بصق ( basq ) م . ع . بصق بصقا ( از باب نصر ) : حذو انداخت . و بصق الشاة : دوشيد گوسپند آبستن را . بصقة ( basqat ) ا . ع . زمين سنگلاخ سوختهء بلند . ج : بصاق ( bos q ) . بصل ( basal ) ا . ع . پياز . بصلة يكى . المثل : هو اكسى من البصل . و خود آهنين . و اقليم البصل ا خ . : در اشبيلية است . بصلة ( basalat ) ا . ع . واحد بصل يعنى يك دانه پياز . بصلة ( boslat ) ا . خ ع . از اعلام است . بصلية ( basaliyat ) ا خ . ع . محله‌اى در بغداد . بصم ( bosm ) ا . ع . مقدارى معين و آن از سر خنصر باشد تا سر بنصر و رجل ذو بصم : مرد ستبر . و ثوب ذو بصم : جامهء ستبر . بصنى ( basann ) ا خ . ع . دهى . و منها الستور البصنية . بصوة ( basvat ) ا خ . ع . موضعى . و ا . ما فى الرماد بصوة يعنى نيست در خاكستر اخگر و نه خدرك آتش . بصوق ( basuq ) ا . ع . كم‌شيرترين گوسپندان . بصى ( basiy ) ا . ع . از اتباع خصى مىباشد يق خصى بصى . يعنى خايه كشيده . بصير ( basir ) ص . ع . بينا . و نابينا - از لغات اضداد است - ج : بصراء ( bosar ' ) . و دانا و دانشمند . و ا خ . يكى از اسمهاى خداى تعالى و هو الذى يشاهد الاشياء كلها ظاهرها و خافيها به غير جارحة . و ابو بصير عتبة بن اسيد ثقفى : صحابى . بصير ( basir ) ص . پ . - مأخوذ از تازى - بينا . و دانا . و از صفات خداى تعالى جل شأنه . و بصيرتر : بيناتر . و داناتر . و بصير بودن ف ل . : بينا و دانا بودن . و بصير شدن : بينا و دانا شدن . بصيرة ( basirat ) ا . ع . بينائى . و يقين و زيركى . و ما بين دو شقهء خانه . و پرده و سايبان . و حجت . و خونى كه بدان دليل گيرند بر شكار زخم خورده . ج : بصائر . و خون دوشيزه . و سپرد زره . و عبرت و گواه . بصيرت ( basirat ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - بينائى . و دانائى . و زيركى و هوشيارى . و ارباب بصيرت : اهل حل و عقد و تدبير . و بىبصيرت : بىتدبير و بىعقل . و چشم بصيرت : هوشيارى . بصيص ( basis ) ا . ع . لرزه . و درخش . و يق حصيصهم و بصيصهم كذا يعنى عدد اينها اين قدر است . بصيص ( basis ) م . ع . بص بصيصا ( از باب ضرب ) : درخشيد . و بص لى بيسير : اندك داد من را . و بص الماء : تراويد آب . بصيع ( basi ' ) ا . ع . خوى روان شدهء از آدمى و جز آن . ج : بصع ( bos ' ) . بض ( bazz ) ا . ع . مرد تنگ پوست آگنده گوشت . و شير ترش . و عطيهء اندك . بض ( bazz ) م . ع . بض الماء بضا و بضوضا و بضيضا ( از باب ضرب ) : اندك اندك روان شد آب . المثل : ما يبض حجره : نمىتراود سنگ او ، دربارهء بخيل گويند . و ابريشم رود جامه را ساز كردن تا بنوازد يق بض اوتاره . و بض له : اندك عطا كرد او را . بض ( bezz ) ا . ع . يق ما علمك اهلك الامضا و بضا و بيضا و ميضا ( بكسر هن ) يعنى نياموختند ترا اهل تو مگر آنكه اگر كسى از تو سؤال كند بكام و زبان آواز برآرى و جواب صاف از لا و نعم نگوئى . بضابض ( boz bez ) ص . ع . رجل بضابض : مرد قوى و توانا . بضاض ( bez z ) ع . ج بضوض . بضاضة ( baz zat ) م . ع . بض الرجل بضوضة و بضاضة ( از باب ضرب و سمع ) : تنگ پوست و آگنده گوشت گرديد آن مرد . بضاصة ( boz zat ) ا . ع . آب اندك يق ما فى السقاء بضاضة يعنى در اين مشك آب كمى هم نيست . بضاع ( baz ' ) م . ع . بضع بضعا و بضوعا و بضاعا . مر . بضع ( baz ' ) . بضاع ( bez ' ) م . ع . باضع جاريته مباضعة و بضاعا : جماع كرد با كنيزك خود . المثل : كمعلمة امها البضاع . بضاع ( bez ' ) ع . ج بضعة ( baz'at ) و ( bez'at ) . بضاعة ( bez at ) ا . ع . پاره‌اى از مال كه بدان تجارت كنند . ج بضائع . و قليل البضاعة ص . : كم مال . بضاعة ( boz at ) و ( bez at ) ا خ . ع . نام چاهى در مدينه كه قطر سر آن شش ذراع است . بضاعت ( bez at ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - مال التجاره . و مكنت و ثروت . و اسباب و متاع . و ملك . و بىبضاعت ص . : پريشان و فقير و محتاج . بضان ( boz n ) ا . ع . ماه چهارم عربى كه ربيع الاخر نيز گويند . بضايع ( baz ye ' ) و بضائع ( baz e ' ) ع . ج بضاعة . بضباض ( bazb z ) ا . ع . سماروغ و غارچ .