على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
638
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
بلعق . بلعكة ( bal'akat ) م . ع . بلعكه بالسيف بلعكة : بريد او را بشمشير . بلعلع ( bolo'lo ' ) ا . ع . مرغ آبى دراز گردن . بلعم ( bal'am ) ص . ع . مرد بسيار خوار سخت فروبرنده . و ا خ . مردى از علماى زمان حضرت موسى كه بلعام نيز گويند . و شهرى در نواحى روم . و ج ا خ قبيلهاى واصله بنو العم . بلعم ( bol'om ) ا . ع . راه گذر طعام در حلق . بلعمة ( bal'amat ) م . ع . بلعم بلعمة : فرو برد لقمه را . بلعوس ( bel'avs ) ا . ع . زن احمق . بلعوم ( bol'um ) ص . ع . مر بسيار خوار سخت فروبرنده . وا . راه گذر طعام در حلق . و سپيدى تپفوزخر . و آب راههء اندرونى زمين بلند . بلعنبر ( bel'anbar ) ج ا خ . ع . قبيلهاى از تميم واصله بنو العنبر . بلعيدن ( bal'idan ) ف م . پ . - مأخوذ از تازى - فروبردن چيزى بگلو كه بنكشيدن و و بنگشتن و نواريدن نيز گويند . بلعيده ( bal'ide ) ص . پ . فروبرده شدهء در حلق و نواريده . بلغ ( balq ) و ( belq ) و ( belaq ) ص . ع . مرد فصيح رسانندهء سخن آنجا كه خواهد . و امر الله بلغ : حكم خدا روان و نافذ است . و جيش بلغ كذلك . و احمق بلغ و يا بلغ : ( belqon ) احمقى كه با حماقت خود بمراد رسد . و يا بسيار احمق . اللهم سمع لا بلغ و يا لا بلغ ( بالرفع ) و سمعا لا بلغا و يا لا بلغا ( بالنصب ) : اى خدا مسموع شود و بوقوع نيايد . و يا اين را كسى مىگويد كه خبر بشنود و تعجب نكند . بلغ ( belq ) ص . ع . رجل بلغ ملغ : مرد خبيث فرومايهء بد زبان . بلغ ( bolaq ) ع . ج بلغة ( bolqat ) . بلغاء ( bolaq ' ) ع . ج بليغ ( baliq ) . بلغار ( bolq r ) ا . پ . پوستهاى رنگين دباغى شدهء خوشبوى موجدار كه تلاتين نيز خوانند و ا خ . نام مملكتى از ممالك اروپا واقعه در در شبه جزيرهء بالكان كه در سال 1296 قمرى و 1878 مسيحى پس از كنگرهء برلين از تحت سلطنت دولت عثمانى خارج شده و دولت مستقلى گرديد و اين مملكت محدود است در شمال به دانوب و در مشرق بدرياى سياه و در جنوب به تركيه اروپا و يونان و در مغرب به يوگواسلاوى و پايتخت آن صوفيه و شهرهاى عمدهاش روتسشوك و وارنا و شوملا و نيكوپولى و جز آنها مىباشد و داراى 5500000 نفر جمعيت است كه بيشتر آنها عيسوى و كمتر از يك كرور مسلمان دارد و محصولات اين مملكت گندم و شراب و چوب و آهن و زاو و پوست گاو وحشى و گاو اهلى دباغى شده و پشم و ابريشم است . بلغارستان ( bolq rest n ) ا خ . پ . مملكت بلغار . بلغارى ( bolq ri ) ص . پ . منسوب به بلغار . بلغاك ( bolq k ) ا . پ . فتنه و آشوب . و شور و غوغاى بسيار . بلغان ( bolq n ) ا . پ . - مأخوذ از مغلى - قسمى از راسوى سياه . بلغة ( bolqat ) ا . ع . قوت و زور . و آنچه بدان روز گذرانند ج : بلغ ( bolaq ) . بلغد ( bolqod ) ص . پ . فراهم آمده و جمع نموده و بالاى هم نهاده . بلغده ( balqade ) ا . پ . گنده و ضايع گرديده . و بلغده كردن ( مرغ تخم را ) : ضايع و گنديده كردن آن را و بچه برنياوردن . بلغده ( bolqode ) ص . پ . مر . بلغد ( bolqod ) . بلغر ( bolqar ) ا خ . ع . مملكت بلغار . بلغر ( bolqor ) ا . پ . مخفف بلغور و بمعنى آن . بلغراد ( belqer d ) ا خ . پ . شهر پايتخت يوگواسلاوى كه در روى رود دانوب واقع شده و داراى 000 ، 240 نفر جمعيت است . بلغشنه ( bolqocne ) ا . پ . ريسمانى كه يك سر آن را حلقه حلقه كرده گره زنند و سر ديگر را از ميان حلقهها بگذرانند و چون آن ريسمان را بكشند حلقهها تنگ شود همچنانكه بر سر دامها سازند . بلغم ( balqam ) ا . ع . جسمى سفيد و لزج و نرم و غالبا شبيه به پيه كه در حالت مرضى از اغشيهء مستبطن تجاويف بدن انسانى مترشح گشته و خارج مىكرد - و باصطلاح اطباى قديم يكى از چهار خلط بدن . ج : بلاغم و به فارسى آن را بلجم گويند . بلغمى ( balqami ) ص . پ . منسوب به بلغم . بلغمى ( balqamiy ) ص . ع . منسوب به بلغم . بلغن ( belqan ) ص . ع . فصيح . ج : بلاغن ( bal qen ) . بلغند ( bolqond ) ص . پ . توده و روى هم نهاده . و فراهمآمده . بلغندر ( balqandar ) ا . پ . كلمهايست كه در مدح و ثنا و هم در دشنام استعمال مىكنند . بلغندر ( bolqandar ) ا خ . پ . نام شخصى ملحد و بىدين . بلغنده ( balqonde ) و ( balqande )