على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
607
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
دورى و ركابى كه سكر و سكرچه نيز گويند . به شك ( back ) ا . پ . عشوه و غمزه و ناز و كرشمه و دلفريبى . و برق . و شبنم و ژاله . و تگرگ . و نعل حيوانات . و پردهاى كه بر در خانه آويزند . و نام درختى . و به شك زدن ف ل . : نازيدن و كرشمه كردن . به شك ( back ) پ . مخفف باشد كه . به شك ( back ) م . ع . به شك الثوب بشكا ( از باب نصر و ضرب ) : دورا دور دوخت جامه را . و نيز به شك : كار بد كردن و شتافتن . و دروغ بافتن يقال هو يبشك الكذب : بريدن و گشادن زانوبند شتر را . و آميختن . و راندن بشتاب . و سم برداشتن اسب از زمين . و فراخ ناكردن دستها را . به شك ( back ) و ( bacak ) ا . ع . سبك گام زدن اسب . به شك ( bock ) ا . پ . زلف و موى مجعد . و موى پيش سر كه بتازى ناصيه گويند . بشكارى ( bac - k ri ) ا . پ . كشتكارى و زراعت و فلاحت . بشكال ( back l ) ا . پ . باران برسات . بشكانى ( bock niy ) ص . ع . گول ناواقف از زبان تازيان . و ا خ . نام شخصى . بشكستن ( beckastan ) ف م . پ . شكستن و خاموش كردن . بشكفه ( beckofe ) ا . پ . گل و شكوفه . به شكل ( beckal ) و بشكله ( beckale ) ا . پ . كجك كليد يعنى چوب كجى كه كليدان را بدان گشايند . بشكليد ( beckalid ) ا . پ . خراش . و رخنه و شكاف . بشكليدن ( beckalidan ) ف م . پ . خراشيدن و شكافتن و دريدن . و پهن كردن و فراخ كردن . و محاصره كردن با اسلحه و ساز جنگ و در بر گرفتن . و ف ل . دربند شدن و مقيد گشتن . به شكم ( backam ) و ( beckam ) ا . پ . خانهء تابستانى . و بارگاه . و ايوان و صفه . و خانهاى كه اطراف شبكه و بادگير داشته باشد . بشكن بشكن ( beckan - beckan ) ا . پ . هنگامه و جوش و خروش و انگشتك زدن كه اهل رقص را باشد . بشكنج ( beckanj ) ا . پ . بازو . و دست چپ . بشكنه ( beckene ) ا . پ . كليد كليدان . و تنهء درخت . بشكوفه ( beckufe ) ا . پ . شكوفه و بهار درخت . و گل . و استفراغ و قى . بشكول ( beckovl ) و ( backovl ) ا . ص . پ . مرد جلد و چست و چابك . و هشيار . و قوى هيكل . و حريص در كارها . و سمه و رنگ . بشكوليدن ( beckovlidan ) و ( backovlidan ) ف ل . م . پ . حريص بودن در كارها . و جلدى و چابكى نمودن . و وسمه كشيدن بر ابرو . بشكون ( backun ) ص . پ . زرنگ و چالاك . و زيرك . و نامور . بشكونه ( beckune ) ا . پ . گل و شكوفه . و استفراغ و قى بسيار و مكرر . بشكوه ( beckovh ) ص . پ . مردم صاحب حشمت و شكوه . وا . شوكت و هيبت . بشكى ( bacak ) ص . ع . امراة بشكى اليدين : زن سبك دست . و كذلك امراة بشكى العمل . و ناقة بشكى : ماده شتر سبك رفتار و سبك روح . بشگر ( becgar ) و بشگرد ( becgard ) ا . پ . صياد و شكارچى . و شكارگاه . و صيد و شكار . بشگير ( bacgir ) ا . پ . هوله و دستارچه و رومال . بشل ( bacal ) ص . پ . دو چيز به يكديگر ملصق شده و درهم آويخته . بشلشكه ( becelcake ) ا . پ . - مأخوذ از يونانى - جنطيانا . بشلنگ ( beclang ) ا خ . پ . قلعهاى در هندوستان . بشليدن ( baclidan ) ف م . پ . درآويختن و برهم چسبيدن . بشم ( bacm ) ا . پ . شبنم ريزهاى كه سحرگاهان بر سبزهزار نشيند و آن را سفيد نمايد . و ملحد بىدين . بشم ( bacam ) ص . پ . سوگوار و ملول . و ناگوارد . و ا خ . نام دهى در نزديكى اوشان از محال رودبار رى . بشم ( bacam ) م . ع . بشم الحيوان بشما ( از باب سمع ) : تخمه زده گرديد آن حيوان از پر خوردن . بشم ( bacam ) ا . ع . تخمه يق الشبع داعية البشم و البشم داعية السقم و السقم داعية الموت . بشم ( bacem ) ص . ع . كسى كه داراى بشم بود و تخمه زده . بشما ( be - com ) پ . كلمهء اشاره يعنى با شما . بشماط ( becm t ) ا . پ . بسكماج و نان دو آتشه . بشماق ( bacm q ) ا . پ . - مأخوذ از تركى - كفش و نعلين عربى . بشماقچى ( bacm q - ci ) و بشماقدار ( bacm q - dar ) ا . پ . - مأخوذ از تركى - نگهبان كفش و كفشدار . بشمخ ( bacm x ) ا . پ . يك نوعى از دعا و مناجات . بشمه ( bacme ) ا . پ . پوستى كه هنوز دباغت نكرده باشند . و دانهاى سياه مانند