على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

639

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

ا . پ . جامه‌دان . و بغچه . و لنگهء بار . و پشتواره . و ص . هر چيز بسته شده و سد شده مانند گردش خون . بلغنده ( bolqonde ) ص . پ . توده و فراهم آورده و بر بالاى هم نهاده . بلغور ( bolqur ) ا . پ . هر چيز درهم شكسته و درهم كوفته . و گندم نيم‌پخته و ليده كرده . و آش بلغور : آشى كه از آن پزند . بلغونه ( bolqune ) ا . پ . غازه‌اى كه زنان بر روى مالند و روى را بدان سرخ كنند . بلغين ( belaqin ) و ( bolaqin ) ا . ع . بلا و سختى . و منه قول عايشة رضى اللّه عنها لعلى عليه السلام : بلغت منا بلغين : ارادت بلغت مناكل مبلغ - و اعراب را گاهى بر نون جارى كنند و يا را به حال خود دارند و گاهى نون را مفتوح دارند و اعراب را بر ماقبلش جارى نمايند . بلفختن ( balfaxtan ) ف م . پ . جمع كردن و اندوختن . بلفرخج ( balfaraxj ) ص . پ . بد و زشت و پليد و ناپاك . بلق ( balq ) م . ع . بلق بلقا و بلوقا مر . بلوق ( boluq ) . بلق ( bolq ) ع . ج ابلق ( ablaq ) و بلقاء ( balq ) . بلق ( balq ) و ( balaq ) م . ع . بلق الرجل بلقا و بلقا ( از باب سمع و كرم ) : پيسه گرديد آن مرد و سپيد دست و پا شد تاران . بلق ( balq ) ا . ع . پيسگى و سپيدى دست و پاى ستور تاران . و خيمه و خرگاه بزرگ و حمق اندك . و رخام . و دروازه . و سنگ يعنى شفاف مانند آبگينه . بلق ( balaq ) م . ع . بلق بلقا ( از باب سمع ) : متحير گرديد . بلقاء ( balq ' ) ص . ع . - مؤنث ابلق - مادهء پيسه . ج : بلق ( bolq ) . بلقاء ( balqa ' ) ا خ . ع . نام چند اسب . و نام شهرى بشام . و نام آبى . بلقار ( bolq r ) ا . ع . چرمى سرخ كه بلغار گويند . بلقة ( bolqat ) ص . ع . مختلف اللون و رنگارنگ . بلقدر ( bolqadar ) ا . پ . ملحد بىدين و بىديانت . بلقط ( bolqot ) ص . ع . كوتاه . بلقع ( balqa ' ) و بلقعة ( balqaat ) ا . ع . زمين بىآب و گياه ج : بلاقع . الحديث : اليمين الكاذبة تدع الديار بلاقع . و بطور صفت مىگويند منزل بلقع و دار بلقع . و چون اسم بود گويند نزلت بلقعة و زن محض بىخير الحديث : شر النساء البلقعة . بلقعة ( balqaat ) م . ع . بىآب و گياه شدن يق بلقع البلد بلقعة . بلقعى ( balqaiy ) ص . ع . سهم بلقعى : تير صاف پيكان و كذلك سنان بلقعى . بلقندر ( balqandar ) ا . پ . دشنام . بلقندر ( bolqandar ) ا . پ . ملحد بىدين . بلقوط ( bolqut ) ا . ع . مرد كوتاه و يك قسم مرغى . بلقيس ( belqis ) ا خ . ع . ملكهء شهر سبا و پدرش هدها و نام داشت . بلك ( balk ) م . ع . آميختن چيزى را ( و الفعل من نصر ) . بلك ( bolok ) ا . ع . آوازهائى كه از جنبانيدن كنج دهان بانگشتها برآيد يعنى بطريق بازى . بلك ( belk ) ا . پ . آتش و شرارهء آتش . بلك ( belek ) ا . پ . تشبث و چنگ زدن به كسى و يا به چيزى . بلك ( belak ) ا . پ . تحفه و ارمغان و سوغاتى كه دوستان براى هم فرستند . و ميوهء تازه . و نوباوه . و جامهء نو . و هر چيز تازه و نوبر آمده كه طبع از ديدنش محظوظ گردد . و هر چيز طرفه . و گنجشك طرفه . بلك ( bolok ) ا . پ . چشم بزرگ برآمده . بلكامه ( bolk me ) ص . پ . آرزومند و مشتاق و دلگرم . بلكثة ( balkasat ) ا . ع . نوعى از موش بزرگ - و قال فى المعيار القارة العظيمة بالقاف و الراء . بلكس ( belkes ) و ( bolkos ) ا . پ . سر ديوار . و كنگرهء ديوار . بلكعة ( balkaat ) م . ع . بلكعه بلكعة : بريد آن را . بلكفد ( bolkafd ) و ( belkefd ) ص . پ . رشوه و پاره‌اى كه بقاضى داده مىشود . بلكفده ( bolkafde ) ا . پ . رشوه و پاره . بلكك ( belkak ) و بلكل ( belkal ) ا . پ . آب نيم گرم . بلكن ( balkan ) و بلگن ( balgan ) ا . پ . منجنيق . و سر ديوار . بلكه ( balke ) و بلكى ( balki ) م ف . پ . - مأخوذ از بل تازى - هرچند . و به‌هرحال و شايد . و اما . و علاوه . و ايضا . و بيشتر و نه و نى . بلگل ( bolgol ) ا . پ . آب نيم گرم . بلگنجك ( bolgonjak ) و ( bolganjak ) ا . پ . هر چيز عجيب و غريب . و طرفه . و مضحك كه ديدنش مردم را بخنده آورد . بلل ( balal ) ا . ع . ترى و نمناكى . و شيئ اندك . و عافيت . و طعام عروسى . و احسان و تجمل يق ما احسن بلله . بلل ( balal ) م . ع . بل بلا و بللا و بلولا . مر . بل . و بللت به بللا ( از باب سمع ) :