على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
612
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
بطاح ( bot h ) ا . ع . بيمارى كه از تب حادث گردد ما نا بذات الجنب و ا خ . نام منزلى مر بنى يربوع را . بطاحى ( bot hiy ) ص . ع . كسى كه مبتلى بمرص بطاح شده باشد . بطاخى ( bot xiy ) ص . ع . رجل بطاخى مرد ستبر . بطارس ( bat res ) ا . پ . - مأخوذ از يونانى - يك قسم داروئى كه در دفع كدو دانه به كار مىبرند و سرخس نيز گويند . بطارق ( bot req ) ص . ع . طويل و دراز . بطارقة ( bat reqat ) ع . ج بطريق ( betriq ) . بطاريك ( bat rik ) ع . ج بطرك ( batrak ) و ( betrak ) . بطاطيا ( bat ti ) ا خ . ع . نهرى كه آب دجيل در آن مىريزد . بطاقة ( bet qat ) ا . ع . سياهى چشم . و پارهء كاغذ كه بر آن رقم قيمت را نوشته در ميان طاقه گذارند . و هر رقعهء خرد . الحديث يؤتى برجل يوم القيمة و يخرج له بطاقة فيها شهادة ان لا إله الا الله . و حمام البطاقة : كبوترى كه رقعه برد و كبوتر نامهبر گويند . بطال ( batt l ) ص . ع . رجل بطال : مرد ناچيز و معطل . و بيكار و دلاور . بطالة ( bat lat ) و ( bet lat ) و ( bot lat ) م . ع . بطل من العمل بطالة و بطالة و بطالة ( از باب نصر ) : بازماند از عمل و كار . بطالة ( bat lat ) و ( bet lat ) م . ع . بطل الرجل بطالة و بطالة و بطولة ( از باب كرم ) : شجاع و دلير گرديد . بطالة ( bat lat ) م : بطل فى حديثه بطالة ( از باب نصر ) : هزل گفت . بطالت ( bat lat ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - بيكارى و كاهلى . و معطلى . بطالت ( bet lat ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - شجاعت و دليرى . بطآن ( bot ' n ) و ( bat ' n ) ع . اسم فعل بمعنى ماضى يق بطآن ذا خروجا يعنى درنگ كرد در برآمدن . بطان ( bet n ) ا . ع . بز ماده . و تنگ ستور . المثل : التقت حلقتا البطان وقتى گويند كه كار سخت دشوار گردد . ج : ابطنة ( abtenat ) و بطن ( boton ) . و ا خ . موضعى ميان شقوق و تغبية . و موضعى ببلاد هذيل . و شهرى بيمن . و عريض البطان ص . : فارغ بال . و توانگر . بطان ( bet n ) ع . ج بطن ( baten ) . بطانة ( bet nat ) ا . ع . آستر جامه . و راز نهانى . و مركز شهر . و رفاقت با صدق . و رفيق صادق . بطانة ( bat nat ) م . ع . بطن بطانة ( از باب كرم ) : كلان شكم گرديد . و بطن الرجل : پر شد شكم آن مرد از طعام . بطايح ( bat yeh ) و بطائح ( bat eh ) ع . ج بطيحة ( batihat ) . بطائط ( bot et ) ص . ع . فربه و ستبر . و حطائط بطائط : از اتباع است . بطائط ( bet et ) ص . ع . حر بطائط : فرج ستبر و گنده . بطايق ( bat yeq ) و بطائق ( bat eq ) ع . ج بطاقة . بطاين ( bat yen ) و بطائن ( bat en ) ع . ج بطينة ( batinat ) . بطباط ( batb t ) ا . پ . - مأخوذ از سريانى - گياهى كه عصا الراعى گويند . بطبطة ( batbatat ) م . ع . آواز كردن مرغابى . و غوطه زدن آن در آب . و ضعيف شدن . بطة ( battat ) ا . ع . يك مرغابى - و ليست التاء للتانيث و انما هى لواحد من جنس - و خنور روغن . يا آوندى به شكل مرغابى . بطة ( bettat ) ا خ . ع . موضعى بحبشه . بطة ( bottat ) ا خ . ع . نام چند نفر از علماى اصفهان . بطح ( bath ) م . ع . بطحه بطحا ( از باب فتح ) : بر روى افگند او را . بطح ( both ) ا . ع . چسبيدهء به چيزى غير برآمدهء از آن و منه كان كمام الصحابة بطحا اى لازقة بالرأس غير ذاهبة فى الهواء و الكمام القلانس . بطح ( bateh ) ا . ع . جوى در سنگلاخ ج : بطاح ( bet h ) . بطح ( bottah ) ص . ع . بطاح بطح در مبالغه گويند . بطحاء ( bath ' ) ا . ع . جوى در سنگلاخ و ميدان مشق . و ميدان اسب دوانى . و ا خ . محلى نزديك مكهء معظمه . بطحان ( bateh n ) و ( both n ) ا خ . ع . موضعى در مدينه . بطحان ( batah n ) ا خ . ع . موضعى در ديار تميم . بطحة ( bathat ) ا . ع . قامت يقال هو بطحة رجل : آن قامت يك مرد است . بطحة ( bothat ) ا . خو و خصلت يق هذه بطحة صدق . بطخ ( batx ) م . ع . بطخه بطخا ( از باب نصر ) : ليسيد آن را . بطخة ( batexat ) ص . ع . ابل بطخة : شتران فربه و كذلك رجال بطخة . بطر ( batr ) م . ع . بطر الجرح بطرا ( از باب نصر ) : كفانيد آن جراحت را . بطر ( batar ) م . ع . بطر بطرا ( از باب سمع ) : سخت شادى نمود . و فيريد و تكبر