سخن را . و بقبق الكوز : بانگ كرد كوزه در آب و جز آن . بقة ( baqqat ) ا . ع . پشه . المثل : اصغر من عين بقة . و شپش پهن و سرخ بدبو . ج : بق ( baqq ) . و زن بسيار اولاد . و ا خ . موضعى نزديك حيره و يا نزديك هيت . و نام زنى - و به اين معنى اخير بدون الف و لام است . بقت ( baqt ) م . ع . بقت الاقط بقتا ( از باب نصر ) : آميخت كشك را . بقث ( baqs ) م . ع . بقث امره بقثا ( از باب نصر ) : درهم آميخت كار خود را . و كذلك بقث طعامه و بقث حديثه . بقچه ( boqce ) ا . پ . - مأخوذ از تركى - بغچه و بستهء كوچك و بستا . به قدر ( be - qadr ) م ف . پ . - مأخوذ از تازى - بملاحظه . و به اندازه و بحسب . و موافق . و به قدر احتياج : برحسب حاجت و ضرورت . و به قدر امكان : باندازه‌اى كه ممكن است . و به قدر مراتبش : بر حسب درجاتش و بملاحظهء قابليتش . و به قدر طاقت : باندازهء طاقت و موافق طاقت . بقر ( baqr ) م . ع . بقر الهدهد الارض بقرا ( از باب نصر ) : نگريست آن هدهد موضع آب را پس ديد آن را . و بقر فى بنى فلان : تفتيش كرد در فرزندان فلان و پى برد بامور ايشان . و بقر الشيئ : شكافت آن چيز را . و گشاده و فراخ گردانيد آن را . و قولهم ابقرها عن جنبيها ( بصيغة الامر ) اى شق بطنها عن ولدها يعنى شكافت خورد شكم آن از بچه‌اى كه در شكم دارد . بقر ( baqar ) ا خ . ع . موضعى نزديك خفان - و لا يدخله الالف و اللام - و ذو بقر : وادئى . و دعصتا بقر : دو ريگ توده در كرانهء موضع دهنا . و قرون بقر : موضعى بديار بنى عامر . و عين البقر : چشمه‌اى در شهد عكاء . و عيون البقر : ا . انگورى سياه و كلان و گرد و كم شيرينى و اهل فلسطين آن را نوعى از آلو دانند . بقر ( baqar ) ع . ج بقرة ( baqarat ) . بقر ( baqar ) و ( baqr ) م . ع . بقر الرجل بقرا ( baqaran ) و ( baqran ) ( از باب سمع ) : فروماندهء بينائى شد آن مرد از ديدن دور . و بقر الكلب بقرا : شگفت داشت سگ از ديدار گاو . بقر ( boqar ) ا . ع . بلا . و دروغ صريح يق جائنا بالصقر و البقر . بقر ( boqor ) ع . ج بقرة ( baqarat ) . بقرات ( baqar t ) ع . ج بقرة ( baqarat ) . بقراط ( boqr t ) ا خ . پ . بزرگترين اطباى قديم كه در حقيقت مخترع علم طب بود و در 460 سال قبل از ميلاد مسيح در جزيرهء كوس از بحر الجزاير يونان متولد گرديد و اين حكيم كه با بهمن درازدست پادشاه ايران معاصر بود صيت علمش در بسيارى از عالم پراكنده شده و در آسيا نيز شهرتى عظيم حاصل كرد . و مورخين فرنگ مىنويسند كه در زمان بهمن دراز دست مرگامرگى در لشكر ايران بروز كرد : پادشاه اين حكيم را بدربار خود احضار فرمود و وعدهء بخششهاى فراوان و خلعتهاى شايان داد كه بدربار شاهنشاهى آمده در دفع بيمارهاى لشكرى كوششى بسزا نمايد ، حكيم مفتون به آن بخششها و خلعتها نگشته جواب داد كه شرف من را منع مىكند از امداد و سرپرستى دشمنان وطنم . مصنف مىگويد : مورخين فرنگ اين مطلب را در تمجيد بقراط مىنويسند ولى من گمان نمىكنم كه از شخص دانشمند بزرگى مانند بقراط چنين مطلبى بروز كند زيرا وطن طبيب و شخص دانشمند همهء روى زمين است و تمام جنس بشر خواه ترك و پارس و يا رومى و زنگى اهل وطن او مىباشند و بايد در مداواى همهء آنها بيك درجه كوشش كند و يقين است اين قبيل نسبتها به اين شخص بزرگوار افتراى محض است . بقران ( boqr n ) ع . ج بقرة ( baqarat ) . بقرة ( baqarat ) ا . ع . گاو خواه نر باشد و يا ماده . ج : بقر ( baqar ) و بقرات ( baqar t ) و بقر ( boqor ) و بقران ( boqr n ) و بقار ( boqq r ) و ابقور ( obqur ) و بواقر ( bav qer ) و اسم جمع : باقر و بقير ( baqir ) و بيقور ( bayqur ) و باقور و باقورة . و نام پرنده‌اى ابلق و يا خاكسترگون و يا سپيد . ج بقر ( baqar ) . بقس ( baqs ) و بقسيس ( baqsis ) ا . ع . درختى كه برگ و دانه‌اش مانند مورد و يا مانند شمشاد است . بقش ( baqc ) ا . ع . نام درختى كه به فارسى خوش‌ساى نامند . بقط ( baqt ) ا . ع . قماش و متاع خانه . بقط ( baqt ) م . ع . بقط المتاع بقطا ( از باب نصر ) : گرد آورد آن كالا را . و ضبط نمود آن را . و بقط الرجل : داد به آن مرد بستانى را بر ثلث . و يا ربع . و بقط الشئئ : پراكنده و متفرق نمود آن چيز را . بقط ( baqat ) ا . ع . ثمرى كه در وقت بريدن از خطاى داس بيفتد . و پارهء چيزى . و ا ج . گروه مردم و جماعت متفرق . بقطة ( boqtat ) ا . ع . گروه مردم و جماعت پريشان و متفرق . بقطر ( boqtor ) ا خ . ع . نام مردى . بقطرية ( boqtoriyat ) ا . ع . جامه‌هاى سپيد فراخ . بقع ( baq ' ) م . ع . بقع بقعا ( از باب فتح ) : رفت يق ما ادرى اين بقع هو : نمىدانم كجا رفت او . و بقعتهم باقعة : رسيد ايشان را سختى و بلا . و نيز بقع : سخت گفتن . و بهتان نهادن كسى را