على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

619

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

بغاء ( boq ' ) ا . ع . جسته . بغاء ( boq ' ) م . ع . بغى بغاء و بغى و بغية و بغية و بغيا . مر . بغى ( baqy ) . بغاة ( boq t ) ع . ج باغى . بغاث ( baq s ) و ( beq s ) و ( boq s ) ا . ع . مرغى بطنى الطيران تيره رنگ . بغائة : يكى . ج : بغثان ( beqs n ) ا . و منه المثل : ان البغاث بارضنا يستنسر يعنى هر كس همسايهء ما شد معزز گرديد . و نيز بغاث : هر مرغ اذيت رسان . بغاثة ( baq sat ) و ( beq sat ) و ( boq sat ) ا . ع . واحد بغاث - و نر و ماده هر دو را گويند . بغاددة ( baq dedat ) ع . ج بغدادى - كسانى كه از اهل بغدادند . بغار ( baq r ) ا . پ . ميخ و فانه و بفار و سيخ . بغار ( baq r ) و بغاره ( baq re ) ا . پ . شكاف ديوار و جراحت . بغار ( beq r ) ا . پ . رودخانه . بغارى ( baq r ) و ( boq r ) ع . ج به غير ( baqir ) و ( baqer ) . بغاز ( baq z ) ا . پ . قطعهء چوبى كه كفشگران ما بين كفش و قالب گذارند و درودگران در وقت شكافتن چوب در رخنهء آن نهند . بغاز ( boq z ) ا . پ . - مأخوذ از تركى - باصطلاح جغرافيا قطعهء باز و مانندى از دريا كه تنگ گشته ما بين دو قطعه زمين واقع گردد و دو دريا را بهم مرتبط كند مانند بغاز دارد انل . بغاضة ( baq zat ) م . ع . بغض الرجل بغاضة ( از باب كرم و نصر و سمع ) : دشمن شد آن مرد . بغال ( beq l ) ع . ج بغل ( baql ) . بغال ( baqq l ) ا . ع . استربان و قاطرچى . بغام ( boq m ) ا . ع . بانگ آهو و شتر و گاو دشتى . بغام ( boq m ) م . ع . بغمت الظبية بغاما و بغوما ( از باب فتح و نصر و ضرب ) : بانگ كرد ماده آهو بسوى بچهء خود بنرمترين آواز . و بغمت الناقة : قطع كرد شتر حنين را و دراز ننمود آن را . و بغم فلان صاحبه : گشاده نگفت فلان سخن را با صاحب خود . و نيز بغام و بغوم : بانگ كردن گوزن و گاو دشتى و بز كوهى . بغامه ( baq me ) ا . پ . غول بيابانى . بغان ( baq n ) ا . پ . فانه و بفار و ميخ چوبى . بغانوش ( baq nuc ) ا . پ . اسب تندرو . بغاوت ( baq vat ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - طغيان و سركشى . و بغاوت كردن ف م . : حمله كردن و يورش آوردن . و آزردن و جفا كردن . بغايا ( baq y ) ع . ج بغى ( baqey ) و بغية ( baqiyat ) . بغايت ( be - q yat ) م ف . پ . - مأخوذ از تازى - بنهايت و بسيار و بىاندازه . و بشدت و به سختى . و تا انتها و تا آخر . بغاية ( boq yat ) ا . ع . جسته و كسب يق انه لذو بغاية يعنى او كاسب است . بغبغ ( boqboq ) ا . ع . چاهى كه آبش نزديك باشد . و آهوى فربه . بغبغة ( baqbaqat ) ا . ع . حكايت نوعى از هدير شتر . بغبغة ( baqbaqat ) م . ع . بغبغ النائم بغبغة : خرخر كرد آن خفته . و بغبغ فلانا : وطى كرد فلان را . و بغبغ فى السير : تند رفت و شتابى نمود . و بغبغ فى الكلام و غيره : آميخت سخن و جز آن را . بغبغة ( boqboqat ) ا خ . ع . زمينى بمدينه . و يا چشمه‌اى بسيار آب و داراى نخلهاى زياد كه متعلق بآل آن حضرت صلى اللّه عليه و آله مىباشد . بغبور ( boqbur ) ا . ع . سنگى كه براى بت روى آن قربانى ذبح كنند . و ا خ . لقب پادشاه چين . بغپور ( baqpur ) ا . پ . فغفور و لقب پادشاه چين . بغت ( baqt ) ا . ع . ناگاه . بغت ( baqt ) م . ع . بغته بغتا و بغتة ( از باب فتح ) : ناگاه آمد آن را . بغتات ( baqat t ) ع . ج بغتة ( baqtat ) و ( baqatat ) . بغتاف ( baqt f ) ا . پ . شكاف . بغتاق ( baqt q ) ا . پ . كلاه . و فرجى . بغتة ( baqtat ) م . ع . بغت بغتا و بغتة . مر بغة ( baqt ) . بغتة ( baqtat ) و ( baqatat ) ا . ع . ناگاه . ج : بغتات ( baqat t ) . يق جاءه بغتا ( baqtan ) و بغتة ( baqtatan ) و بغتة ( baqatatn ) . بغتة ( baqtatan ) م ف . پ . - مأخوذ از تازى - ناگاه و ناگهان . بغث ( boqs ) ع . ج ابغث ( abqas ) و بغثاء ( baqs ' ) . بغث ( baqas ) م . ع . بغثت الغنم بغثا ( از باب سمع ) : پيسه گرديدند گوسپندان . بغثاء ( baqs ' ) ص . ع . مؤنث ابغث . و گوسپند پيسه . و ا ج . گروه مردم از هر جنس آميخته يق دخلنا فى البغثاء . بغثان ( beqs n ) ع . ج بغاث . بغثة ( baqsat ) ا . ع . باران نرم . بغثة ( boqsat ) ا . ع . پيسى گوسپند و جز آن . بغثر ( baqsar ) ص . ع . مرد گول و احمق . و مرد چركين . و مرد سست و سنگين . و شتر كلان . و ا خ . نام شاعرى در جاهليت . بغثر ( boqsar ) ا خ ع . مردى از قبيلهء كلب .