى - بنظم و ترتيب . به نظر ( bonzar ) ا . ع . تلاق و تندى ميان دو لب فرج زن . بنظيان ( benzi n ) ا . ع . زن بدخوى بىشرم زبان دراز . بنغار ( bonq r ) ا . پ . بلغار . بنفحة ( benfahat ) ا . ع . پنيرمايه . بنفسج ( banafsaj ) ا . ع . - مأخوذ از بنفشهء فارسى و بمعنى آن . بنفسه ( be - nafseh ) م ف . پ . - مأخوذ از تازى - به خودى خود . بنفش ( bonafc ) و ( benafc ) ص . پ . رنگ كبود مانند رنگ گل بنفشه . و بنفش كردن ف م . : كبود كردن . بنفشه ( bonafce ) و ( benafce ) و ( banafce ) ا . پ . گياهى بهارى كه داراى گلهاى كبود معطر است . و گياهى را نيز گويند كه در آب رويد . بنفشهپوش ( bonafce - povc ) ص . پ .